Przejdź do zawartości

Maciej Koźmiński (historyk)

Edytuj linki
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykuł dotyczy historyka. Zobacz też: Maciej Koźmiński – ujednoznacznienie.
Maciej Koźmiński
Państwo działania

 Polska

Data i miejsce urodzenia

1 czerwca 1937
Lwów

Data śmierci

14 stycznia 2026

Profesor doktor habilitowany nauk humanistycznych
Specjalność:
historia powszechna XIX–XX w.
Alma Mater

Uniwersytet Warszawski

Doktorat

1969 – historia
PAN

Habilitacja

1996 – historia
Węgierski Uniwersytet Sztuk Pięknych

Profesura

30 grudnia 2009

Naukowiec, wykładowca
Jednostka

Instytut Historii PAN
Wydział Neofilologii UW
Collegium Civitas

Ambasador RP na Węgrzech
Okres spraw.

11 października 1990–1 grudnia 1996

Poprzednik

Tadeusz Czechowicz

Następca

Grzegorz Łubczyk

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Odznaka Honorowa „Bene Merito” Krzyż Komandorski Orderu Węgierskiego Zasługi (cywilny)

Maciej Koźmiński (ur. 1 czerwca 1937 we Lwowie[1], zm. 14 stycznia 2026[2][3]) – polski historyk, tłumacz, nauczyciel akademicki. Profesor nauk humanistycznych.

Ambasador RP na Węgrzech (1990–1996).

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Maturę zdał w XIV Liceum Ogólnokształcącym w Warszawie[4]. Ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Od 1963 do 2008 był związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk, gdzie się doktoryzował (1969)[5]. Habilitował się na Węgierskim Uniwersytecie Sztuk Pięknych (1996)[6]. W 2009 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych[7].

Od lat 70. zaangażowany był w niezależny ruch wydawniczy. W 1980 wstąpił do Solidarności, został jej wiceprzewodniczącym w Instytucie Historii PAN, a w latach 1989–1990 był przewodniczącym[8]. Był osobą rozpracowywaną[9]. Prowadził wykłady z literatury polskiej na Uniwersytecie im. Loranda Eotvosa w Budapeszcie (1986/87, 1992). Od 1998 w Collegium Civitas, gdzie był m.in. dyrektorem Instytutu Dyplomacji oraz Centrum Badań Cywilizacji i Dyplomacji Europejskiej. W latach 2001–2004 profesor nadzwyczajny Wydziału Neofilologii UW[10]. Był współprzewodniczącym Polsko-Węgierskiej Komisji Historycznej oraz członkiem honorowym Węgierskiej Akademii Nauk[11].

Autor lub współautor ok. 180 książek, rozpraw, artykułów, recenzji, źródeł z zakresu historii Polski i powszechnej XIX i XX wieku, Europy Środkowej – stosunków narodowościowych (mniejszości) i konfliktów międzypaństwowych (granic); promotor trojga doktorów[10]. Tłumacz książek z węgierskiego[12].

11 października 1990 objął stanowisko Ambasadora Nadzwyczajnego i Pełnomocnego RP na Węgrzech, które pełnił do 1 grudnia 1996[10].

Zmarł 14 stycznia 2026[2] w wieku 88 lat[13]. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach[3].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

Był synem Oskara i Stefanii[9]. Ocalały z Zagłady[13]. Ojciec Ewy Koźmińskiej-Frejlak i Wiktora Koźmińskiego[13].

Odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

Publikacje

[edytuj | edytuj kod]
  • Polska i Węgry przed drugą wojną światową (październik 1938–wrzesień 1939): z dziejów dyplomacji i irredenty, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydaw. PAN, 1970.
  • O świadomości narodowej na pograniczu węgiersko-słowackim po I wojnie światowej, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1985.
  • Cywilizacja Europejska, Warszawa: Scholar, 2004.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Barbara Wizimirska (red.), Rocznik Polskiej Polityki Zagranicznej 1991, Warszawa: PISM, 1993, s. 214.
  2. ↑ a b Nekrolog. wyborcza.pl, 2026-01-19. [dostęp 2026-01-19].
  3. ↑ a b Wyszukiwarka cmentarna --- Warszawskie cmentarze [online], cmentarzekomunalne.com.pl [dostęp 2026-01-25].
  4. ↑ Maciej Koźmiński, Warszawa, 22.01.2026 - pozostałe [online], nekrologi.wyborcza.pl, 22 stycznia 2026 [dostęp 2026-01-25].
  5. ↑ Köztestületi tagok [online], mta.hu [dostęp 2019-02-11] (węg.).
  6. ↑ Prof. dr hab. Maciej Koźmiński, [w:] portal „Ludzie Nauki”, MNiSW / OPI PIB [dostęp 2026-01-19].
  7. ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 grudnia 2009 r. nr 115-11-09 o nadaniu tytułu profesora (M.P. z 2010 r. Nr 6, poz. 50).
  8. ↑ a b Odszedł profesor Maciej Koźmiński, były Ambasador RP na Węgrzech, Polska na Węgrzech - Portal Gov.pl, 26 stycznia 2026 [dostęp 2026-01-26] [zarchiwizowane 2026-01-26].
  9. ↑ a b Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej [online], katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2026-01-26] [zarchiwizowane z adresu 2026-01-26] (ang.).
  10. ↑ a b c KOŹMIŃSKI Maciej, prof. zw. dr hab. - Collegium Civitas [online], web.archive.org, 24 kwietnia 2018 [dostęp 2019-02-11] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-24].
  11. ↑ Natalia Łozińska, Zmarł prof. dr hab. Maciej Koźmiński [online], Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN - Instytut Historii PAN, 21 stycznia 2026 [dostęp 2026-01-25].
  12. ↑ Trendy wzrostu gospodarczego / A. Gelei ; tł. z węg. Maciej Koźmiński, katalogi.bn.org.pl, 1974 [dostęp 2026-01-25] (ang.).
  13. ↑ a b c Maciej Koźmiński, Warszawa, 27.01.2026 - nekrolog [online], nekrologi.wyborcza.pl [dostęp 2026-02-03].
  14. ↑ Ambasador RP prof. Maciej Koźmiński [online], gazetapl, 27 listopada 1996 [dostęp 2019-02-11] (pol.).
  15. ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 listopada 1996 r. o nadaniu orderów (M.P. z 1997 r. Nr 14, poz. 132).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Tadeusz Kosobudzki: MSZ od A do Z. Ludzie i sprawy Ministerstwa Spraw zagranicznych w latach 1990−1995. Warszawa: Wydawnictwo'69, 1997, s. 131. ISBN 83-86244-09-7.
Przedstawiciele dyplomatyczni Polski na Węgrzech (od 1990)
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Maciej_Koźmiński_(historyk)&oldid=79138045”