Aspergillus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Kropidlak)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kropidlak
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ workowce
Klasa Eurotiomycetes
Rząd kropidlakowce
Rodzina kropidlakowate
Rodzaj kropidlak
Nazwa systematyczna
Aspergillus P. Micheli ex Haller
Hist. stirp. Helv. 3: 113 (1768)
Typ nomenklatoryczny

Aspergillus glaucus (L.) Link 1809

Aspergillus P. Micheli ex Haller (kropidlak) – rodzaj grzybów z rzędu kropidlakowców (Eurotiales)[1].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Gatunki z rodzaju Aspergillus to grzyby mikroskopijne powszechnie występujące na całym świecie. Spotykane są w wodzie, glebie, roślinności, owocach, żywności, w domach i w powietrzu. Kolonia zbudowana jest ze strzępek, które u różnych gatunków są hialinowe lub różnie zabarwione, nigdy jednak nie są zielone. Konidiofory powstają prostopadle do strzępki, czasami tworzą koremium. Są długie, proste, zakończone główką o kulistym, maczugowatym lub elipsoidalnym kształcie, zazwyczaj hialinowe i gładkie, czasami chropowate i zabarwione. Konidiofor wraz z główką i zarodnikami ma kształt kropidła. Komórki konidiotwórcze są butelkowate, przy wierzchołku zwężające się w krótką szyjkę. Powstają równocześnie na krótkich, cylindrycznych metulach. Mogą tworzyć się na całej powierzchni główki, lub tylko na jej części szczytowej. Powstające na nich konidia oddzielają się od góry w dół, tworząc łańcuszki. Podczas ich oddzielania się pęka zewnętrzna ściana komórki konidiotwórczej, a jej pozostałość tworzy kołnierzyk. Konidia są jednokomórkowe, hialinowe lub jasnoszare, kuliste, elipsoidalne, gruszkowate, o powierzchni suchej, mączystej lub pylącej. W masie mają u różnych gatunków różną barwę, nigdy jednak nie są zielone[2].

Opisane powyżej formy Aspergillus to formy bezpłciowe (anamorfy). Formy płciowe (teleomorfy) dawniej uznawane były za odrębne gatunki z rodzajów Emericella, Eurotium, Neosartorya, Petromyces[2], obecnie są to synonimy[1]

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Aspergillaceae, Eurotiales, Eurotiomycetidae, Eurotiomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Synonimy: Acmosporium Corda, Alliospora Pim, Aspergillopsis Speg., Aspergillus P. Micheli, Basidiella Cooke, Briarea Corda, Cladaspergillus Ritgen, Cladosarum E. Yuill & J.L. Yuill, Cristaspora Fort & Guarro, Dichotomomyces Saito, Dichotomomyces Saito ex D.B. Scott, Euaspergillus F. Ludw., Fennellia B.J. Wiley & E.G. Simmons, Gutturomyces Rivolta, Otomyces Wreden, Phialosimplex Sigler, Deanna A. Sutton, Gibas, Polypaecilum G. Sm., Raperia Subram. & Rajendran, Redaellia Cif., Arch. Rhodocephalus Corda, Rhopalocystis Grove, Royella R.S. Dwivedi, Sartorya Vuill., Sceptromyces Corda, Sterigmatocystis C.E. Cramer, Stilbothamnium Henn.[3]

Niektóre gatunki[edytuj | edytuj kod]

Opisano ponad 200 gatunków[2]. Ze względu na zabarwienie grzybni możemy podzielić je następująco:

grzybnia żółto-pomarańczowa
grzybnia czerwona
grzybnia żółto-zielonkawe
grzybnia czarna

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Są to głównie saprotrofy, nieliczne gatunki są pasożytami[2].

  • Niektóre gatunki powodują gnicie różnych części roślin, głównie owoców, miękkich warzyw. Np. A. niger wywołuje czarną pleśń kulek bawełny[2].
  • Niektóre gatunki kropidlaka (np. A. fumigatus) powodują choroby (aspergilozy) u ludzi np. grzybice skóry, grzybice płuc lub astmę oskrzelową, a także produkują aflatoksyny (np. A. flavus).
  • Niektóre gatunki Aspergillus są wykorzystywane w przemyśle. W Azji Aspergillus oryzae (jap. kōji) jest wykorzystywany w procesach fermentacji podczas produkcji alkoholu z ryżu (np. sake), a także pasty miso i sosu sojowego. Innym gatunkiem używanym w Azji podczas produkcji napojów alkoholowych jest A. awamori (tzw. czarny kōji). W biotechnologii A. niger służy do produkcji kwasu cytrynowego i różnych enzymów.
  • A. nidulans jest wykorzystywany w biologii jako organizm modelowy. Poznano cały genom tego organizmu – ma on wielkość około 30 milionów par zasad i zawiera około 9500 genów kodujących białka[4]. Zsekwencjonowano również genomy innych gatunków kropidlaka, m.in. patogennego A. fumigatus[5] i stosowanego w biotechnologii A. oryzae[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum [dostęp 2020-10-14] (ang.).
  2. a b c d e Joanna Marcinkowska, Oznaczanie rodzajów grzybów sensu lato ważnych w fitopatologii, Warszawa: PWRiL, 2012, ​ISBN 978-83-09-01048-7
  3. Species Fungorum [dostęp 2020-10-14].
  4. JE. Galagan, SE. Calvo, C. Cuomo, LJ. Ma i inni. Sequencing of Aspergillus nidulans and comparative analysis with A. fumigatus and A. oryzae.. „Nature”. 438 (7071), s. 1105-15, grudzień 2005. DOI: 10.1038/nature04341. PMID: 16372000. 
  5. WC. Nierman, A. Pain, MJ. Anderson, JR. Wortman i inni. Genomic sequence of the pathogenic and allergenic filamentous fungus Aspergillus fumigatus.. „Nature”. 438 (7071), s. 1151-6, grudzień 2005. DOI: 10.1038/nature04332. PMID: 16372009. 
  6. >M. Machida, K. Asai, M. Sano, T. Tanaka i inni. Genome sequencing and analysis of Aspergillus oryzae.. „Nature”. 438 (7071), s. 1157-61, grudzień 2005. DOI: 10.1038/nature04300. PMID: 16372010.