Mieczyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy rodzaju roślin należącego do rodziny kosaćcowatych. Zobacz też: Mieczyk (akwarystyka) – słodkowodna ryba akwariowa.
Mieczyk
Ilustracja
Mieczyk dachówkowaty
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd szparagowce
Rodzina kosaćcowate
Rodzaj mieczyk
Nazwa systematyczna
Gladiolus L.
Sp. Pl. 36. 1753
Morfologia (mieczyk błotny)

Mieczyk[3], gladiola[4] (Gladiolus L.) – rodzaj roślin należący do rodziny kosaćcowatych. Należy do niego ok. 180 gatunków roślin występujących na ciepłych obszarach Europy, Bliskiego Wschodu i południowej Afryki[5]. Szczególnie licznie występuje na Maskarenach i na obszarze śródziemnomorskim. Nazwa pochodzi z łacińskiego gladiusmiecz. Gatunkiem typowym jest Gladiolus communis L.[6].

W wielu gatunkach stwierdzono występowanie substancji aktywnych biologicznie, w tym o działaniu przeciwdepresyjnym (w G. dalenii)[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Nierozgałęziona, zgrubiała u nasady.
Liście
Mieczowate.
Kwiaty
Niezróżnicowany okwiat dwubocznie symetryczny składający się z 6 owalnych działek.
Część podziemna
Łodyga tworzy bulwę okrytą suchymi łuskami.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy

Anomalesia N.E.Br., Dortania A.Chev., Gladanthera J.M.Wright, Homoglossum Salisb., Kentrosiphon N.E.Br., Oenostachys Bullock, Petamenes Salisb. ex J.W.Loudon.

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Jeden z rodzajów podrodziny Crocoideae G. T. Burnett w obrębie kosaćcowatych (Iridaceae) należących do rzędu szparagowców (Asparagales) w obrębie jednoliściennych[2].

Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.), nadrząd Lilianae Takht., rząd kosaćcowce (Iridales Raf.), podrząd Iridineae Engl., rodzina kosaćcowate (Iridaceae Juss.), podrodzina Gladioloideae Klatt, plemię Gladioleae Dumort., rodzaj mieczyk (Gladiolus L.)[8].

Gatunki flory Polski[3]
Ważniejsze gatunki uprawiane i mieszańce[5]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Ze względu na efektowne i barwne kwiaty o grzbiecistej koronie uprawia się je jako rośliny ozdobne.
  • W XVI-XVII wieku mieczyki były uznawane za rośliny lecznicze, ich bulwy przykładano do ran, a zasuszone noszono jako talizmany.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-09] (ang.).
  3. a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. mieczyk, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2019-05-25].
  5. a b Geoffrey Burnie i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.
  6. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-03].
  7. Renata Matraszek-Gawron i inni, Recent Studies on Anti-Depressant Bioactive Substances in Selected Species from the Genera Hemerocallis and Gladiolus: A Systematic Review, „Pharmaceuticals”, 12 (4), 2019, s. 172, DOI10.3390/ph12040172, PMID31775329, PMCIDPMC6958339 (ang.).
  8. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Gladiolus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-03].
  9. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2004. ISBN 83-01-14342-8.
  10. Andrzej Czylok, Józef Niewdana, Marian Pulina, Współczesny stan środowiska geograficznego, w: Feliks Kiryk (red.), Dzieje Sławkowa, Kraków 2001, ​ISBN 83-873-45-47-4​, s. 662-663.