Luszowice (powiat dąbrowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Luszowice
Kościół w Luszowicach
Kościół w Luszowicach
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat dąbrowski
Gmina Radgoszcz
Wysokość 217 m n.p.m.
Liczba ludności 2700
Strefa numeracyjna (+48) 14
Kod pocztowy 33-206[1]
Tablice rejestracyjne KDA
SIMC 0827455
Położenie na mapie gminy Radgoszcz
Mapa lokalizacyjna gminy Radgoszcz
Luszowice
Luszowice
Położenie na mapie powiatu dąbrowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu dąbrowskiego
Luszowice
Luszowice
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Luszowice
Luszowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Luszowice
Luszowice
50°09′17″N 21°06′13″E/50,154722 21,103611

Luszowicewieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie dąbrowskim, w gminie Radgoszcz[2].

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnowskiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Luszowice[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
1048339 Dwór część wsi
1048428 Jeziorki część wsi
1048523 Luszowice Dolne część wsi
1048530 Luszowice Górne część wsi
1048612 Podedworze część wsi
1048629 Podkościele część wsi
1048687 Stara Wieś część wsi
1048693 Świerża przysiółek

Historia[edytuj | edytuj kod]

Luszowice – to druga pod względem liczby mieszkańców miejscowość w gminie. Wieś istniała już w XIV wieku. Luszowice pierwotnie były wsią królewską, czego dowodzi darowanie jej przez Władysława Jagiełło, Janowi z Tarnowa wojewodzie sandomierskiemu, za jego wierną służbę Królowej Jadwidze, oraz za starania jakie poczynił, by doprowadzić do małżeństwa Jadwigi z Jagiełłą w roku 1386. Akt nadania miał miejsce w Bieczu 8 czerwca 1386 r., dokument wydany w języku łacińskim.

W roku 1536 wieś Luszowice należała w połowie do Jana Tarnowskiego, wojewody ruskiego i Doroty Tarnowskiej, żony Jana Tarły. Wiadomo, że Tarłowie herbu Topór byli pierwszymi dziedzicami wsi, którzy w niej osiedli. W Starej Wsi wybudowali zamek obronny, a w Luszowicach Górnych na Dębowcu dworek.

„Encyklopedia Powszechna” z 1864 roku podaje : „Luszowice, wieś w Galicji w cyrkule tarnowskim, dwie mile od Tarnowa (...) ma zamek starożytny (...) zbudowany w stylu włoskim, dawniej miał dwa piętra, dziś o jednym i świecącym pustkami, jest bliskim ruiny. Charakter architektury: rów otaczający i herb Topór u bramy świadczą, że Tarłowie tą obronną siedzibę w końcu XVII wieku z dawnego zamku dla siebie przerobili lub nowy wystawili. Zygmunt Tarło „Pułkownik Jego Królewskiej Mości” bierze udział w walkach ze Szwedami, walczy też pod Wiedniem w wojsku Sobieskiego. Opromieniony sławą obrońca katolicyzmu zasłynął jako fundator kościoła w Luszowicach. W 1686 roku w Luszowicach erygowano parafie. Dwa lata wcześniej Zygmunt Tarło wydzierżawił wieś kapitule krakowskiej”.

Encyklopedia Orgelbranda z 1864 roku podaje, że „w kościele częścią drewnianym, częścią murowanym we włoskim stylu, z kaplicą (...) mieszczą się groby tej możnej niegdyś rodziny, pomiędzy tymi zaś złożone jest ciało Adama Tarły, wojewody lubelskiego głośnego z pojedynku pod Marymontem, w którym zginął w roku 1744”.

Po Tarłach właścicielami Luszowic zostali Prebendowscy, a po uwłaszczeniu w 1848 r. majątek luszowicki przejęła hrabina Konstancja z Wiktorów Romerowa. W tym czasie parafia Luszowce liczyła 2900 ludności katolickiej i 200 izraelitów.

Bardzo burzliwy i krwawy przebieg miała w parafii Luszowice rzeź galicyjska w 1846 roku. Z rąk chłopów zginęli: Ludwik Baranowski, właściciel majątku Świerze, dzierżawca Smykowa, Antoni Leśniewski teść dzierżawcy Luszowic i Lipin – Ludwika Hubickiego. Sam Hubicki został ciężko pobity. W Lisiej Górze zamordowano Terleckiego, ekonoma z Luszowic. Rabanci napadli na dwory Małkowskiego w Lipinach i Halcera w Świerzu, grabiąc wyposażenie i niszcząc sprzęty domowe.

Tuż przed I wojną światową rozpoczęto w Luszowicach budowę nowego kościoła, zakończoną po wojnie. W okresie międzywojennym Luszowice dwukrotnie odwiedził Wincenty Witos. Po raz pierwszy w 1924 roku na wiecu zorganizowanym na placu Adama Madury. Mówił o zorganizowaniu chłopa polskiego, który żywi naród, potrafi bronić swego kraju. II wojna światowa odcisnęła na tych terenach bardzo wyraźne piętno. Pierwsze niemieckie bomby spadły na wieś już 1 września. Wiele osób wywieziono do obozów koncentracyjnych, przymusowej pracy w Niemczech, wielu zamordował „kat powiśla” – Engelbert Guzdek.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[5].

  • Kościół parafialny pw. św. Józefa Oblubieńca z 1913 r,
    • cmentarz kościelny,
    • ogrodzenie.

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Ośrodek zdrowia, szkoła podstawowa z gimnazjum.

Osoby związane z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Inne miejscowości o nazwie Luszowice



Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  2. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-03-10].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–09]. 
  4. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-09-30.