Latarnia morska na Faros

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Latarnia Morska na Faros
Latarnia Morska na Faros
Państwo  Egipt
Miejscowość Aleksandria
Położenie na mapie Egiptu
Mapa lokalizacyjna Egiptu
Latarnia Morska na Faros
Latarnia Morska na Faros
Ziemia31°12′51″N 29°53′06″E/31,214167 29,885000
Szkic latarni (prof. H. Thiersch, 1909)

Latarnia morska na Farosstarożytna latarnia morska, która została zbudowana około 280-279 p.n.e. na podstawie planów architekta Sostratosa i na polecenie Ptolemeusza I, ukończona podczas rządów jego syna Ptolemeusza II. Możliwe, że pomysłodawcą budowy latarni był sam Aleksander Macedoński. Ze względu na wielkość i wspaniałość architektonicznego ukształtowania uważano ją za jeden ze starożytnych cudów świata.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Latarnia została stworzona na polecenie Ptolemeusza I, przez architekta Sostratosa. Jego nazwisko jest znane dzięki zachowanej pod starożytnym tynkiem inskrypcji:

Quote-alpha.png
Sostratus, syn Deksyfanesa, poświęcił tę budowlę bogom ocalenia, w imieniu wszystkich tych, którzy żeglują po morzach.

Najprawdopodobniej inskrypcję pozostawił sam budowniczy w tajemnicy przed królem.

Budowa latarni trwała ok. 14-20 lat. Jej uroczyste otwarcie miało miejsce w 279 p. n. e., za rządów Ptolemeusza II.[1]

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Trójwymiarowa rekonstrukcja opiera się na kompleksowych badaniach z 2006 roku

Latarnia morska znajdowała się na przybrzeżnej wysepce Faros na Morzu Śródziemnym, która mając sztuczne połączenie ze stałym lądem poprzez groblę heptastadion, stanowiła część wejścia do portu w Aleksandrii w Egipcie. Ocenia się, że była to wieża o wysokości ok. 115~120 m. Miała dolną kondygnację o przekroju kwadratu, nad nią wznosiła się kolejna, ośmiokątna i trzecia o przekroju okrągłym. Latarnia zwieńczona była kopułą wspartą na ośmiu kolumnach. Na niej ustawiony był posąg Posejdona, greckiego boga mórz i oceanów, o wysokości około 7 m. W tamtych czasach była to najwyższa budowla na świecie o podstawie krótszej od jej wysokości. Latarnię dość dokładnie opisał arabski geograf i podróżnik z XI wiekuAbu Abd Allah Muhammad Idrisi. Jej uproszczony wizerunek zachował się też na monetach i malowidłach.

Początkowo miała być zbudowana z bloków wapiennych i obłożona płytami z białego wypolerowanego marmuru. Na niższych kondygnacjach miała znajdować się winda służąca do wciągania na górne kondygnacje opału. Latarnia posiadała także własną cysternę ze słodką wodą.[1]

Fort Qaitbey na miejscu latarni

Funkcjonowanie[edytuj | edytuj kod]

Po zmierzchu rozpalano na latarni ogień. Chrust był dostarczany na szczyt wieży na grzbietach osłów, a potem przez tragarzy. Odbijane metalowymi lustrami światło widoczne było z kilkudziesięciu kilometrów i znakomicie ułatwiało nawigację żeglarzom zdążającym do Aleksandrii (według Józefa Flawiusza, z odległości 300 stadiów – ok. 30 mil morskich).

Zniszczenie latarni[edytuj | edytuj kod]

Budowla została uszkodzona kilkakrotnie na skutek trzęsień ziemi, była też przebudowywana. Prawdopodobnie już w II wieku runęła najwyższa część latarni. W IX wieku jej dolna część została zaadaptowana na meczet o nietypowej orientacji – wzdłuż osi północ-południe. Latarnia uległa uszkodzeniu przez trzęsienia ziemi w latach 1261, 1303 i 1323, po którym nie została odbudowana. Wieża została ostatecznie zniszczona przez trzęsienie w 1375. Pozostałe po niej ruiny zniknęły, kiedy w 1480 sułtan Egiptu użył ich do budowy na tym miejscu fortu. Obecnie na fundamentach latarni znajduje się Muzeum Morskie.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Rekonstrukcja w Changsha, Chiny
  • W odległej o kilkadziesiąt kilometrów od Aleksandrii miejscowości Taposiris Magna znajduje się pomniejszona replika latarni z Faros zbudowana przez Ptolemeusza II.
  • Nazwa wysepki, Faros, stała się w niektórych językach synonimem latarni morskiej, np. w języku francuskimphare, w języku hiszpańskim i włoskimfaro, w portugalskimfarol lub latarni w ogóle, w języku rosyjskim - фара.
  • Legenda głosi, że to właśnie w tej latarni Ptolemeusz II zamknął 72 uczonych w piśmie, każdego w innym pomieszczeniu, aby niezależnie od siebie dokonali przekładu Starego Testamentu.[1]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Barbara Tkaczow, Latarnia na Faros, „Pomocnik historyczny” (03/2018), 2018, ISSN 2391-7717.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]