Kwas cytrynowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kwas cytrynowy
Kwas cytrynowy Kwas cytrynowy
kryształy kwasu cytrynowego w świetle spolaryzowanym
kryształy kwasu cytrynowego w świetle spolaryzowanym
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C6H8O7
Inne wzory HOOC-CH2-C(OH)(COOH)-CH2-COOH
Masa molowa 192,12 g/mol
Wygląd bezbarwne ciało krystaliczne o kwaśnym smaku[2]
Identyfikacja
Numer CAS 77-92-9
5949-29-1 (monohydrat)
PubChem 311[3]
Podobne związki
Pochodne kwas akonitowy
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Kwas cytrynowy (łac. Acidum citricum; E330) – organiczny związek chemiczny z grupy hydroksykwasów karboksylowych. Zawiera 3 grupy karboksylowe.

Kwas cytrynowy jest uważany za związek bezpieczny, jednak może powodować uszkodzenia oczu w przypadku bezpośredniego kontaktu. Doniesienia o możliwym działaniu rakotwórczym są całkowicie błędne[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Kwas cytrynowy występuje w niewielkich ilościach w większości organizmów żywych, gdyż spełnia ważną rolę w ich metabolizmie – jest ważnym produktem przejściowym w cyklu Krebsa (zwanym stąd cyklem kwasu cytrynowego)[2]. W większych ilościach występuje w niektórych owocach, np. w cytrynach[2], w których stanowi nawet do 8% suchej masy (co odpowiada 0,65% masy świeżej cytryny).

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

W przemyśle kwas cytrynowy jest otrzymywany głównie przez fermentację cytrynową[2] na pożywce z oczyszczonego cukru lub hydrolizatu skrobi za pomocą kultur pleśni: kropidlaka czarnego Aspergillus niger hodowanego na podłożu o początkowym pH 2,5 – 3,5[6].

Może być otrzymywany syntetycznie[2].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Kwas cytrynowy jest używany jako regulator kwasowości i przeciwutleniacz w produktach spożywczych[2], a także jako kwasowy środek myjący w różnych procesach czyszczących[7][8][9]. Sole kwasu cytrynowego – cytryniany – są stosowane jako leki przy niedoborze określonego metalu w organizmie.

Jest wykorzystywany także w przemyśle farmaceutycznym oraz w gospodarstwie domowym pod nazwą kwasek cytrynowy[2].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska IX. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2011, s. 4574. ISBN 978-8388157-77-6.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 210. ISBN 8371832400.
  3. Kwas cytrynowy – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. http://www.poch.com.pl/wysw/utworz_pdf.php?nr_karty=601)
  5. Czy kwas cytrynowy (E330) jest rakotwórczy? (pol.). Food-Info.net. [dostęp 2009-07-29].
  6. Hans Günter Schlegel: Mikrobiologia ogólna. Warszawa: PWN, 2003, s. 412-414. ISBN 83-01-13999-4.
  7. Liu, Charles; Caothien, Scott; Hayes, Jennifer; Caothuy, Tom; Otoyo, Takehiko; Ogawa, Takashi: Membrane Chemical Cleaning: From Art to Science. American Water Works Association, 2001. [dostęp 2014-04-08].
  8. High-throughput process development for design of cleaning-in-place protocols. GE Healthcare, 2010. [dostęp 2014-04-08].
  9. Leonid Shnayder, David Greene, Ryoichi Haga: CIP (Cleaning In Place). GCEM / QMT, 2006. [dostęp 2014-04-08].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.