Mesrop Masztoc

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mesrop Masztoc
Mesrop Mashtots 1882 painting.jpg
Obraz Mesropa Masztoca autorstwa Nersisiana
Data urodzenia około 360 [1]
Hatsekats, Armenia
Data śmierci 17 luty 440 [1]
Wagharszapat, Armenia
Wspomnienie Apostolski Kościół Ormiański wspomina Świętego Mesropa dwa razy do roku (razem ze Świętym Sahakiem). Najpierw w lipcu a później w październiku, w dzień Świętych Tłumaczy
Patron Armenii
Szczególne miejsca kultu Kościół Świętego Masropa Masztoca w Oszakanie
Posąg Mesropa Masztoca. Matenadaran. Erywań, Armenia.

Mesrop Masztoc, wymowa i orm. Մեսրոպ Մաշտոց (ur. w 359, zm. 17 lutego 440) – ormiański duchowny i uczony. Twórca alfabetu ormiańskiego, który stworzył w latach 392-406[2]. Pierwszy nauczyciel języka ormiańskiego[3]. Stworzył również alfabet Albanii Kaukaskiej[4][5][6]. Przypisuje mu się także udział w stworzeniu alfabetu gruzińskiego, ale jest to sprawa wywołująca spory między historykami[7].

Mesrop Masztoc urodził się w ormiańskiej prowincji Taron, w kapłańskiej rodzinie jeszcze od czasów przedchrześcijańskich. Jego ojciec, Wardan z Taronu, prawdopodobnie jednak był kapłanem już chrześcijańskim, jednak wybrane przezeń dla syna imię, Masztoc, zawiera irański rdzeń mazd, prawdopodobnie związany z Ahurą Mazdą[8].

Mesrop Masztoc już w szkole poznał języki grecki i syryjski. W latach 385-388 był nadwornym pisarzem króla Armenii Chosroesa IV. Następnie został duchownym i mnichem w prowincji Gochtn, gdzie zakładał szkoły i kościoły. Po powrocie na dwór królewski, działając pod opieką katolikosa Sahaka, zajął się opracowaniem alfabetu ormiańskiego[9]. W tym celu podjął studia językoznawcze w Amidzie, w Edessie i w Samosacie. Pracę nad alfabetem zakończył w 406. Zmarł w glorii sławy, został pochowany w Oszakanie. Jest jednym ze świętych Kościoła ormiańskiego.

Imię i nazwisko Masztoca występują w różnych transliteracjach, w tym zgodnie z wymową zachodnioormiańską jako "Mesrob Maszdoc".

Przypisy

  1. a b Encyclopaedia Britannica Online
  2. Praca zbiorowa pod redakcja Aleksandra Krawczuka, 2005, Wielka Historia Świata Tom 3 Świat okresu cywilizacji klasycznych, ss. 586, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ISBN 83-85719-84-9.
  3. Andrzej Pisowicz: Z przeszłości Armenii. Warszawa: Fundacja kultury i dziedzictwa Ormian, 2014, s. 120. ISBN 978-83-926645-2-9.
  4. Gippert Jost, The Old Georgian Palimpsest Codex Vindobonensis georgicus 2, Monumenta Palaeographica Medii Aevi : Series Ibero-Caucasica, Brepols, 2007
  5. Trever K. V., Ocherki po istorii i kulture Kavkazskoy Albanii, Moska 1959
  6. Lampe G. W. H., Ackroyd Peter R., The Cambridge History of the Bible: Volume 2, The West from the Fathers to the Reformation, Cambridge University Press, 1975
  7. Rayfield Donald, The Literature of Georgia: A History, RoutledgeCurzon, 2000
  8. K. Stopka, Armenia Christiana. Unionistyczna polityka Konstantynopola i Rzymu a tożsamość chrześcijaństwa ormiańskiego (IV-XV w.), Kraków 2002, ISBN 83-88857-34-7
  9. K. Stopka, Armenia Christiana. Unionistyczna polityka Konstantynopola i Rzymu a tożsamość chrześcijaństwa ormiańskiego (IV-XV w.), Kraków 2002, ISBN 83-88857-34-7, s. 140.