Międzynarodowa Nagroda im. Witolda Pileckiego – nagroda literacka za książkę dotyczącą polskiej konfrontacji z XX-wiecznymi totalitaryzmami oraz książkę relacjonującą sytuację z miejsc ogarniętych konfliktami zbrojnymi lub szczególnego zagrożenia dla godności człowieka. Fundatorem nagrody jest Instytut Pileckiego, a jej partnerem Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau[1].
Nagrodę zainaugurowano w 2021 w związku ze 120. rocznicą urodzin Witolda Pileckiego, w porozumieniu z jego rodziną[2]. Jej przyznawanie ma w zamierzeniu organizatorów służyć promowaniu twórczości pisarskiej, która podtrzymuje wiarę w fundamentalne wartości: godność człowieka, dążenie do prawdy, gotowość do poświęceń, solidarność z prześladowanymi. Jednocześnie ma „podkreślać rolę uniwersalnego przesłania, które płynie z doświadczenia dwóch totalitaryzmów w XX wieku”, symbolizowanego przez postać rotmistrza Pileckiego[3]. Nagroda jest przyznawana za książki napisane w języku polskim lub angielskim. W pierwszej edycji laureaci otrzymali nagrodę finansową w wysokości 75 tys. zł oraz okolicznościową statuetkę autorstwa Zofii Strumiłło-Sukiennik. Od drugiej edycji laureaci otrzymują 40 tys. zł oraz statuetkę; wprowadzono także kategorię wyróżnionych, którzy otrzymują 15 tys. złotych[4].
1) Naukowa książka historyczna – „dla najlepszej monografii lub syntezy na temat polskiego doświadczenia konfrontacji z dwoma totalitaryzmami w XX wieku”[5].
2) Reportaż historyczny – w tej kategorii uwzględniane są m.in. klasyczne reportaże, biografie, zbiory relacji, wspomnień itp.[5]
3) Nagroda specjalna – nagroda dla korespondentów wojennych, których książka rzetelnie przedstawia „przebieg współczesnych konfliktów zbrojnych lub zdaje relację z miejsc szczególnego zagrożenia dla godności człowieka”[1]. W drugiej edycji nagroda była dedykowana książkom dotyczącym „trwającej od 2014 agresji Rosji na Ukrainę lub protestów po sfałszowanych w 2020 roku wyborach na Białorusi i związanych z nimi represji”[5].
W skład kapituły wchodzą Łukasz Adamski (od 2022), Richard Butterwick-Pawlikowski, Marek Cichocki, Piotr Cywiński (przewodniczący), Jack Fairweather, Magdalena Gawin (od 2022), Patrycja Grzebyk, Marek Kornat, Krzysztof Kosior (prawnuk Witolda Pileckiego), Wojciech Stanisławski i Claudia Weber[6][4].
Laureaci pierwszej edycji[7]
| Autor
|
Kategoria
|
Tytuł książki
|
Wydawnictwo
|
Uwagi
|
| Eliyana R. Adler
|
naukowa książka historyczna
|
Survival on the Margins: Polish Jewish Refugees in the Wartime Soviet Union,
|
Harvard University Press
|
nie przyjęła nagrody
|
| Filip Gańczak
|
reportaż historyczny
|
Jan Sehn Tropiciel nazistów
|
Wydawnictwo Czarne
|
|
| Christina Lamb
|
nagroda specjalna
|
Our Bodies, Their Battlefield: What War Does to Women
|
William Collins
|
|
Pozostali nominowani do nagrody w pierwszej edycji[8]
| Autor
|
Kategoria
|
Tytuł książki
|
Wydawnictwo
|
| Andrzej Chwalba
|
naukowa książka historyczna
|
Przegrane zwycięstwo. Wojna polsko-bolszewicka 1918-1920
|
Wydawnictwo Czarne
|
| Tomasz Kurpierz
|
naukowa książka historyczna
|
Henryk Sławik 1894-1944. Biografia socjalisty
|
Instytut Pamięci Narodowej
|
| Molly Pucci
|
naukowa książka historyczna
|
Security Empire: The Secret Police in Communist Eastern Europe
|
Yale University Press
|
| Paweł Skibiński
|
naukowa książka historyczna
|
Odnowa tej ziemi. I Pielgrzymka Jana Pawła II do Polski, czerwiec 1979
|
Centrum Myśli Jana Pawła II, Państwowy Instytut Wydawniczy
|
| Ewa K. Czaczkowska
|
reportaż historyczny
|
Prymas Wyszyński. Wiara, nadzieja, miłość
|
Wydawnictwo Znak
|
| Dorota Karaś i Marek Sterlingow
|
reportaż historyczny
|
Walentynowicz. Anna szuka raju
|
Wydawnictwo Znak
|
| Beata Majchrowska
|
reportaż historyczny
|
Więcej niż Enigma. Historia Antoniego Pallutha
|
Klinika Języka
|
| Zbigniew Rokita
|
reportaż historyczny
|
Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku
|
Wydawnictwo Czarne
|
| Carmela S. Fonbuena
|
nagroda specjalna
|
Marawi Siege. Stories from the Front Lines
|
Journalism for Nation Building Foundation
|
| Carlos Sardiña Galache
|
nagroda specjalna
|
The Burmese Labyrinth: A History of Rohingya Tragedy
|
Verso
|
| Myra MacDonald
|
nagroda specjalna
|
White as the Shroud. India, Pakistan and War on the Frontiers of Kashmir
|
Hurst & Company
|
| Danielle Vella
|
nagroda specjalna
|
Dying to Live: Stories from Refugees on the Road to Freedom
|
Rowman & Littlefield
|
Nagrodę specjalną przyznano „za książkę, która rzetelnie informuje o przebiegu współczesnych konfliktów zbrojnych lub zdaje relację z miejsc szczególnego zagrożenia dla godności człowieka”[8].
Laureaci drugiej edycji[9]
| Autor
|
Kategoria
|
Tytuł książki
|
Wydawnictwo
|
| Joanna Lubecka
|
naukowa książka historyczna
|
Niemiecki zbrodniarz przed polskim sądem. Krakowskie procesy przed Najwyższym Trybunałem Narodowym
|
Instytut Pamięci Narodowej, Ośrodek Myśli Politycznej
|
| Andrzej Brzeziecki
|
reportaż historyczny
|
Wielka gra majora Żychonia. As wywiadu kontra Rzesza
|
Wydawnictwo Literackie
|
| Tomáš Forró
|
nagroda specjalna
|
Apartament w hotelu Wojna. Reportaż z Donbasu
|
Wydawnictwo Czarne
|
Wyróżnieni w drugiej edycji[9]
| Autor
|
Kategoria
|
Tytuł książki
|
Wydawnictwo
|
| Jacek Tebinka i Anna Zapalec
|
naukowa książka historyczna
|
Polska w brytyjskiej strategii wspierania ruchu oporu. Historia Sekcji Polskiej Kierownictwa Operacji Specjalnych (SOE)
|
Wydawnictwo Neriton
|
| Anna Wylegała
|
naukowa książka historyczna
|
Był dwór, nie ma dworu. Reforma rolna w Polsce
|
Wydawnictwo Czarne
|
| Krzysztof Mordyński
|
reportaż historyczny
|
Sny o Warszawie. Wizje przebudowy miasta 1945-1952
|
Prószyński i S-ka
|
| Jane Rogoyska
|
reportaż historyczny
|
Surviving Katyń - Stalin’s Polish Massacre and the Search for Truth
|
Oneworld Publications
|
| Stanisław Asiejew
|
nagroda specjalna
|
The Torture Camp on Paradise Street
|
The Old Lion Publishing House
|
| Joanna Getka i Jolanta Darczewska
|
nagroda specjalna
|
Na drodze do wolności. Białoruska partyzantka kulturowa w przestrzeni publicznej i Internecie
|
Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
|
Pozostali nominowani do nagrody w drugiej edycji[5]
| Autor
|
Kategoria
|
Tytuł książki
|
Wydawnictwo
|
| Grzegorz Berendt
|
naukowa książka historyczna
|
Bronna Góra 1942 roku. Miejsce zagłady natychmiastowej na Polesiu
|
Muzeum II Wojny Światowej
|
| Grzegorz Majchrzak
|
naukowa książka historyczna
|
Rozpracowanie organów kierowniczych NSZZ "Solidarność" przez Służbę Bezpieczeństwa 1980-1982
|
Instytut Pamięci Narodowej
|
| Magda Łucyan
|
reportaż historyczny
|
Dzieci getta. Ostatni świadkowie Zagłady
|
Znak Horyzont
|
| Tomasz Słomczyński
|
reportaż historyczny
|
Kaszëbë
|
Wydawnictwo Czarne
|
| Wojciech Mucha
|
nagroda specjalna
|
Krew i ziemia. O ukraińskiej rewolucji
|
Wydawnictwo Fronda
|
| Paweł Pieniążek
|
nagroda specjalna
|
Greetings From Novorossiya: Eyewitness to the War in Ukraine
|
University of Pittsburgh Press
|
Nagroda specjalna przyznana „za książkę na temat trwającej od 2014 roku agresji Rosji na Ukrainę lub trwających od 2020 roku protestów na Białorusi i związanych z nimi represji”[5].
Laureaci trzeciej edycji[10]
| Autor
|
Kategoria
|
Tytuł książki
|
Wydawnictwo
|
| Agnieszka Witkowska-Krych
|
naukowa książka historyczna
|
Dziecko wobec Zagłady. Instytucjonalna opieka nad sierotami w getcie warszawskim
|
Żydowski Instytut Historyczny
|
| Bartłomiej Noszczak
|
reportaż historyczny
|
Orient zesłańców. Bliski Wschód w oczach Polaków ewakuowanych ze Związku Sowieckiego (1942–1945)
|
Instytut Pamięci Narodowej
|
| Zbigniew Parafianowicz
|
nagroda specjalna
|
Śniadanie pachnie trupem. Ukraina na wojnie
|
Mando
|
Wyróżnieni w trzeciej edycji[10]
| Autor
|
Kategoria
|
Tytuł książki
|
Wydawnictwo
|
| Jadwiga Biskupska
|
naukowa książka historyczna
|
Survivors: Warsaw under Nazi Occupation
|
Cambridge University Press
|
| Adam Rafał Kaczyński
|
naukowa książka historyczna
|
Sowietyzacja Wołynia 1944–1956
|
Instytut Pamięci Narodowej
|
| Tomasz Potkaj
|
reportaż historyczny
|
Akwarium. Opowieść o Związku Literatów Polskich w PRL-u
|
Wydawnictwo Czarne
|
| Paweł Pieniążek
|
nagroda specjalna
|
Opór. Ukraińcy wobec rosyjskiej inwazji
|
WAB
|
| Ewa Skalecka
|
nagroda specjalna
|
You don't know what war is. The Diary of a Young Girl from Ukraine
|
Union Square
|
Pozostali nominowani do nagrody w trzeciej edycji[11]
| Autor
|
Kategoria
|
Tytuł książki
|
Wydawnictwo
|
| Artur Ossowski
|
naukowa książka historyczna
|
Dzieci z zielonego autobusu. Z zeznań o niemieckim obozie dla polskich dzieci przy ul. Przemysłowej w Łodzi
|
Instytut Pamięci Narodowej
|
| Piotr Puchalski
|
naukowa książka historyczna
|
Poland in a Colonial World Order. Adjustments and Aspirations 1918-1939
|
Routledge
|
| Rafał Łatka
|
reportaż historyczny
|
Stefan Wyszyński w realiach PRL
|
Instytut De Republica
|
| Wioletta Sawicka
|
reportaż historyczny
|
Wilcze Dzieci. Dziecko wobec wojny jest zawsze ofiarą, niezależnie po której stronie frontu się urodziło
|
Prószyński Media
|
| Błażej Torański
|
reportaż historyczny
|
Kat polskich dzieci. Opowieść o Eugenii Pol
|
Prószyński Media
|
| Jakub Maciejewski
|
nagroda specjalna
|
Wojna. Reportaż z Ukrainy
|
Biały Kruk
|
| Serhij Żadan
|
nagroda specjalna
|
Sky Above Kharkiv: Dispatches from the Ukrainian Front
|
Yale University Press
|
Nagroda specjalna przyznana „za książkę na temat trwającej od 2014 roku agresji Rosji na Ukrainę lub trwających od 2020 roku protestów na Białorusi i związanych z nimi represji”[11].
Laureaci czwartej edycji[12]
| Autor
|
Kategoria
|
Tytuł książki
|
Wydawnictwo
|
| Grzegorz Hryciuk
|
naukowa książka historyczna
|
Przesiedleńcy. Wielka epopeja Polaków 1944-1946
|
Wydawnictwo Literackie
|
| Kalina Błażejowska
|
reportaż historyczny
|
Bezduszni. Zapomniana zagłada chorych
|
Wydawnictwo Czarne
|
| Christopher Miller
|
nagroda specjalna
|
The War Came To Us: Life and Death in Ukraine
|
Wydawnictwo Bloomsbury Publishing PLC
|
Wyróżnieni w czwartej edycji[12]
| Autor
|
Kategoria
|
Tytuł książki
|
Wydawnictwo
|
| Łukasz Dryblak
|
naukowa książka historyczna
|
Szermierze wolności i zakładnicy imperium. Emigracyjny dialog polsko-rosyjski w latach 1939–1956. Konfrontacje idei, koncepcji oraz analiz politycznych
|
Wydawnictwo Instytutu Historii PAN
|
| Katarzyna Nowak
|
naukowa książka historyczna
|
Kingdom of Barracks. Polish Displaced Persons in Allied-Occupied Germany and Austria
|
Wydawnictwo McGill-Queen’s University Press
|
| Olena Stiazhkina
|
nagroda specjalna
|
Ukraine, War, Love: A Donetsk Diary
|
Wydawnictwo Harvard Ukrainian Research Institute
|
Nagroda specjalna przyznana „za książkę na temat trwającej od 2014 roku agresji Rosji na Ukrainę lub trwających od 2020 roku protestów na Białorusi i związanych z nimi represji”[12].
Laureaci piątej edycji[14]
| Autor
|
Kategoria
|
Tytuł książki
|
Wydawnictwo
|
| Michał Bilewicz
|
naukowa książka historyczna
|
Traumaland. Polacy w cieniu przeszłości
|
Wydawnictwo MANDO / Wydawnictwo WAM
|
| Emil Marat
|
reportaż historyczny
|
Bratny. Hamlet rozstrzelany
|
Wydawnictwo Czarne
|
| Eristavi Maksym
|
nagroda specjalna
|
Russian Colonialism 101. How to Occupy a Neighbor and Get Away with It. An Illustrated Guide
|
IST Publishing
|
Wyróżnieni w piątej edycji[14]
| Autor
|
Kategoria
|
Tytuł książki
|
Wydawnictwo
|
| Tomasz Ceran
|
naukowa książka historyczna
|
Zbrodnia pomorska 1939. Początek ludobójstwa niemieckiego w okupowanej Polsce
|
Instytut Pamięci Narodowej
|
| Maria Buko
|
nagroda specjalna
|
Drugie pokolenie obozowe. Pamięć i doświadczenie potomków polskich więźniów niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych
|
Wydawnictwo Naukowe UMK
|
Pozostali nominowani do nagrody w piątej edycji[15]
| Autor
|
Kategoria
|
Tytuł książki
|
Wydawnictwo
|
| Piotr M. Majewski
|
naukowa książka historyczna
|
Brzydkie słowo na „k”. Rzecz o kolaboracji
|
Wydawnictwo Krytyki Politycznej
|
| Dariusz Węgrzyn
|
naukowa książka historyczna
|
„Internirung”. Deportacja mieszkańców Górnego Śląska do ZSRS na tle wywózek niemieckiej ludności cywilnej z terenu Europy Środkowo-Wschodniej do sowieckich łagrów pod koniec II wojny światowej
|
Instytut Pamięci Narodowej
|
| Rafał Wnuk
|
naukowa książka historyczna
|
Niezłomni czy realiści? Polskie podziemie antykomunistyczne bez patosu
|
Wydawnictwo Literackie
|
| Patrycja Dołowy
|
reportaż historyczny
|
Pęknięte lustro. Próba portretu Adama Czerniakowa
|
Wydawnictwo Filtry
|
| Grzegorz Gauden
|
reportaż historyczny
|
Polska sprawa Dreyfusa. Kto próbował zabić prezydenta
|
Wydawnictwo Agora
|
| Michał Przeperski
|
reportaż historyczny
|
Dziki Wschód. Transformacja po polsku 1986–1993
|
Wydawnictwo Literackie
|
| Serhii Plokhy
|
nagroda specjalna
|
Rosja–Ukraina. Największe starcie XXI wieku
|
Wydawnictwo Znak Horyzont
|
Nagroda specjalna przyznana „za książkę na temat trwającej od 2014 roku agresji Rosji na Ukrainę lub trwających od 2020 roku protestów na Białorusi i związanych z nimi represji”.
- ↑ a b Międzynarodowa Nagroda im. Witolda Pileckiego. Pierwsza Edycja (2021) - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl [dostęp 2022-11-26] (pol.).
- ↑ Międzynarodowa Nagroda im. Witolda Pileckiego za książkę historyczną [online], Rynek książki [dostęp 2022-11-23] (pol.).
- ↑ Nagroda literacka - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl [dostęp 2022-11-23] (pol.).
- ↑ a b KatarzynaK. Krzykowska KatarzynaK., Ogłoszono laureatów 2. Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego [online], dzieje.pl, 24 listopada 2022 [dostęp 2022-11-25] (pol.).
- ↑ a b c d e Nominacje. Druga edycja Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego. - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl [dostęp 2022-11-25] (pol.).
- ↑ Poznaliśmy laureatów I edycji Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego - Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego - Portal Gov.pl [online], Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, 17 listopada 2021 [dostęp 2022-11-25] (pol.).
- ↑ Gala Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl [dostęp 2022-11-25] (pol.).
- ↑ a b Nominacje do Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl [dostęp 2022-11-25] (pol.).
- ↑ a b Międzynarodowa Nagroda im. Witolda Pileckiego przyznana! - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl [dostęp 2022-11-25] (pol.).
- ↑ a b Znamy laureatów III edycji Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego - Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego - Portal Gov.pl [online], Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego [dostęp 2024-09-26] (pol.).
- ↑ a b Nominacje | Trzecia edycja Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl, 27 września 2024 [dostęp 2024-09-26] (pol.).
- ↑ a b c Znamy laureatów czwartej edycji Nagrody Pileckiego! - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl [dostęp 2024-10-28] (pol.).
- ↑ NOMINACJE | Czwarta edycja Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl [dostęp 2024-09-26] (pol.).
- ↑ a b Laureaci Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego 2025 [online], Rynek książki, 11 grudnia 2025 [dostęp 2025-12-11] (pol.).
- ↑ Nominowani do Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego 2025 (piąta edycja) - Instytut Pileckiego [online], instytutpileckiego.pl, 17 października 2025 [dostęp 2025-10-17] (pol.).
