Przejdź do zawartości

Krystyna Chojnowska-Liskiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Krystyna Chojnowska-Liskiewicz
Ilustracja
Krystyna Chojnowska-Liskiewicz
Imię i nazwisko urodzenia

Krystyna Chojnowska

Data i miejsce urodzenia

15 lipca 1936
Warszawa

Data i miejsce śmierci

12 czerwca 2021
Gdańsk

Miejsce spoczynku

Cmentarz Srebrzysko (Gdańsk)

Zawód, zajęcie

inż. budowy statków, jachtowy kapitan żeglugi wielkiej

Narodowość

polska

Edukacja

Wydział Budowy Okrętów (Politechnika Gdańska)

Małżeństwo

Wacław Liskiewicz

Faksymile
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Medal za Wybitne Osiągnięcia Sportowe
Multimedia w Wikimedia Commons

Krystyna Chojnowska-Liskiewicz (ur. 15 lipca 1936 w Warszawie, zm. 12 czerwca 2021 w Gdańsku[1][2]) – polska inżynier budowy statków i jachtowy kapitan żeglugi wielkiej. Pierwsza kobieta, która samotnie opłynęła Ziemię na jachcie żaglowym[3]. Nazywana Pierwszą Damą Oceanów[4][5][6][7].

Rodzina, młodość i edukacja

[edytuj | edytuj kod]
Rodzice Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz w 1978 roku.

Rodzicami żeglarki byli Krystyna (z domu Rulkowska) i Juliusz Chojnowscy. Krystyna Chojnowska-Liskiewicz urodziła się w Warszawie na 4 lata przed II wojną światową. W 1940 roku rodzina Chojnowskich została przesiedlona na ul. Złotą 20, ponieważ wcześniej mieszkała na obszarze włączonym do granic getta. W 1944 roku, wraz z ludnością cywilną Warszawy, Chojnowska-Liskiewicz trafiła z rodzicami do Dulagu 121 w Pruszkowie. Jej ojciec został następnie skierowany do obozu Stutthof, natomiast ona wraz z matką została przesiedlona do wsi Złota[8.1]. Po zakończeniu konfliktu zbrojnego wraz z rodzicami przeniosła się do Ostródy[9], gdzie mieszkały siostry jej matki[8.2]. Tam też dorastała i ukończyła liceum[10]. Nad pobliskim Jeziorem Drwęckim zdobywała pierwsze doświadczenia żeglarskie[11]. W 1952 zapisała się do Ligi Morskiej, w której nauczyła się pływać na dezetach. W Ostródzie Chojnowska-Liskiewicz kształciła się w szkole muzycznej w klasie fortepianu[8.3]. Po ukończeniu szkoły średniej, w 1953, podjęła się studiów na Wydziale Budowy Okrętów Politechniki Gdańskiej; dyplom uzyskała 25 marca 1960 roku. Tytuł magistra obroniła w katedrze prof. Romana Lipowicza[8.3][9]. Jeszcze w czasie studiów, w 1957 zdobyła patent sternika, a w 1960 sternika morskiego. W roku 1966 otrzymała patent kapitana jachtowego[12].

Kariera żeglarska

[edytuj | edytuj kod]

W latach 1960-1962 pracowała jako konstruktorka w Stoczni Gdańskiej. Przez kolejne dwa lata zatrudniona była w Centralnym Biurze Konstrukcji Okrętowych w Gdańsku. W latach 1964-1970 była starszą konstruktorką w Centralnym Ośrodku Konstrukcyjno-Badawczym w Gdańsku[13]. W 1966 odbyła swój pierwszy kapitański rejs[14]. W roku 1967 została kapitanem odcinka Hel–Ustka jachtu „Swarożyc III” płynącego z gdańskiego Akademickiego Klubu Morskiego na Spitsbergen[12].

W latach 1970-1979 była projektantką w Stoczni Gdańskiej[13]. W 1971 roku zorganizowała na jachcie „Szmaragd” kobiecy rejs po Morzu Bałtyckim do Warnemünde, natomiast w 1972 roku, również na tej jednostce i z kobiecą załogą, odbyła rejs do portów Fraserburgh, Macduff, Peterhead i Blyth w Szkocji[8.4][12]. W 1972 żeglarka zorganizowała z Joanną Dudą dwuosobowy rejs przez Zatokę Botnicką do portu Mäntyluoto(inne języki) w Finlandii[8.5].

W 1975, ogłoszonym przez Organizację Narodów Zjednoczonych Międzynarodowym Rokiem Kobiet, Zarząd Polskiego Związku Żeglarskiego zainspirowany przez kpt. Teresę Remiszewską, która z powodów prywatnych nie mogła podjąć się wyzwania, wystosował konkurs na przeprowadzenie samotnego kobiecego rejsu dookoła świata[8.4]. Spośród 6 kandydatek wybrano Chojnowską-Liskiewicz, która do tego roku przepłynęła już ponad 11 tysięcy mil morskich[11][14]. Specjalnie zaprojektowany pod ten rejs jacht Mazurek (któremu żeglarka sama wybrała nazwę[8.4]) został skonstruowany przez męża żeglarki, Wacława Liskiewicza[15]. Przed podróżą żeglarka powiedziała[14]:

Kobiety mogą [...] dać sobie tak samo dobrze radę na morzu, jak mężczyźni, jeśli tylko wiedzą o co tu chodzi. Tam gdzie siły mniej, można trochę nadrobić cierpliwością, niekiedy pomysłowością. Najważniejsze jednak: dobrze znać fach. Kobieta może więc równie dobrze przejść próbę samotnej żeglugi jak mężczyzna. Nie muszę przypominać, że już kilka kobiet przepłynęło Atlantyk. Jeśli tak – to potrafię chyba opłynąć glob ziemski.

Krystyna Chojnowska-Liskiewicz, Dziennik Związkowy, 27 marca 1976[14]
Mapa
Trasa wyprawy Chojnowskiej-Liskiewicz dookoła świata[8][14][16].
Krystyna Chojnowska-Liskiewicz na pokładzie s/y Mazurek
Okolice 1978 roku.
Okolice 1979 roku.
Krystyna Chojnowska-Liskiewicz w 1978 roku powracająca do Gdańska, w tle witające ją tłumy ludzi.

Jacht kobiety został w lutym 1976 zawieziony na pokładzie statku do portu Las Palmas w Las Palmas de Gran Canaria na Wyspach Kanaryjskich. Stamtąd Krystyna Chojnowska-Liskiewicz 10 marca wyruszyła w rejs, który został przerwany z powodu konieczności powrotu do portu w celu naprawy wyłamanego zawieszenia statecznika wiatrowego samosteru[8.4]. 28 marca 1976 wyruszyła z Las Palmas ponownie, rejs przebiegł pomyślnie[11]. Trasa przebiegała przez Atlantyk na Barbados, do Kanału Panamskiego, przez Ocean Spokojny na Tahiti, Fidżi, Australię, przez Cieśninę Torresa, Morze Arafura, Morze Timor na Durban, Kapsztad i wokół Afryki[8.6][14][16].

Po niecałych dwóch latach, 20 marca 1978 o godzinie 21:00 żeglarka zameldowała telegramem wiceministrowi Józefowi Adamskiemu zamknięcie pętli rejsu dookoła świata w pobliżu wysp Zielonego Przylądka[8.6], przepływając samotnie 28 696 mil morskich. Była pierwszą kobietą, która dokonała takiego wyczynu[10][17] – jej konkurentki, Nowozelandka Naomi James oraz Francuzka Brigitte Oudry, zamknęły pętlę dookoła świata na kilka miesięcy po niej, kolejno 8 czerwca i 26 sierpnia 1978[8.7][18]. Za swoje osiągnięcie, Chojnowska-Liskiewicz została nagrodzona m.in. Srebrnym Sekstantem za Rejs Roku 1978[19], czy wpisem do Księgi Rekordów Guinnessa[12][20].

21 kwietnia 1978 żeglarka dopłynęła do Las Palmas, gdzie czekali na nią mąż, delegaci polityczni (m.in. ambasador PRL w Madrycie, Eugeniusz Noworyta, konsul generalny Grzegorz Czapliski, czy sekretarz generalny PZZ Stanisław Tołwiński) oraz fotoreporterzy (w tym Ireneusz Engler)[8.8]. W trakcie cumowania Mazurka w Gdańsku Chojnowską-Liskiewicz przywitały tłumy ludzi, wśród których był m.in. I sekretarz KW PZPR w Gdańsku Tadeusz Fiszbach, minister handlu zagranicznego i gospodarki morskiej Jerzy Olszewski, wojewoda gdański Henryk Śliwowski, dowódca Marynarki Wojennej Ludwik Janczyszyn oraz prezydent Gdańska Jerzy Młynarczyk[8.9].

W 1978, dzięki inicjatywie Edwarda Gierka, z którego rąk odebrała Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, znalazła się w składzie polskiej delegacji do Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich na powitanie Mirosława Hermaszewskiego w Zwiozdnym gorodku, dokąd Hermaszewski przyleciał bezpośrednio z lądowiska w Kazachstanie[8.10]. Następnie wyruszyła w cykl spotkań w szkołach oraz innych wydarzeń edukacyjnych[8.11]. W styczniu 1979 wraz z Naomi James oraz Betty Cook(inne języki) wystąpiła na Międzynarodowej Wystawie Jachtów w Kanadzie[8.11].

Od 1980 do 1981 roku kierowała Działem Nowych Uruchomień w Zarządzie Działalności Gospodarczej „Ster” Polskiego Związku Żeglarskiego[13]. W latach 1993-2000 była członkinią klubu The Explorers Club[21]. Od 1999 roku z przerwą w latach 2008-2010 zasiadała w kapitule Kolosów[22].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

7 maja 1960 w Ostródzie wyszła za inż. budowy okrętów Wacława Liskiewicz, poznanego podczas studiowania na Wydziale Budowy Okrętów Politechniki Gdańskiej[8.3][10].

Chrześnicą Chojnowskiej-Liskiewicz jest polska reżyserka Krystyna Krauze (ur. 1967)[8.12][23].

Śmierć

[edytuj | edytuj kod]
Grób Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz na Cmentarzu Srebrzysko.

Krystyna Chojnowska-Liskiewicz zmarła w nocy z 12 na 13 czerwca 2021 roku w wieku 85 lat[24]. Jej pogrzeb odbył się 18 sierpnia 2021 po mszy żałobnej w gdańskim kościele p.w. św. Stanisława Kostki, spoczywa na cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku[22][25].

Twórczość

[edytuj | edytuj kod]

W 1979 roku żeglarka w ramach serii Sławni Żeglarze Wydawnictwa Morskiego wydała książkę pt. Pierwsza dookoła świata[26][27]. Książka została wydana w 90 tys. egzemplarzy. Została również przetłumaczona na języki: bułgarski, słowacki oraz rosyjski[8.11].

Odznaczenia i nagrody

[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie

[edytuj | edytuj kod]
Upamiętnienie Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz w Alei Żeglarstwa Polskiego w Gdyni.
  • Piosenka „Kapitan Krystyna, ballada o wielkim rejsie”, sł. Piotr Kosowski, muz. Seweryn Krajewski (1978)[8.15],
  • Wystawa na cześć Chojnowskiej-Liskiewicz na Politechnice Gdańskiej (2018)[8.16],
  • Skwer kpt. Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz nad Jeziorem Drwęckim w Ostródzie (2020)[29],
  • Tablica upamiętniająca w Alei Żeglarstwa Polskiego w Gdyni[32] (2022),
  • Port jachtowy Górki Zachodnie im. kpt. Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz (2023)[33],
  • Biografia Chojnowskiej-Liskiewicz Samotne Oceany autorstwa Pauliny Reiter (2023)[8], publikacja zdobyła Nagrodę Magellana w kat. „książka podróżnicza”[34] oraz Nagrodę im. Leonida Teligi[35],
  • Tablica upamiętniająca jacht Mazurek i jego rejs w alei gdańskich jachtów (2023)[11],
  • Wpis w złotej księdze Politechniki Gdańskiej[9].

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Nie żyje kapitan Krystyna Chojnowska–Liskiewicz. Była pierwszą kobietą, która samotnie opłynęła świat na jachcie żaglowym. Dziennik Gazeta Prawna, 2021-06-13. [dostęp 2021-06-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-06-13)]. (pol.).
  2. ↑ Marek Minakowski, Krystyna Chojnowska, [w:] Sejm-Wielki.pl [online] [dostęp 2026-03-24].
  3. ↑ Katarzyna Grzelak, Krystyna Chojnowska-Liskiewicz odeszła „na wieczną wachtę”. Jako pierwsza kobieta samotnie opłynęła Ziemię, [w:] www.national-geographic.pl [online], National Geographic [dostęp 2026-03-04].
  4. ↑ Krystyna Chojnowska-Liskiewicz, czyli Pierwsza Dama Oceanów [online], trojka.polskieradio.pl [dostęp 2026-03-05].
  5. ↑ Wodowanie książki o Krystynie Chojnowskiej-Liskiewicz [online], pya.org.pl, 21 marca 2023 [dostęp 2026-03-05].
  6. ↑ JW, Kolosy 2023. "Pierwsza Dama Oceanów" doczekała się biografii. W sobotę Paulina Reiter opowie o Krystynie Chojnowskiej-Liskiewicz, [w:] trojmiasto.wyborcza.pl [online], Wyborcza Trójmiasto, 23 marca 2023 [dostęp 2026-03-05].
  7. 1 2 Roman Daszczyński, Nie żyje kpt. Krystyna Chojnowska-Liskiewicz – najwybitniejsza polska żeglarka. Uroczystości pogrzebowe w piątek, [w:] Gdańsk.pl [online], Gdańskie Centrum Multimedialne, 17 czerwca 2021 [dostęp 2026-03-05].
  8. 1 2 Paulina Reiter: Samotne oceany. historia Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz, pierwszej kobiety, która opłynęła świat solo. Warszawa: Wydawnictwo Agora, 2023. ISBN 978-83-268-4149-1.
    1. ↑ S. 13-21, 125
    2. ↑ S. 22-23
    3. 1 2 3 S. 24-25, 38-39
    4. 1 2 3 4 S. 110-111
    5. ↑ S. 62-63
    6. 1 2 S. 226-227
    7. ↑ S. 208-225, 305-306
    8. ↑ S. 228-238
    9. ↑ S. 242-243
    10. ↑ S. 248-250
    11. 1 2 3 4 S. 256-258
    12. ↑ S. 91
    13. 1 2 3 S. 276-277
    14. ↑ S. 247-248
    15. 1 2 S. 254-255
    16. 1 2 S. 289
  9. 1 2 3 Chojnowska-Liskiewicz Krystyna, Złota Księga PG, [w:] pg.edu.pl [online], Politechnika Gdańska [dostęp 2026-03-04].
  10. 1 2 3 Piotr Tomza, Pierwsza, czyli zobaczyć coś tak pięknego [online], kolosy.pl, 2012 [dostęp 2026-03-04].
  11. 1 2 3 4 „Niech żyje kochany Mazurek-Pazurek!” Jacht kpt. Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz powrócił do Gdańska po 45 latach [online], Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku, 12 czerwca 2023 [dostęp 2026-03-04].
  12. 1 2 3 4 5 J. Mykowski, C. Romanowski, CHOJNOWSKA-LISKIEWICZ KRYSTYNA, żeglarka, [w:] gdansk.gedanopedia.pl [online], Encyklopedia Gdańska [dostęp 2026-03-04].
  13. 1 2 3 4 5 6 Hug, Ralph Hübner, Who is who w Polsce. Leksykon biograficzny z ok. 7800 nowymi wprowadzeniami, 2008, ISBN 978-3-7290-0072-8, zob. Minakowski M., Krystyna Chojnowska [w:] Sejm-Wielki.pl [dostęp: 2026-03-04].
  14. 1 2 3 4 5 6 Zenon Gralak, Polka płynie dookoła świata, „Dziennik Związkowy (Polish Daily Zgoda). An American daily in the Polish language – member of United Press International”, Polona, 27 marca 1976, R.68, No. 60, s. 10 [dostęp 2026-03-04].
  15. ↑ Jacht "Mazurek", 2023, s. 11, ISBN 978-83-64150-62-3.
  16. 1 2 3 Marek Kępa, Meet the First Woman to Sail Around the World Solo [online], Culture.pl, 2019 [dostęp 2026-03-05] (ang.).
  17. ↑ List of solo circumnavigators. Joshua Slocum Society International. [dostęp 2011-06-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-10-09)].
  18. ↑ Sailing: The other Dame who sailed round the world [online], The Independent, 12 lutego 2005 [dostęp 2026-03-05] (ang.).
  19. 1 2 Kapitan Krystyna Chojnowska-Liskiewicz [online], Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku, 14 czerwca 2021 [dostęp 2026-03-04].
  20. 1 2 Krystyna Chojnowska – Liskiewicz, [w:] sites.ungeneva.org [online], United Nations Geneva [dostęp 2026-03-04] (ang.).
  21. ↑ Polski Oddział The Explorers Club – Członkowie [online], theexplorersclubpolska.pl [dostęp 2026-03-05].
  22. 1 2 Krystyna Chojnowska-Liskiewicz (1936-2021) [online], kolosy.pl, 13 czerwca 2021 [dostęp 2026-03-05].
  23. ↑ Krystyna Krauze | Writer, Director [online], IMDb [dostęp 2026-03-06] (ang.).
  24. 1 2 3 4 Krystyna Chojnowska-Liskiewicz (1936-2021), [w:] gdansk.pl [online], Gdańskie Centrum Multimedialne [dostęp 2026-03-05].
  25. ↑ Dorota Kulka, Żegnamy kpt. Krystynę Chojnowską-Liskiewicz. Pogrzeb dzisiaj w Gdańsku [online], Pomorskie.eu, 18 czerwca 2021 [dostęp 2026-03-05].
  26. ↑ Pierwsza dookoła świata / Krystyna Chojnowska-Liskiewicz., [w:] katalogi.bn.org.pl [online], Biblioteka Narodowa w Warszawie [dostęp 2026-03-05] (ang.).
  27. ↑ Krystyna Chojnowska-Liskiewicz: Pierwsza dookoła świata. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1979, seria: Sławni Żeglarze. ISBN 83-215-4390-1.
  28. 1 2 Lidia Becela, Kto jest kim w Polsce, Warszawa: Interpress, 1984, ISBN 83-223-2073-6, OCLC 830254920, zob. Minakowski M., Krystyna Chojnowska [w:] Sejm-Wielki.pl [dostęp: 2026-03-04].
  29. 1 2 3 Cezary Wawrzyński, Upamiętnienia Pani Kapitan Chojnowskiej-Liskiewicz [online], Kraina Kanału Oberlandzkiego, październik 2022 [dostęp 2026-03-05].
  30. ↑ Krystyna Chojnowska-Liskiewicz uhonorowana, [w:] pya.org.pl [online], Polski Związek Żeglarski, 13 kwietnia 2018 [dostęp 2026-03-04].
  31. ↑ Medale Kalos Kagathos wręczone. olimpjski.pl, 2019-10-11. [dostęp 2019-10-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-10-25)].
  32. ↑ Jędrzej Szerle, Tablica Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz w Alei Żeglarstwa Polskiego [online], pya.org.pl [dostęp 2026-03-05].
  33. ↑ Gdańskie Centrum Multimedialne, Port jachtowy imienia kpt. Krystyny Chojnowskiej-Liskiewicz [online], Gdańsk – oficjalny portal miasta [dostęp 2026-03-05].
  34. ↑ Amanda Nadeem, Nagroda Magellana – Paulina Reiter i Tomasz Ulanowski docenieni [online], Wydawnictwo Agora, 28 maja 2024 [dostęp 2026-03-08].
  35. ↑ „Samotne Oceany” z Nagrodą im. Leonida Teligi [online], Wydawnictwo Agora, 17 kwietnia 2024 [dostęp 2026-03-08].
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Krystyna_Chojnowska-Liskiewicz&oldid=80190442”