Latarnia morska na Faros

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Latarnia Morska na Faros
Ilustracja
Państwo  Egipt
Miejscowość Aleksandria
Położenie na mapie Egiptu
Mapa konturowa Egiptu, blisko górnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Latarnia Morska na Faros”
Ziemia31°12′51″N 29°53′06″E/31,214167 29,885000
Szkic latarni (prof. H. Thiersch, 1909)

Latarnia morska na Farosstarożytna latarnia morska, która została zbudowana około 280-279 p.n.e. na podstawie planów architekta Sostratosa i na polecenie Ptolemeusza I, ukończona podczas rządów jego syna Ptolemeusza II. Możliwe, że pomysłodawcą budowy latarni był sam Aleksander Macedoński. Ze względu na wielkość i wspaniałość architektonicznego ukształtowania uważano ją za jeden ze starożytnych siedmiu cudów świata.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Latarnia została stworzona na polecenie Ptolemeusza I, przez architekta Sostratosa. Jego nazwisko jest znane dzięki zachowanej pod starożytnym tynkiem inskrypcji:

Sostratus, syn Deksyfanesa, poświęcił tę budowlę bogom ocalenia, w imieniu wszystkich tych, którzy żeglują po morzach.

Najprawdopodobniej inskrypcję pozostawił sam budowniczy w tajemnicy przed królem.

Budowa latarni trwała ok. 14-20 lat. Jej uroczyste otwarcie miało miejsce w 279 p. n. e., za rządów Ptolemeusza II[1].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Trójwymiarowa rekonstrukcja opiera się na kompleksowych badaniach z 2006 roku

Latarnia morska znajdowała się na przybrzeżnej wysepce Faros na Morzu Śródziemnym, która mając sztuczne połączenie ze stałym lądem poprzez groblę heptastadion, stanowiła część wejścia do portu w Aleksandrii w Egipcie. Ocenia się, że była to wieża o wysokości ok. 115~120 m. Miała dolną kondygnację o przekroju kwadratu, nad nią wznosiła się kolejna, ośmiokątna i trzecia o przekroju okrągłym. Latarnia zwieńczona była kopułą wspartą na ośmiu kolumnach. Na niej ustawiony był posąg Posejdona, greckiego boga mórz i oceanów, o wysokości około 7 m. W tamtych czasach była to najwyższa budowla na świecie o podstawie krótszej od jej wysokości. Latarnię dość dokładnie opisał arabski geograf i podróżnik z XI wiekuAbu Abd Allah Muhammad Idrisi. Jej uproszczony wizerunek zachował się też na monetach i malowidłach.

Początkowo miała być zbudowana z bloków wapiennych i obłożona płytami z białego wypolerowanego marmuru. Na niższych kondygnacjach miała znajdować się winda służąca do wciągania na górne kondygnacje opału. Latarnia posiadała także własną cysternę ze słodką wodą[1].

Fort Qaitbey na miejscu latarni

Funkcjonowanie[edytuj | edytuj kod]

Po zmierzchu rozpalano na latarni ogień. Chrust był dostarczany na szczyt wieży na grzbietach osłów, a potem przez tragarzy. Odbijane metalowymi lustrami światło widoczne było z kilkudziesięciu kilometrów i znakomicie ułatwiało nawigację żeglarzom zdążającym do Aleksandrii (według Józefa Flawiusza, z odległości 300 stadiów – ok. 30 mil morskich).

Zniszczenie latarni[edytuj | edytuj kod]

Budowla została uszkodzona kilkakrotnie na skutek trzęsień ziemi, była też przebudowywana. Prawdopodobnie w II wieku runęła najwyższa część latarni. W IX wieku jej dolna część została zaadaptowana na meczet o nietypowej orientacji – wzdłuż osi północ-południe. Latarnia uległa uszkodzeniu przez trzęsienia ziemi w latach 1261, 1303 i 1323, po których nie została odbudowana. Wieża została ostatecznie zniszczona przez trzęsienie w 1375. Pozostałe po niej ruiny zniknęły, kiedy w 1480 sułtan Egiptu użył ich do budowy na tym miejscu fortu. Na fundamentach latarni znajduje się Muzeum Morskie.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Rekonstrukcja w Changsha, Chiny
  • W odległej o kilkadziesiąt kilometrów od Aleksandrii miejscowości Taposiris Magna znajduje się pomniejszona replika latarni z Faros zbudowana przez Ptolemeusza II.
  • Nazwa wysepki, Faros, stała się w niektórych językach synonimem latarni morskiej lub latarni w ogóle, np. w języku francuskimphare, w języku hiszpańskim i włoskimfaro, w portugalskimfarol , w języku rosyjskimфара.
  • Legenda głosi, że to właśnie w tej latarni Ptolemeusz II zamknął 72 uczonych w piśmie, każdego w innym pomieszczeniu, aby niezależnie od siebie dokonali przekładu Starego Testamentu[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Barbara Tkaczow, Latarnia na Faros, „Pomocnik historyczny” (03/2018), 2018, ISSN 2391-7717.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]