Lacuna Coil

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy zespołu. Zobacz też: Lacuna Coil (album).
Lacuna Coil
Ilustracja
Lacuna Coil, 2010
Inne nazwy Sleep of Right (1994-1995)
Ethereal (1995-1997)
Rok założenia 1994
Pochodzenie Mediolan, Włochy
Gatunek gothic metal[1][2][3], rock gotycki[1], rock alternatywny[1], metal alternatywny[2]
Wytwórnia płytowa Century Media, Avalon/Marquee Inc.
Strona internetowa

Lacuna Coilwłoska grupa muzyczna grająca gothic metal, utworzona w 1994 roku w Mediolanie. Dawniej znana była jako Sleep of Right i Ethereal.

Muzyka Lacuna Coil jest inspirowana gotyckim brzmieniem muzyki średniowiecznej, jest to jednak mniej widoczne niż w przypadku podobnych zespołów. Na muzykę grupy wpływali tacy artyści jak: Tiamat, Paradise Lost, Septicflesh, Type O Negative, Opeth, Dragons from Gothland i wiele innych.

Grupa powstała w 1994 roku jako Sleep of Right, ale szybko zmieniła nazwę na Ethereal i podpisała kontrakt z wytwórnią Century Media. Okazało się, że nazwa zespołu została już wcześniej wykorzystana, zmieniono ją na Lacuna Coil (nazwa znaczy "pusta spirala" – "lacuna" to włoskie określenie na pustkę lub zapomnienie, a "coil" z języka angielskiego oznacza spiralę).

Historia zespołu[edytuj]

Marco Coti Zelati, 2006

W 1994 roku w Mediolanie we Andrea Ferro i Marco Coti Zelati założyli zespół Sleep of Right. Po jakimś czasie do zespołu dołączył gitarzysta Raffaele Zagaria oraz perkusista Michaelangelo. Po wydaniu dwóch albumów demo, Bleeding Souls i Noise of Bolgia, Claudio Leo dołączył do zespołu jako drugi gitarzysta, a Leonardo Forti zastąpił ówczesnego perkusistę Michaelangelo po jego odejściu. Po pewnym czasie Cristina Scabbia została zaangażowana w pracę w zespole. Na początku była ona proszona o lekki wokal w tle utworów, jednak niedługo po tym stała się oficjalnym członkiem Sleep of Right. Później grupa zmieniła nazwę na Ethereal i podpisała pierwszy kontrakt z wytwórnią Century Media pod koniec 1997 roku. Okazało się jednak że nazwa Ethereal była już zajęta przez grecką grupę muzyczną, więc zespół zmienił nazwę na Lacuna Coil, co w tłumaczeniu oznacza "pusta spirala".

Lacuna Coil wydali pierwszy minialbum Lacuna Coil nakładem Century Media w 1998 roku. Krótko potem z zespołu odeszli Raffael Zagaria, Claudio Leo, oraz Leonardo Forti. W zastępstwie dołączyli gitarzysta Cristiano Migliore i perkusista Cristiano Mozzati. Po tych zmianach i wydaniu minialbumu zespół wybrał się na pierwszą trasę koncertową jako support zespołu Moonspell. Po wydaniu pierwszego albumu długogrającego In a Reverie, do zespołu dołączył drugi gitarzysta, Marco Biazzi[4]. Po wydaniu albumu zespół udał się w Europejskie Tournée wraz z zespołem Skyclad. Allmusic oceniło album na 4 z 5 możliwych gwiazdek. Klasę albumu zauważył również magazyn Rolling Stone zapraszając Lacuna Coil na sponsorowane przyjęcie w Mediolanie. W 2000 roku ukazał się kolejny minialbum zespołu zatytułowany Halflife zawierający pięć utworów, w tym wersję demo utworu "Senzafine", zaśpiewanego w ojczystym języku członków zespołu, po włosku. Piosenka "Senzafine" znalazła się na albumie Unleashed Memories wydanym w 2001 roku[5]. Album początkowo zawierał 10 utworów, jednak na reedycji zostały dołączone utwory z Halflife.

Albumem przełomowym dla zespołu stał się wydany w 2002 roku album Comalies, który został bardzo gorąco przyjęty przez środowisko heavy metalowe[6]. Po tym sukcesie grupa zdecydowała się otworzyć podbój na amerykański rynek muzyczny, na którym dotąd była nieznana. Pierwszą okazją do zaprezentowania się przed amerykańską publicznością był udział w programie telewizyjnym Uranium. Rok później pierwszy singel z albumu Comalies – "Heaven's a Lie" przyciągnął uwagę radia i telewizji w północnej Ameryce. Na początku 2005 roku singel "Heaven’s a Lie" zdobył nagrodę Independent Music Awards za najlepszy utwór rock/metal[7]. Kolejny singel "Swamped" został użyty w grze komputerowej Vampire: The Masquerade – Bloodlines, a także pojawił się na ścieżce dźwiękowej filmu Resident Evil 2: Apokalipsa[8][9]. Teledyski do obu singli często pojawiały się w Headbangers Ball na MTV2.

Andrea Ferro, 2006

W 2004 roku Comalies stała się najlepiej sprzedającą się płytą w historii Century Media. Grupa również uczestniczyła na światowej sławy wydarzeniu muzyki metalowej: Ozzfest[10]. Album Karmacode – został wydany w kwietniu 2006[11]. Pierwszy singel z tego albumu "Our Truth" znalazł się na soundtracku do filmu Underworld: Evolution, oraz został użyty w dwóch grach muzycznych Rock Band 2 i Guitar Hero World Tour[12]. Klip do tego utworu był często puszczany w MTV, a singel znalazł się na liście 40 najlepiej sprzedających się albumów w USA. Podczas Europejskiego tournée w 2005 roku, zespół grał 2 nowe utwory (tytuły robocze: "A2" i "Antonio") na niektórych koncertach. Piosenka "Our Truth" powstała na bazie "Antonio", a "A2" okazało się być tym samym utworem co "Fragile", który jest pierwszym utworem na Karmacode.

Album Karmacode zadebiutował na 28. miejscu na liście Billboardu i spotkało się z pozytywną opinią krytyków i prasy muzycznej[13]. Promując swój album, na początku 2006 roku Lacuna Coil wybrali się w trasę koncertową po Północnej Ameryce wraz z Robem Zombie. Pojawili się również na Ozzfeście na głównej scenie[14]. Kolejnym wielkim wydarzeniem w 2006 roku w którym uczestniczył zespół był Download Festival, gdzie głównymi gwiazdami były Metallica, Tool i Guns N’ Roses[15]. W grudniu tamtego roku Lacuna Coil wybrało się na kolejną trasę po Stanach Zjednoczonych koncertując razem z In Flames, The Sword i Seemless. W sumie do Karmacode ukazały się cztery single: "Our Truth", "Closer", "Within Me" oraz cover Depeche Mode "Enjoy the Silence". W marcu 2007 roku Lacuna Coil dołączyli do Stone Sour i Shadows Fall na trasę koncertową Jägermeister Music Tour[16]. W maju zespół wybrał się na amerykańskie tournée The Hottest Chicks in Metal Tour 2007 wraz z Within Temptation i The Gathering[17].

Cristina Scabbia, 2006

Pomimo masy zaplanowanych koncertów zespół brał również udział w kilku koncertach nie będących częścią oficjalnej trasy koncertowej. W kwietniu 2007 roku zespół zagrał w Raleigh (Karolina Północna, USA) aby zagrać z lokalnymi zespołami Wounded Soul, Blatant Disarray i Shadows Fall. Drugim wyjątkiem (też w kwietniu) był koncert w Albuquerque (Nowy Meksyk, USA), gdzie zespół grał ze Stolen Babies, Beneath the Sky i Shadows Fall. W październiku 2007 roku Lacuna Coil po raz pierwszy zagrali w Japonii, jako część Loudpark Festival w Saitamie. W listopadzie zespół wybrał się na australijską część trasy koncertowej organizowanej przez Megadeth, Gigantour gdzie grali obok gospodarza oraz DevilDriver, Static-X czy Bring Me the Horizon[18].

Pierwszy album DVD Lacuna Coil Visual Karma (Body, Mind and Soul) ukazał się w listopadzie 2008 roku[19]. Na płytach CD/DVD znajduje się retrospekcja wydarzeń promujących album Karmacode. Na albumie znalazł się zapis koncertu z niemieckiego Wacken Open Air oraz z japońskiego Loudpark Festival[20]. Pierwsze informacje o nowym albumie grupy pojawiły się w magazynie Rock Sound. W wywiadzie dla tego magazynu zostało już wyjawione przez wokalistów: Cristinę Scabbię i Andrea Ferro że producentem albumu zostanie Don Gilmore, z którym szlifowali oni również wymowę angielskich tekstów. Od początku było też wiadome że na albumie będzie można usłyszeć bliskowschodnie i arabskie akcenty.

W lutym i marcu 2009 roku, Lacuna Coil zagrali na australijskim festiwalu Soundwave Festival wu boku DevilDriver, In Flames, Lamb of God oraz Nine Inch Nails. Festiwal odbywał się w pięciu miastach. Podczas tamtych koncertów grupa po raz pierwszy grała nowy utwór "Spellbound", który potem ukazał się na nowym albumie i singlu. 13 grudnia 2008 roku ujawniony został tytuł albumu: Shallow Life. Album został wydany w Europie 20 kwietnia 2009, a w USA dzień później[21]. Album zadebiutował na liście Billboardu na 16. miejscu, co uczyniło z Shallow Life pierwszy album grupy który dostał się do pierwszej dwudziestki tego zestawienia[13]. Nagrania obok gothic metalu z którego głównie znamy zespół, zawierają również elementy rocka alternatywnego i hard rocka.

Muzycy[edytuj]

Obecny skład zespołu
Byli członkowie zespołu
  • Michaelangelo Algardi – perkusja (1994)
  • Raffaele Zagaria – gitara (1994–1998)
  • Claudio Leo (zmarły) – gitara (1994–1998)
  • Leonardo Forti – perkusja (1994–1998)
  • Cristiano "Pizza" Migliore – gitara (1998–2014)[22]
  • Cristiano "CriZ" Mozzati – perkusja (1998–2014)[22]
  • Marco "Maus" Biazzi – gitara (1999–2016)[23]
Muzycy koncertowi
  • Anders Iwers – gitara (1997)
  • Steve Minelli – gitara (1998)
  • Patrick Graziosi – gitara (1999)
  • Alice Chiarelli – instrumenty klawiszowe (1998)
  • Ryan Folden – perkusja (2012, 2013–2015)
  • Daniel Sahagún – gitara basowa (2014), gitara (2016)[24]
  • Diego Cavallotti – gitara (2016)[25]

Dyskografia[edytuj]

Albumy
Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście Certyfikat
JPN
[26]
FRA
[27]
AUT
[28]
ITA
[29]
NLD
[30]
ESP
[31]
DEU
[32]
CHE
[33]
USA
[13]
UK
[34]
In a Reverie
  • Data: 8 czerwca 1999[4]
  • Wydawca: Century Media
Unleashed Memories
  • Data: 20 marca 2001[5]
  • Wydawca: Century Media
72
Comalies
  • Data: 29 października 2002[6]
  • Wydawca: Century Media
69 45 178
Karmacode
  • Data: 4 kwietnia 2006[11]
  • Wydawca: Century Media
139 54 52 17 86 43 61 28 47
  • ITA: srebrna płyta[35]
Shallow Life
  • Data: 21 kwietnia 2009[21]
  • Wydawca: Century Media
76 46 68 25 76 95 52 64 16 42
Dark Adrenaline
  • Data: 24 stycznia 2012[36]
  • Wydawca: Century Media
225 78 18 79 77 36 53 15 48
Broken Crown Halo
  • Data: 1 kwietnia 2014[37]
  • Wydawca: Century Media
201 66 55 13 75 40 37 27 45
Delirium
  • Data: 27 maja 2016[38]
  • Wydawca: Century Media
143 85 40 11 94 69 33 30 33 42
„–” oznacza, że album nie był notowany.
Single
Tytuł Rok Pozycja na liście Album
USA Main.
[13]
UK
[34]
AUT
[39]
ITA
[40]
ESP
[41]
"Heaven's a Lie" 2002 Comalies
"Lacuna Coil" 2004
"Swamped" 22 Comalies
"Our Truth" 2006 36 40 23 18 Karmacode
"Enjoy the Silence" (cover Depeche Mode) 41 27
"Closer" 50
"Within Me" 2007 44
"Spellbound" 2009 30 Shallow Life
"I Like It"
"I Won't Tell You" 35
"Trip the Darkness" 2011 28 Dark Adrenaline
"Fire" 2012
„–” oznacza, że singel nie był notowany.
Albumy wideo
Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście
JPN
[26]
Visual Karma (Body, Mind and Soul)
  • Data: 25 listopada 2008[19]
  • Wydawca: Century Media
216
Minialbumy
Tytuł Dane dot. albumu
Lacuna Coil
  • Data: 7 kwietnia 1998
  • Wydawca: Century Media
Halflife
  • Data: 20 marca 2000
  • Wydawca: Century Media
Shallow Live: Acoustic at Criminal Records
  • Data: 19 kwietnia 2010
  • Wydawca: Century Media
Kompilacje
Tytuł Dane dot. albumu
The EPs
  • Data: 19 sierpnia 2005[42]
  • Wydawca: Century Media
Manifesto of Lacuna Coil
  • Data: 2 marca 2009[43]
  • Wydawca: Century Media

Teledyski[edytuj]

Marco Biazzi, 2007
Cristiano Migliore, 2007
Tytuł Rok Reżyseria Album Źródło
"Heaven's a Lie (Version 1)" 2002 Luigi Sabadini Comalies [44]
"Heaven's a Lie (Version 2)" 2003 Chade Seide [45]
"Heaven's a Lie (Version 3)" Patric Ullaeus [46]
"Swamped" 2004 [47]
"Enjoy the Silence" (cover Depeche Mode) 2006 Nathan Cox, Zach Merck Karmacode [48]
"Our Truth" [49]
"Closer" [50]
"Within Me" 2007 Karl Karman [51]
"Spellbound (Performance version)" 2009 Roberto "Saku" Cinardi Shallow Life [52]
"Spellbound (Story version)"
"I Like It" Kevin Custer [53]
"I Won't Tell You" 2010 Roberto "Saku" Cinardi [54]
"Trip The Darkness" 2011 Sitcom Soldiers Dark Adrenaline [55]
"End Of Time" 2012 Roberto "Saku" Cinardi [56]
"I Forgive (But I Won't Forget Your Name)" 2014 Sitcom Soldiers Broken Crown Halo [57]
"Nothing Stands In Our Way" Daniel Kuykendall [58]
"Delirium" 2016 Michael Winkler Delirium [59]

Nagrody i wyróżnienia[edytuj]

Rok Kategoria Tytułem Nagroda Nota Źródło
2005 Hard rock/metal Song "Heaven’s a Lie" Independent Music Awards Laur [7]
Best International Band Lacuna Coil Metal Hammer Golden Gods Awards Nominacja [60]
2006 Nominacja [61]
Best Band On the Planet Kerrang! Awards Nominacja [62]
Best Italian Act MTV Europe Music Awards Nominacja [63]
2012 Best International Band Revolver Golden Gods Awards Nominacja [64]
2016 Metal Hammer Awards Laur [65]

Przypisy

  1. a b c Encyclopaedia Metallum - Lacuna Coil (ang.). www.metal-archives.com. [dostęp 2016-11-02].
  2. a b Lacuna Coil Band info (ang.). www.metalstorm.net. [dostęp 2016-11-02].
  3. Garry Sharpe-Young: Lacuna Coil Biography (ang.). www.musicmight.com. [dostęp 2016-11-02].
  4. a b Steve Huey: Lacuna Coil In a Reverie review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-11-02].
  5. a b Andy Hinds: Lacuna Coil Unleashed Memories review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-11-02].
  6. a b Andy Hinds: Lacuna Coil Comalies review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-11-02].
  7. a b 2005 IMA SONG WINNERS (ang.). www.independentmusicawards.com. [dostęp 2016-11-02].
  8. LACUNA COIL, TIAMAT Featured In 'Bloodlines' Videogame (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  9. 'Resident Evil: Apocalypse' Soundtrack Track Listing Revealed (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  10. OZZFEST 2004: Lineup, Tour Dates Announced! (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  11. a b Cammila Collar: Lacuna Coil Karmacode review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-11-02].
  12. SLIPKNOT, CHESTER BENNINGTON, LACUNA COIL Featured On 'Underworld: Evolution' Soundtrack (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  13. a b c d Lacuna Coil Billboard Chart (ang.). www.billboard.com. [dostęp 2013-12-29].
  14. OZZFEST 2006: Tour Dates Released (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  15. LACUNA COIL: Video Of DOWNLOAD Festival Performance Available (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  16. STONE SOUR, LACUNA COIL, SHADOWS FALL To Team Up For JÄGERMEISTER MUSIC TOUR (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  17. LACUNA COIL's CRISTINA SCABBIA Talks About 'Hottest Chicks in Metal' Tour; Video Available (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  18. MEGADETH, STATIC-X, DEVILDRIVER, LACUNA COIL Team Up For Australia's GIGANTOUR (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  19. a b Lacuna Coil Visual Karma (Body, Mind and Soul) (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-11-02].
  20. LACUNA COIL: DVD Details Revealed (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  21. a b Eduardo Rivadavia: Lacuna Coil Shallow Life review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-11-02].
  22. a b LACUNA COIL Parts Ways With Guitarist CRIS 'PIZZA' MIGLIORE And Drummer CRISTIANO 'CRIZ' MOZZATI (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  23. LACUNA COIL Parts Ways With Guitarist MARCO 'MAUS' BIAZZI (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  24. LACUNA COIL Recruits BLACK LODGE's DANIEL SAHAGÚN As Temporary Guitarist (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  25. LACUNA COIL Will Probably Hire DIEGO CAVALLOTTI As Permanent Guitarist (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  26. a b Oricon: Lacuna Coil (jap.). www.oricon.co.jp. [dostęp 2016-11-07].
  27. Lacuna Coil French Albums Chart (ang.). lescharts.com. [dostęp 2013-12-29].
  28. Lacuna Coil Austrian Albums Chart (ang.). austriancharts.at. [dostęp 2013-12-29].
  29. Lacuna Coil Italian Albums Chart (ang.). italiancharts.com. [dostęp 2013-12-29].
  30. Lacuna Coil Dutch Albums Chart (ang.). dutchcharts.nl. [dostęp 2013-12-29].
  31. Lacuna Coil Sapnish Albums Chart (ang.). spanishcharts.com. [dostęp 2013-12-29].
  32. Lacuna Coil/Longplay-Chartverfolgung (niem.). www.musicline.de. [dostęp 2013-12-29].
  33. Lacuna Coil/Longplay-Chartverfolgung (niem.). hitparade.ch. [dostęp 2013-12-29].
  34. a b Lacuna Coil UK Charts (ang.). www.officialcharts.com. [dostęp 2013-12-29].
  35. LACUNA COIL: 'Karmacode' Certified Silver In Italy (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  36. James Christopher Monger: Lacuna Coil Dark Adrenaline review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-11-02].
  37. John D. Buchanan: Lacuna Coil Broken Crown Halo review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-11-02].
  38. Neil Z. Yeung: Lacuna Coil Delirium review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-11-02].
  39. Lacuna Coil Austrian Singles Chart (ang.). austriancharts.at. [dostęp 2013-12-29].
  40. Lacuna Coil Italian Singles Chart (ang.). www.italiancharts.com. [dostęp 2016-11-02].
  41. Lacuna Coil Sapnish Singles Chart (ang.). spanishcharts.com. [dostęp 2016-11-02].
  42. Lacuna Coil The EPs (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-11-02].
  43. Eduardo Rivadavia: Lacuna Coil Manifesto of Lacuna Coil review (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2016-11-02].
  44. Heaven's A Lie (2002) by Lacuna Coil (ang.). imvdb.com. [dostęp 2016-11-02].
  45. Heaven's A Lie (2002) by Lacuna Coil (ang.). imvdb.com. [dostęp 2016-11-02].
  46. LACUNA COIL: New 'Heaven's A Lie' Video Posted Online (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  47. LACUNA COIL: 'Swamped' Video Posted Online (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  48. Lacuna Coil - "Enjoy The Silence" (ang.). www.mtv.com. [dostęp 2016-11-02].
  49. Lacuna Coil - "Our Truth" (ang.). www.mtv.com. [dostęp 2016-11-02].
  50. Lacuna Coil - "Closer" (ang.). www.mtv.com. [dostęp 2016-11-02].
  51. LACUNA COIL: 'Within Me' Video To Receive Online Premiere This Week (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  52. LACUNA COIL: Two Different Versions Of 'Spellbound' Video Available (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  53. LACUNA COIL: 'I Like It' Video Released (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  54. Lacuna Coil Release Video For “I Won’t Tell You” Online, Plan Deluxe Edition Of “Shallow Life” (ang.). www.theprp.com. [dostęp 2016-11-02].
  55. LACUNA COIL: 'Trip The Darkness' Video Released (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  56. LACUNA COIL: 'End Of Time' Video Released (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  57. LACUNA COIL: 'I Forgive (But I Won't Forget Your Name)' Video Released (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  58. LACUNA COIL: 'Nothing Stands In Our Way' Video Released (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  59. Joe DiVita: Lacuna Coil Release Chilling ‘Delirium’ Music Video (ang.). loudwire.com. [dostęp 2016-11-02].
  60. METAL HAMMER GOLDEN GODS Awards: Nominees Announced (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2015-08-16].
  61. TRIVIUM, IN FLAMES, OPETH Among METAL HAMMER GOLDEN GODS Nominees (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2015-08-16].
  62. TRIVIUM, AVENGED SEVENFOLD, H.I.M., LACUNA COIL Up For Kerrang!'s 'Best Band' Award (ang.). www.blabbermouth.net. [dostęp 2016-11-02].
  63. LACUNA COIL NOMINATED FOR MTV EUROPE MUSIC AWARD; U.S. TOUR POSTPONED (ang.). bravewords.com. [dostęp 2016-11-02].
  64. Robert Pasbani: REVOLVER GOLDEN GODS AWARDS 2012 Nominees Announced; To Be Broadcast Live Online & Xbox (ang.). www.metalinjection.net. [dostęp 2015-08-15].
  65. METAL HAMMER AWARDS 2016: Das sind die Gewinner! (niem.). www.metal-hammer.de. [dostęp 2016-10-13].

Linki zewnętrzne[edytuj]