Krawat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy mody. Zobacz też: Krawat (żeglarstwo).
Krawaty.jpg
Krawat
Elegancki mężczyzna na nartach w krawacie w latach 40. XX wieku

Krawat (fr. cravate) – ozdoba męskiego lub damskiego stroju, będąca wąskim paskiem materiału wiązanym wokół szyi na kołnierzu koszuli. Współczesny krawat wywodzi się od długich, kolorowych chust lub szarf noszonych dawniej na szyi w Chorwacji.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najdawniejsze ślady wczesnych form krawata odnaleziono w grobowcu pierwszego cesarza chińskiego Qin Shi Huang. Żołnierze jego Terakotowej Armii mają wiązane na szyi chusty.

W chusty stroili się również rzymscy żołnierze. Na wizerunkach armii uwiecznionej w marmurze kolumny Trajana pochodzącej z 113 r. n.e. szyje żołnierzy zdobią zarówno chusty zawiązane na wzór wstążki, jak i przypominające węzeł prosty.

W 1660 król Francji Ludwik XIV dokonał przeglądu swych wojsk, między nimi również regimentu najemników chorwackich. Kolorowe jedwabne chusty w pułku kawalerii noszone przez chorwackich oficerów zwróciły uwagę monarchy na tyle, że nadał tej formacji miano Royal Cravattes (stąd cravate). Później krawat wszedł również na stałe do stroju króla, a pieczę nad królewskimi cravates sprawował tzw. cravatier. Wkrótce moda na noszenie krawatów przeszła również do Anglii, a następnie do całej Europy.

Największą ewolucję krawaty przeszły w XX w. Na początku stulecia pojawiły się krawaty, które przypominały te dzisiejsze kształtem, jednak były od nich o wiele krótsze. Było to spowodowane faktem, że spodnie noszono wówczas na wysokości talii, a nie pasa, więc krótki krawat mógł łatwo dosięgnąć brzegu spodni. Długość krawata zmieniała się wraz z wysokością spodni: odkąd spodnie noszone są na biodrach, standardowa długość krawata wynosi ok. 140 cm. Szerokość krawata zależy natomiast w głównej mierze od panującej mody. Początkowo bardzo szerokie (13-14 cm), z czasem stawały się coraz węższe (3-8 cm w latach 50.), by znów powrócić do większej szerokości (lata 80. i 90.). Obecnie krawat męski ma 7-9 cm szerokości[1].

Krawat do dziś uważa się za nieodłączny element stroju eleganckiego mężczyzny, choć pojawia się także w stylizacjach nieformalnych[2]. Formalność krawata zależy od materiału i wzoru.

W Polsce, w drugiej połowie lat 70. XX wieku, handlową nazwą krawata był zwis męski ozdobny[3][4]. Wprowadzenie tej nazwy tłumaczone jest najczęściej względami politycznymi. Faktem jest jednak, że w owych czasach trwała kampania na rzecz czystości języka polskiego, co polegało na wymyślaniu polskich odpowiedników wyrazów pochodzenia obcego. Nazwa w języku potocznym nie przyjęła się, ale funkcjonuje w dowcipach „z epoki”.

Dzień bez krawata[edytuj | edytuj kod]

Dzień bez Krawata
Ilustracja
Znak zakazu noszenia krawata
Dzień 2 czerwca
Kraje  Polska

W Polsce 2 czerwca jest organizowany Dzień bez Krawata – nieformalne święto w wielu firmach. Krawat jest w większości przypadków obowiązkowym elementem męskiego ubioru, jednak w tym dniu pracownicy odstępują od tej reguły[5][6].

Wiązanie krawata[edytuj | edytuj kod]

Kilka popularnych węzłów:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jak nosić krawat? • Gentleman's Choice, 4 kwietnia 2015 [dostęp 2016-08-23] (pol.).
  2. Wiele osób uważa, że krawaty są dla sztywniaków i zawsze mają formalny wydźwięk. Nic bardziej mylnego!, 17 marca 2015 [dostęp 2016-08-23] (pol.).
  3. Zdzisław Zblewski: Leksykon PRL-u. Wydawnictwo Znak, 2001, s. 192. ​ISBN 83-240-0010-0​. ISBN 978-83-240-0010-4.
  4. Janusz Rieger, Mieczysław Szymczak: Język i językoznawstwo polskie w sześćdziesięcioleciu niepodległości, 1918-1978: materiały konferencji naukowej, Warszawa, 25 października 1978. Ossolineum, 1982, s. 265. ​ISBN 83-04-01267-7​. ISBN 978-83-04-01267-7.
  5. Luzujemy krawatyTVN24.pl
  6. Dzień bez Krawata na portalu show-biznesu, plejada.pl
  7. Anna Kuźnia, Sebastian Ciastoń, Ceremoniał policyjny w praktyce, Warszawa: Centrum Szkolenia Policji. Wydział Wydawnictw i Poligrafii, 2013, s. 16, ISBN 978-83-62455-49-2, OCLC 843401426 [dostęp 2020-01-11].