Manul stepowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Manul stepowy
Otocolobus manul[1]
(Pallas, 1776)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Rodzina kotowate
Podrodzina koty
Rodzaj Otocolobus
Brandt, 1842[2]
Gatunek manul stepowy
Synonimy
  • Felis manul Pallas, 1776[3]
Podgatunki
  • O. m. manul (Pallas, 1776)
  • O. m. ferrungineus Ognev, 1928
  • O. m. nigripectus Hodgson, 1842
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Manul stepowy[5], manul[6][a] (Otocolobus manul) – gatunek małego drapieżnego ssaka z podrodziny kotów (Felinae) w rodzinie kotowatych (Felidae). Pojawił się przed około 2 milionami lat.

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Manul steopowy występuje w Azji zamieszkując w zależności od podgatunku[7]:

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1776 roku niemiecki przyrodnik Peter Simon Pallas nadając mu nazwę Felis manul[3]. Jako miejsce typowe odłowu holotypu Pallas wskazał „tatarsko-mongolską pustynię”[3] (Kulusutai w Borzji w Kraju Zabajkalskim)[8]. Jedyny przedstawiciel rodzaju manul (Otocolobus) opisanego w 1842 roku przez niemiecko-rosyjskiego przyrodnika Johanna Friedricha von Brandta[2]. Wyróżniono trzy podgatunki O. manul[7][8].

Pokarm[edytuj | edytuj kod]

Głównym składnikiem diety są szczekuszki, drobne gryzonie i ptaki.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała (bez ogona) 46–65 cm, długość ogona 20,6–31 cm; masa ciała 2,5–4,5 kg[7]. Szata długa i gęsta, po stronie brzusznej blisko dwa razy dłuższa niż na grzbiecie. Maść szarawa do rudej, z niewyraźnymi ciemnymi pasami na łapach i ogonie oraz znaczeniami na głowie. Nieco dłuższy niż kot domowy, ma krótkie i masywne nogi, krótką, szeroką głowę z małymi, zaokrąglonymi uszami. Angielska nazwa tego kota, "Pallas Cat", pochodzi od nazwiska niemieckiego przyrodnika Petera Pallasa, który pierwszy opisał ten gatunek. Przez dłuższy czas zaliczano go do rodzaju Felis — sądzi się, że jest blisko spokrewniony ze żbikiem (F. silvestris). Jednak z powodu pewnych różnic w budowie czaszki oraz — wyjątkowej u małych kotów — okrągłej źrenicy, stworzono dla niego odrębny rodzaj Otocolobus.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Samica osiąga dojrzałość płciową po pierwszym roku życia. Ciąża trwa 66–75 dni. Przeciętny miot to 3–4 młode, zdarzają się mioty po 6 kociąt.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Środowisko życia to stepy, skaliste pustynie, równiny i pozbawione drzew obszary górskie. Można go spotkać do 4500 m n.p.m. Na większości obszaru swego występowania jest chroniony. Manul prowadzi nocny tryb życia, za dnia ukrywa się w norach innych zwierząt, małych jaskiniach i rozpadlinach skalnych. Są to koty skryte i samotnicze, rewiry samców zajmują obszar ok. 4 km².

Inne[edytuj | edytuj kod]

Długość życia do 12 lat.
Manul znany jest ze sprawności z jaką wspina się po stromych skałach.
Dużą rolę w porozumiewaniu się między osobnikami odgrywa ocieranie.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Nazwa manul używana jest również w odniesieniu do rodzaju Otocolobus.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Otocolobus manul, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b J.F. von Brandt. Observations sur le Manoul (Felis Manul Pallas). „Académie Impériale des Sciences de Saint Petersbourg”. 9 (2-3), s. 38, 1842 (fr.). 
  3. a b c P.S. Pallas: Reise durch verschiedene Provinzen des Rußischen Reichs. Cz. 3: Reise aus Sibirien zurück an die Wolga im 1773sten Jahr. St. Petersburg: Kayserl. Akademie der Wissenschaften, 1776, s. 692. (łac.)
  4. S. Ross, A. Barashkova, M.S. Farhadinia, A. Appel, P. Riordan, J. Sanderson & B. Munkhtsog 2016, Otocolobus manul, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2019-3 [dostęp 2020-03-09] (ang.).
  5. W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 137. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  6. K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 191, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  7. a b c M.E. & F.C. Sunquist: Family Felidae (Cats). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 161. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.)
  8. a b D.E. Wilson & D.M. Reeder (red.): Felis manul. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-03-08].