Leonpol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Leonpol
Лявонпаль
Ilustracja
Pałac Łopacińskich w Leonpolu
(ob. kościół Chrystusa Króla Wszechświata)
Państwo  Białoruś
Obwód witebski
Rejon miorski
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Leonpol
Leonpol
Ziemia55°47′56″N 27°47′19″E/55,798889 27,788611
Portal Portal Białoruś

Leonpol (biał. Лявонпаль, Lawonpal) – wieś na Białorusi, w obwodzie witebskim, w rejonie miorskim, nad rzeką Dźwiną.

Dawne miasteczko województwa połockiego I Rzeczypospolitej, do 1945[1] miasteczko[2] w Polsce, w województwie wileńskim, w powiecie dziśnieńskim do 1925, w pow. brasławskim do 1939, siedziba gminy Leonpol.

Historia[edytuj]

W 1745 pisarz wielki litewski Mikołaj Tadeusz Łopaciński nabył majątek zwany „Czuryłowicze” lub „Lilki” od Kleczkowskich i zmienił jego nazwę na Leonpol na cześć swojego ojca Leona. W latach 1768-1769 M. Łopaciński wybudował tutaj niewielki pałac w stylu późnego baroku. W 1772 zbudowano kościół wraz z dzwonnicą. Własność Łopacińskich z linii wojewódzkiej: Mikołaja Tadeusza do 1778, z odnogi szarkowskiej - Jana Nikodema aż do sprzedaży w 1802, z odnogi saryjskiej - Tomasza Ignacego do 1817, Józefa Adama do 1835, Ignacego Dominika do 1882, Stanisława Jana, a następnie Euzebiusza Mariana do 1939. W latach 1842-45 majątek był zarekwirowany przez władze carskie, w związku ze sprzeciwem I. Łopacińskiego, wyrażonym wobec przymusowego nawracania jego unickich poddanych na prawosławie.

W wyniku II rozbioru Polski miejscowość została przyłączona do Rosji w składzie powiatu dziśnieńskiego guberni mińskiej (od 1842 roku w guberni wileńskiej). W I poł. XIX wieku działała tkalnia płótna, obrusów i serwet z miejscowego lnu, zamknięta w 1840. W 1863 wojska rosyjskie spaliły pałac, a główna siedziba rodu została przeniesiona do Sarii. Pałac został odbudowany dopiero w latach 1905-06 przez St. Łopacińskiego. W 1866 było 26 domów i 109 mieszk. (69 Żydów, 27 prawosł. i 15 rzym. kat.).

W 1919 spłonął pałac, który został przekazany przez Euzebiusza Łopacińskiego na potrzeby kościoła katolickiego, po 1925 odbudowany i przebudowany jego kosztem przez architekta Jana Borowskiego. W 1921 w miasteczku były 72 domy i 382 mieszk. (172 prawosł., 138 Żydów i 66 rzym. kat.), a w folwarku 7 domów i 54 mieszk. (35 rzym. kat. i 19 prawosł.). W 1931 w miasteczku było 84 domów i 482 mieszk., a w folwarku 5 domów i 48 mieszk.

Po II wojnie światowej zlikwidowano kościół, a w pałacu mieściły się mleczarnia, technikum rolnicze i szkoła specjalna.

Zabytki[edytuj]

  • Pałac w stylu późnego baroku (1768-1769), który zachował się do naszych czasów. Nie zachowały się park francuski na tarasach oraz brama wjazdowa w osi pałacu
  • Cerkiew Św. Trójcy (1774-1782), d. greko-katolicka, obecnie prawosławna, zbudowana przez Mikołaja Łopacińskiego
  • Kolumna ku czci Konstytucji 3 Maja (1791) ufundowana przez Jana Nikodema Łopacińskiego w końcu XVIII w.

Galeria[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz.U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5).
  2. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1: Województwo wileńskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1938, s. 7.