Leon Feldhendler

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Leon Feldhendler, właściwie Lejb Feldhendler[1] (ur. ok. 1910, zm. prawdopodobnie 2 kwietnia 1945 w Lublinie) – polski Żyd, jeden z organizatorów i przywódców powstania w obozie zagłady w Sobiborze.

Był synem rabina z Żółkiewki, gdzie przed wojną pracował jako młynarz. Podczas okupacji niemieckiej pełnił funkcję prezesa tamtejszego Judenratu. Deportowany do obozu zagłady w Sobiborze, był jednym z inicjatorów tamtejszej konspiracji i pomysłodawcą ucieczki, która ostatecznie przerodziła się w jedyne udane powstanie w historii niemieckich obozów zagłady. 14 października 1943 pokierował wraz z oficerem Armii Czerwonej Aleksandrem „Saszą” Peczerskim buntem więźniów, w wyniku którego udało mu się zbiec do lasu.

 Osobny artykuł: Powstanie w Sobiborze.

Końca wojny doczekał w wyzwolonym przez wojska sowieckie Lublinie, gdzie w październiku 1944 r. złożył swą relację w Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej. W Lublinie mieszkał przy ul. Królewskiej 4 z pięcioma innymi uczestnikami buntu: Jankielem i Herszem Blankami, Towiem Blattem, Szlomem Podchlebnikiem i Szlomem Szmajsnerem[2]. Prowadził firmę, w której zatrudniał byłych więźniów obozów zagłady, w tym Sobiboru.

Został prawdopodobnie zastrzelony w swoim mieszkaniu jako przypadkowa ofiara egzekucji dokonanej na Herszu Blanku, wówczas oficerze UB i NKWD, przez żołnierzy antykomunistycznego podziemia na polecenie majora Stanisława Piotrowskiego ps. „Jar”, byłego komendanta obwodu AK Lublin. Sprawcy zamachu: podporucznik Czesław Rosiński ps. „Jemioła”, Romuald Szydelski ps. „Pawełek”, Franciszek Bujalski ps. „Sosna” i Eugeniusz Jaroszyński ps. „Ojciec” przyznali się do winy i zostali skazani na karę śmierci; wyrok wykonano 12 kwietnia 1945 r. na lubelskim zamku. Feldhendler nie został wymieniony w dokumentach procesowych, a o okolicznościach jego śmierci wiadomo jedynie z relacji Towiego Blatta[3].

W filmie Ucieczka z Sobiboru z 1987 r. w postać Feldhendlera wcielił się Alan Arkin.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b M.P. z 2018 r. poz. 1141 (zmieniony M.P. z 2018 r. poz. 1151) – jako Lejba Felhendler.
  2. Informacja, że Leon Feldhendler mieszkał na ul. Królewskiej 4.
  3. Strona o Żydach lubelskich – Sprawy bezpieczeństwa, 19 listopada 2007 [dostęp 2017-07-18] [zarchiwizowane z adresu 2007-11-19].
  4. 75. rocznica powstania więźniów w Sobiborze. Polskie Radio Lublin, 2018-10-14. [dostęp 2018-10-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]