Leszek Dunin-Borkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Leszek Dunin-Borkowski
Aleksander Leszek Dunin-Borkowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 11 stycznia 1811
Gródek
Data i miejsce śmierci 30 listopada 1896
Lwów
Zawód publicysta, poeta, poseł na Sejm Krajowy Galicji
Krewni i powinowaci Józef Dunin-Borkowski

Leszek Dunin-Borkowski, właśc. Aleksander Leszek Dunin-Borkowski (ur. 11 stycznia 1811 w Gródku nad Dniestrem, zm. 30 listopada 1896 we Lwowie) – galicyjski arystokrata, publicysta, poeta, poseł na Sejm Krajowy Galicji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w bogatej rodzinie szlacheckiej. Ojciec – Franciszek Antoni Dunin-Borkowski, członek Stanów Galicyjskich, matka – hr. Franciszka Anna Dzieduszycka, starościanka bachtyńska. Otrzymał domowe wykształcenie. Później wraz ze starszym bratem Józefem, uczył się w lwowskim gimnazjum. Na wieść o wybuchu powstania listopadowego bracia Borkowscy przeprawili się do Królestwa Polskiego. Aleksander, w stopniu podporucznika, był adiutantem generała Jana Krukowieckiego. Został ranny w bitwie pod Radomiem.

Po upadku powstania przebywał w Królewcu, gdzie studiował sanskryt. Gdy wrócił do Lwowa, rozpoczął intensywną działalność literacką. Pisał powieści, artykuły publicystyczne, tłumaczył z kilku języków, publikował w almanachu Ziewonia. Ukoronowaniem tych prac była Parafiańszczyzna, której pierwszy odcinek ukazał się 1 marca 1843 w „Dzienniku Mód Paryskich”. Kolejne odcinki już się nie ukazały. W 1843 opublikował I tom Parafiańszczyzny we Wrocławiu. II tom ukazał się w Poznaniu w 1849. Natychmiast po opublikowaniu pierwszego tomu wybuchł największy literacki skandal w Galicji. Książce towarzyszyła zaciekła nagonka na autora, prowadzona przez koła konserwatywne i klerykalne. Borkowski dotknął w książce wielu czułych miejsc: lojalizmu wobec zaborcy, zakłamania, naśladownictwa Francuzów w sposobie bycia, obłudnej filantropii. Nie bał się także zaatakować Kościoła jako instytucji. Reakcja katolickiego kleru była tak ostra, że Borkowski w drugim tomie, mimo zapowiedzi, odstąpił od kontynuowania „pobożnego” tematu.

W 1848 wszedł w skład deputacji do Wiednia, która miała złożyć cesarzowi memoriał obywateli Galicji. W tym samym roku był też posłem do parlamentu konstytucyjnego w Wiedniu. Po klęsce rewolucji przebywał jakiś czas w Dreźnie i Poznaniu. Od 1850 przebywał znowu w Galicji, ale przez dziesięć lat niczego nie pisał i nie udzielał się publicznie. Dopiero po przyznaniu Galicji autonomii powrócił do działalności publicystycznej i politycznej. Stał się inicjatorem życia kulturalnego we Lwowie. Od 1861 był posłem na Sejm Krajowy Galicji. W działalności politycznej przywiązany był do idei niepodległości, co różniło go od lojalistycznie nastawionych konserwatystów galicyjskich.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Leszek Dunin-Borkowski debiutował powieścią wierszem Kozak w almanachu Haliczanin w 1830. Ważne miejsce w twórczości Borkowskiego Galicja, w które mieszkał i działał. Zarówno w krytyce literackiej, jak i w prozie i eseju wykorzystywał pamflet i satyrę społeczną.

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Kozak (1836)
  • Uwagi ogólne nad literaturą w Galicji (1840) – w dziele tym m.in. zarzucał Aleksandrowi Fredrze brak ducha narodowego i gloryfikację szlachetczyzny.
  • Parafiańszczyzna (1843-1849)[1][2] – powieść ironicznie i krytycznie opisująca wyższe sfery Galicji (miłostki, fałszywa pobożność, obłuda).
  • O nowych powieściach polskich (1847) – publicystyka dotycząca szeroko dyskutowanego ówcześnie zagadnienia powieści.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Leszek Dunin-Borkowski, Parafiańszczyzna. T. 1, polona.pl [dostęp 2018-09-11].
  2. Leszek Dunin-Borkowski, Parafiańszczyzna. T. 2, polona.pl [dostęp 2018-09-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ryszard Sadaj: Kto był kim w Galicji. Kraków, 1993. ​ISBN 83-7081-089-6​.
  • Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Wyd. VIII – 3 dodruk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 497, 561, 583, 572, 661, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13848-6.

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]