Henryk Siemiradzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henryk Siemiradzki
Henryk Siemiradzki.jpg
Autograph-HenrykSiemiradzki.png
Data i miejsce urodzenia 24 października 1843
Nowobiełgorod
Data i miejsce śmierci 23 sierpnia 1902
Strzałków
Narodowość polska
Dziedzina sztuki malarstwo
Styl akademizm
Ważne dzieła Pochodnie Nerona
kurtyna Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie
kurtyna Teatru Miejskiego we Lwowie, Dirce chrześcijańska
Odznaczenia
Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława III klasy (Imperium Rosyjskie) Kawaler Orderu Korony Włoch Komandor Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Królestwo Włoch)

Henryk Hektor Siemiradzki (ur. 12 października?/24 października 1843 w Nowobiełgorodzie, zm. 23 sierpnia 1902 w Strzałkowie) – polski malarz, przedstawiciel akademizmu.

Życiorys[edytuj]

Jego rodzicami byli Hipolit i Michalina z Pruszyńskich (siostra Anny Ciundziewickiej). Ojciec Henryka był wysokim oficerem armii Imperium Rosyjskiego, jednak dzieci zostały wychowane w tradycji polskiej, katolickiej. Rodzina posiadała w Charkowie dom, od którego wzięła nazwę ulica, później nazywana Siemiradzką[1], obecnie Siemigradzką[2]. Na życzenie ojca ukończył Wydział Matematyczno-Przyrodniczy Uniwersytetu Charkowskiego, uzyskując stopień kandydata nauk przyrodniczych na podstawie dysertacji O instynkcie owadów. Następnie rozpoczął studia malarskie na Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. W 1871 ukończył studia i uzyskał 6-letnie stypendium rządowe. Wyjechał do Monachium, odwiedzając po drodze po raz pierwszy w życiu Kraków. W Monachium spotkał wielu polskich malarzy, a wśród nich Józefa Brandta i Stanisława Witkiewicza.

W 1872 wyjechał do Włoch. Zwiedził Wenecję, Florencję, Neapol, miał okazję zobaczyć wybuch Wezuwiusza, trafił w końcu do Rzymu, gdzie zamieszkał w pobliżu pl. Hiszpańskiego. W 1873 ożenił się ze swoją 18-letnią kuzynką Marią Pruszyńską z Koroleszczewicz nad Świsłoczą. Mieli czworo dzieci. W 1876 rodzina Siemiradzkich zamieszkała we własnej willi. W 1884 kupił dworek w Strzałkowie koło Radomska, gdzie przez wiele lat spędzał wraz z rodziną letnie wakacje.

W 1901 zachorował, stracił mowę. Jesienią spotkał się jeszcze w Łodzi z Henrykiem Sienkiewiczem. Na krótko przed śmiercią za zgodą lekarzy wyjechał do Strzałkowa i tam zmarł.

Był członkiem wielu akademii europejskich. Tematykę swych dzieł czerpał z antyku. Malował monumentalne, teatralne kompozycje. W 1879 r. ofiarował obraz Pochodnie Nerona miastu Kraków jako pierwszy obraz do krakowskiego Muzeum Narodowego.

Był autorem wielu obrazów, a także kurtyn Teatru Miejskiego w Krakowie (1894) i Teatru Wielkiego we Lwowie (1900).

Został pochowany w krypcie zasłużonych na krakowskiej Skałce. Był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk[3] i kawalerem Legii Honorowej, Orderu Korony Włoskiej, Orderu św. Stanisława III klasy[4], komandorem Orderu Świętych Maurycego i Łazarza.

Wybrane dzieła[edytuj]

Dworek w Strzałkowie, tablica
Dworek w Strzałkowie
Dworek w Strzałkowie
Tablica w kościele – Strzałków

Wybrane duże płótna Henryka Siemiradzkiego są wystawiane w muzeach narodowych Polski, Ukrainy i Rosji.

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. Marian Karol Dubiecki poświęcił temu domowi kilka stron ostatniego rozdziału swojej książki Na kresach i za kresami.
  2. ulica Siemigradzka, na stronie Улицы и площади Харькова, dostęp 16 kwietnia 2017
  3. Bolesław Erzepki, Spis członków Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, Poznań 1896, s. 4.
  4. Климов П. Ю. Генрих Семирадский. — М.: Арт-родник, 2001. — s. 12
  5. ks. dr hab. Michał Janocha: „Nauczanie św. Piotra”, Henryk Siemiradzki. wmsd.waw.pl, 2012-02-07. [dostęp 2013-12-07].

Bibliografia[edytuj]

  • Józef Dużyk, Henryk Siemiradzki. Życie i twórczość, Wrocław: Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1984 (Nauka dla Wszystkich; nr 372), ​ISBN 83-04-01825-X​.
  • Józef Dużyk, Siemiradzki. Opowieść biograficzna, Warszawa: LSW, 1986, ​ISBN 83-205-3727-4​.
  • Wiesława Górska, Henryk Siemiradzki, Warszawa: Edipresse Polska, 2007 (Ludzie, Czasy, Dzieła; 37), ​ISBN 978-83-7477-216-7​.
  • Henryk Siemiradzki jakiego nie znamy. Wystawa daru otrzymanego od Rodziny Artysty, Kraków, Muzeum Narodowe, 1980.
  • Anna Król, Henryk Siemiradzki (1843-1902), Stalowa Wola: Muzeum Regionalne, 2007, ​ISBN 978-83-923943-8-9​.
  • Agnieszka Kuczyńska, Malowane kurtyny teatralne Henryka Siemiradzkiego, Lublin: Tow. Nauk. KUL, 2010, ​ISBN 978-83-7306-498-0​.
  • Stanisław Roman Lewandowski, Henryk Siemiradzki, wyd. 2, Warszawa: Gebethner i Wolff, 1911. (pełny tekst z wyd 1. z 1904)
  • Maria Poprzęcka, Akademizm, wyd. 3, Warszawa: WAiF, 1989, ​ISBN 83-221-0448-0​.
  • Franciszek Stolot, Henryk Siemiradzki, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2001 (W Zwierciadle Sztuki), ​ISBN 83-7023-869-6​.
  • Dmitrij Szelest, Lwowska Galeria Obrazów. Malarstwo polskie, Warszawa: Auriga, 1990, ISBN ​ISBN 83-221-0518-5​.
  • Климов П. Ю. Генрих Семирадски — М.: Арт-родник, 2001.

Linki zewnętrzne[edytuj]