Mikołajek (seria książek)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Mikołajek (fr. Le Petit Nicolas) – seria książek napisana przez René Goscinny'ego i zilustrowana przez Jean-Jacques'a Sempégo.

Mikołajek był pierwotnie bohaterem pasków komiksowych publikowanych przez duet Goscinny-Sempé w belgijskim magazynie La Moustique w roku 1956. Seria została jednak dość szybko zaprzestana. Kilka lat później Goscinny zdecydował się pisać o Mikołajku prozą, w formie krótkich opowiadań do których Sempé tworzył odrębne ilustracje. Pierwsza historyjka o przygodach Mikołajka pt. L’œuf de Pâques została opublikowana 29 marca 1959 roku na łamach francuskiego dziennika „Sud-Ouest Dimanche”. Początkowo autorzy nie planowali jej kontynuacji, jednak żywy odzew ze strony czytelników spowodował, że zdecydowali się stworzyć kolejne opowiadania. Odtąd Goscinny i Sempé aż do 1965 roku publikowali kolejne historyjki w „Sud-Ouest” i „Pilote”[1]. W ciągu sześciu lat stworzyli ich 221. Wiele z nich zostało zebranych w wydanych w latach 60. pięciu książkach: Mikołajek, Rekreacje Mikołajka, Mikołajek i inne chłopaki, Wakacje Mikołajka, Joachim ma kłopoty (później tytuł zmieniono na Mikołajek ma kłopoty).

Po ponad 30 latach od śmierci Goscinny'ego jego córka Anna zdecydowała się opublikować opowiadania dotąd niedostępne w formie książkowej. Tak powstał kolejny tom przygód Mikołajka: Nowe przygody Mikołajka (Histoires inédites du Petit Nicolas), wydany we Francji w 2004 roku. Następny tom Nowych przygód Mikołajka miał swoją premierę we Francji 5 października 2006. Trzeci tom z nieznanymi opowiadaniami o Mikołajku (Le Petit Nicolas, le Ballon. Dernières Histoires Inédites) ukazał się 5 marca 2009. Zawiera 10 niepublikowanych dotąd historyjek, napisanych przed laty przez Goscinny'ego, o których istnieniu nie wiedział nawet Sempé i w związku z tym ilustracje do książki wykonał współcześnie.

Na podstawie serialu animowanego powstało kilkanaście książek z ilustracjami z serialu: Najnowsze przygody Mikołajka, Rozrywki Mikołajka, Gry i zabawy Mikołajka, Szkolne przygody Mikołajka, Gry i zabawy Mikołajka na przerwy w szkole, Rodzinne przygody Mikołajka i Podwórkowe przygody Mikołajka. Na rynku można znaleźć także inne książki o Mikołajku: Mikołajek Książka Rozkładanka, Wakacje Mikołajka. Wczasy nad morzem, Przepisy Mikołajka, Rok szkolny z Mikołajkiem i Mikołajek Kolorowanka. Na podstawie Nowych przygód Mikołajka powstały książki dla młodszych dzieci z kolorowymi ilustracjami. Jak dotąd wydano takie publikacje, jak Mikołajek i Wielki Cyrk Kolegów, Zima Mikołajka, Paczka Mikołajka, Wiosna Mikołajka i Lato Mikołajka.

Od roku 2009 do 2013 włącznie wydawnictwo Znak Emotikon wydawało kalendarze książkowe z Mikołajkiem. W roku 2009 i 2012 pojawiły się też kalendarze ścienne. W 2015 roku wraz z książką Paczka Mikołajka na rynek trafiła gama gadżetów z Mikołajkiem w roli głównej, w tym m.in. kubeczki, ręczniki, tacki kuchenne, szklanki oraz kalendarz ścienny. W tym samym roku ukazały się też cztery zeszyty edukacyjne z bohaterem: Lubię szkołę z Mikołajkiem, Lubię szkołę z Mikołajkiem 2, Szkoła z Mikołajkiem jest super i Szkoła z Mikołajkiem jest super 2.

W 2009 roku ukazał się film oparty na serii książek pt. Mikołajek w reżyserii Laurenta Tirarda[2]. W 2014 roku odbyła się premiera drugiego filmu Tirarda o Mikołajku pt. Wakacje Mikołajka.

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • Le Petit Nicolas, wyd. 1960 (Mikołajek, wyd. wraz z Rekreacjami Mikołajka w 1964, samodzielnie w 1966).
  • Les Récrés du Petit Nicolas, wyd. 1960 (Rekreacje Mikołajka, wyd. wraz z Mikołajkiem w 1964).
  • Le Petit Nicolas et les copains, wyd. 1963 (Mikołajek i inne chłopaki, wyd. 1979).
  • Les vacances du Petit Nicolas, wyd. 1962 (Wakacje Mikołajka, wyd. 1980).
  • Joachim a des ennuis, wyd. 1964, później tytuł zmieniono na Le petit Nicolas a des ennuis (Joachim ma kłopoty, wyd. 1982, później – Mikołajek ma kłopoty).
  • Histoires inédites du Petit Nicolas, wyd. 2004 (Nowe przygody Mikołajka, wyd. 2005).
  • Histoires inédites du Petit Nicolas. Volume 2, wyd. 2006 – premiera 5 października (Nowe przygody Mikołajka. Tom 2, wyd. listopad 2007).
  • Le Ballon et autres histoires inédites, wyd. 2009 – premiera 5 marca (Nieznane przygody Mikołajka, wyd. 2009).

Książki o Mikołajku na język polski tłumaczyły:

Bohater tej serii został też wykorzystany w polskiej książce Mikołajek w szkole PRL Maryny Miklaszewskiej (tekst) i jej 10-letniego wówczas syna Mikołaja Chylaka (ilustracje). Pierwsze wydanie książki wyszło w drugim obiegu w 1986 nakładem Oficyny Wydawniczej „Rytm”, a w normalnym obiegu pojawiła się w 1991 roku (Wydawnictwo Tenten).

Bohaterowie Mikołajka[edytuj | edytuj kod]

  • Mikołaj (fr. Nicolas) – główny bohater i narrator, kilkuletni chłopiec mieszkający we Francji wraz z rodzicami. Jego ulubione powiedzonko to „No bo co w końcu, kurczę blade!”. Jako jedyny ma czarne włosy. Uwielbia czytać historie o kowbojach, Indianach i lotnikach, grać w piłkę nożną, jeździć na wycieczki, bawić się samochodami i spędzać czas z kolegami, chociaż stale się kłócą. Często, gdy próbuje pomóc rodzicom, powoduje tylko większe kłopoty. W szkole najlepiej idzie mu historia, a najgorzej arytmetyka.
  • Tata Mikołajka – jest osobą, która chce odpocząć po całym dniu pracy, dlatego też nie lubi, gdy Mikołaj mu w tym przeszkadza. Jego ulubionym zajęciem jest czytanie gazety w fotelu. Czasem, w nagrodę, zabiera Mikołajka do kina. Twierdzi, że gdyby się nie ożenił, zostałby świetnym pływakiem, piłkarzem, kolarzem, biegaczem itp. Kiedy Mikołaj ma problemy mówi mu, że w jego wieku był pilnym uczniem lubianym przez nauczycieli, ale według opowieści jego szkolnego przyjaciela Leona (w opowiadaniu „Przemiłe wspomnienia”) podobnie jak syn sprawiał mnóstwo kłopotów. Często kłóci się z żoną, ale zawsze udaje im się dojść do porozumienia. Ma brata – Eugeniusza, z którym robią sobie nawzajem kawały. Nie wiadomo jak naprawdę się nazywa.
  • Mama Mikołajka – zajmuje się domem. Mikołaj lubi, kiedy przychodzą do nich goście, bo wtedy mama robi pyszne desery (szczególnie tort czekoladowy i placek z jabłkami). Nie lubi jak syn wpada z wrzaskiem do domu, gdyż to jej przeszkadza w robieniu obiadu. Bardzo dobrze gotuje, chociaż czasem (głównie przez kłótnie z mężem i synem) zdarza jej się przypalać potrawy. Gdy kłóci się z mężem, często grozi, że wyprowadzi się do swojej matki, jednak zawsze dochodzą do porozumienia. Nie toleruje zwierząt w domu. Nie lubi też, gdy Mikołaj zaprasza kolegów, gdyż zazwyczaj pociąga to za sobą kłopoty. Nie wiadomo jak naprawdę się nazywa.
  • Alcest (fr. Alceste) – najlepszy kumpel Mikołajka. Ciągle je i jest bardzo gruby. Ręce ma zwykle ubrudzone masłem albo dżemem, a w klasie zawsze łatwo poznać jego ławkę, bo pełno na niej okruchów. Nie lubi się dzielić swoimi posiłkami i mówi tylko o jedzeniu, dzięki temu jest znawcą różnego typu potraw. Lubi się chwalić, co jadł na obiad czy kolację. Za jego domem znajduje się restauracja, z której lecą do niego kuchenne zapachy co, według Mikołaja, może być przyczyną jego ciągłego głodu. Najbardziej lubi jeść bułki z dżemem, kanapki z masłem, rogale, drożdżówki i fasolę. Zdarza mu się głośno krzyczeć, najczęściej wtedy gdy, jego kanapka upada na ziemię masłem lub dżemem w dół.
  • Euzebiusz (fr. Eudes) – najsilniejszy chłopiec w klasie, uwielbia się bić (szczególnie dawać fangi w nos), ale tylko z przyjaciółmi, bo jest bardzo nieśmiały, choć czasem walczy ze starszymi chłopakami. Ma brata żołnierza, Jonasza. W opowiadaniu „Joachim ma kłopoty” wspomina, że ma w domu telewizor, a w opowiadaniu „Pan Mouchabière nas pilnuje” okazuje się, że przeszedł zabieg usunięcia wyrostka robaczkowego. Twierdzi, że dzięki patrzeniu swojemu ojcu prosto w oczy może go zmusić do wszystkiego, lecz w opowiadaniu „Dzienniczki” widać, że to nieprawda.
  • Gotfryd (fr. Geoffroy) – jego tata jest bardzo bogaty, dzięki czemu Gotfryd ma wiele zabawek i często przychodzi do szkoły w przebraniu (zazwyczaj przebrany jest za kowboja) lub przynosi nowe zabawki. Zwykle ma też przy sobie dużo pieniędzy. Mieszka w wielkiej rezydencji. Jest tam basen w kształcie nerki i jadalnia wielka jak restauracja. Ma psa HotDoga. Jego wychowawcą jest guwernantka i lokaj Albert, którzy zajmują się nim podczas nieobecności rodziców.
  • Ananiasz (fr. Agnan) – najlepszy uczeń w klasie i pupilek pani. Zawsze chce być najlepszy z każdej klasówki, a podczas przerw nie bawi się z kolegami, gdyż w tym czasie powtarza lekcje. Kiedy ktoś okaże się w czymkolwiek lepszym od niego, wpada w histerię. Jedyny uczeń, który nosi okulary, przez co inni chłopcy nie mogą go bić. Często płacze, zdarzało się, że dostawał czkawki. Reszta klasy nie za bardzo go lubi. Mikołajek często powtarza: „Wariat z tego Ananiasza!”. Z nieokreślonych bliżej przyczyn nie może jeść czekolady.
  • Rufus (fr. Rufus) – jego tata jest policjantem, dzięki czemu Rufus często bawi się policyjnym gwizdkiem z kulką, który według niego jest rodzinną pamiątką i w zabawach przeważnie jest sędzią. Ma młodszego brata, który jest oczkiem w głowie jego rodziców. Nie lubi jak obraża się jego rodzinę – zawsze ją broni. Boi się gabinetu lekarskiego.
  • Maksencjusz (fr. Maixent) – najwyższy uczeń w klasie – ma długie nogi i wystające, brudne kolana, dzięki czemu bardzo szybko biega. Ma starszą siostrę Herminię, która później wyszła za Edmunda. Jest bardzo dobry z kaligrafii, pomimo że jest leworęczny (przez co nie radzi sobie z rysunkami). W opowiadaniu „Nagroda” dyrektor szkoły twierdzi, że Maksencjusz jest ex aequo najgorszy z Kleofasem.
  • Kleofas (fr. Clotaire) – najgorszy uczeń w klasie, cieszy się gdy uda mu się dostać dwóję. Ma telewizor, ale nie może z niego zbytnio korzystać, ponieważ ciągle dostaje kary za złe oceny. Jeździ na żółtym rowerze i ma zamiar wystartować w Tour de France. Często trafia do kąta, głównie dlatego, że śpi na lekcjach lub nie umie odpowiedzieć na pytania nauczycielki. Jest najstarszy z całej klasy, bo gdy był mały, powtarzał w żłobku rok. Marzy by być maszynistą. Ma dużo zabawek, które rodzice zazwyczaj mu konfiskują za karę. Najlepiej radzi sobie z rysunków, z których jest przedostatni (jednak w opowiadaniach „Testy” i „Jabłko” nie narysował nic). Jest dość niezdarny.
  • Joachim (fr. Joachim) – gra dobrze w kulki i ma małego brata Leoncjusza. Lubi karmelki, zwykle ma mnóstwo pieniędzy na ulubione słodycze, którymi nie chce się dzielić. Jako jedyny nosi beret. W opowiadaniu „Lornetka” wspomina, że jego ojciec kupił telewizor.
  • Cyryl – uczeń z klasy Mikołajka. Mowa o nim w opowiadaniach „Wizytacja” i „Wrotki”; w tym drugim Mikołajek mówi, że Cyryl został wyrzucony ze szkoły z powodu myszy, którą tam przyniósł.
  • Dżodżo (fr. Djodjo) – nowy uczeń w klasie Mikołaja. Pochodzi z Anglii. Mikołaj i jego koledzy nadali mu przezwisko, ponieważ nikt nie wiedział, jak wymawiać jego prawdziwe imię: George (w języku francuskim wym. Żorż, a w angielskim – Dżordż). Dżodżo nie znał francuskiego, dlatego mechanicznie powtarzał wszystkie słowa, jakie usłyszał (min. bałwan, błazen, kłamczuch). W szkole pojawił się tylko na jeden dzień.
  • Ludeczka (fr. Louisette) – córka przyjaciółki mamy Mikołajka. Ma żółte warkocze, niebieskie oczy, a nos i sukienkę czerwoną. Jest chłopczycą i bardzo dobrze gra w piłkę. Mikołajek chciał się z nią ożenić.
  • Justyn (fr. Justin) - jeden z kolegów Mikołajka. Mowa o nim w opowiadaniu pt. „Jajko wielkanocne”. Jest chudy i może dużo zjeść ponieważ ma solitera, który choruje zamiast niego.
  • Nauczycielka (fr. La maîtresse ) – uczy Mikołaja i jego kolegów. Jest bardzo miła i często pomaga swoim podopiecznym, chociaż ci przysparzają jej wiele kłopotów. Według słów Mikołaja, Ananiasz jest jej pupilkiem. Nazwisko nauczycielki jest nieznane, ponieważ wszyscy zwracają się do niej per „pani”.
  • Jadwinia Courteplaque (fr. Marie-Edwige) – choć nie należy do klasy Mikołajka, jest jego przyjaciółką oraz sąsiadką. Często bawi się swoją lalką Klementyną. W opowiadaniu „Warcaby” widać, że nie umie przegrywać w grach i zabawach towarzyskich (takich jak karty, wyścigi, warcaby itp.). Uczy się tańczyć i grać na pianinie swojej matki. Ma kanarka.
  • Państwo Courteplaque – rodzice Jadwini. Pani Courteplaque jest bardzo nerwowa i lubi grać na pianinie, a pan Courteplaque, który pracuje na trzecim piętrze domu towarowego Mały Ciułacz, w dziale z obuwiem i jest pokłócony z tatą Mikołajka, z powodu śmieci, które tata Mikołajka wyrzucał na posesję Courteplaque.
  • Pan Blédurt (fr. M. Blédurt) – sąsiad Mikołaja, który lubi się przekomarzać z jego tatą. Mimo tego lubi spędzać z nim czas (m.in. grając w karty i w warcaby). Jest gruby i sądzi, że tata źle wychowuje syna.
  • Pani Blédurt – żona pana Blédurta. Jest bardzo miła, choć roztrzepana.
  • Roger Moucheboume – szef taty Mikołajka, z którym się często kłóci. Jego imię podane jest w opowiadaniu pt. „List”. Bardzo lubi Mikołaja.
  • Pani Moucheboume – żona pana Moucheboume'a.
  • Rosół (fr. le Bouillon) – opiekun uczniów na przerwach i wychowawca klasy Mikołajka. Naprawdę nazywa się Dubon. Uczniowie przezywają go Rosołem, bo często im mówi: Spójrz mi w oczy (a w rosole są oka – gra słów znikająca w tłumaczeniu). Nawet dyrektorowi zdarza się nazwać go Rosołem (np. „Co tu się dzieje Ros... panie Dubon?”). Ma buty na gumowej podeszwie, cały czas wszystkich szpieguje i wlepia surowe kary (najczęściej posyła do kąta lub zadaje odmienianie „czasowników”, które są tak naprawdę bardzo długimi zdaniami). Nie lubi, jak uczniowie rozrabiają na przerwach.
  • Dyrektor - podobnie jak u nauczycielki jego nazwisko jest nieznane. Czasem zdarza mu się nazwać pana Dubon Rosołem. Jest prawdobodobnie dość stary.
  • Pani Marcellin – koleżanka mamy Mikołaja ze szkoły. Ma małego synka o imieniu Sylwester.
  • Bunia – babcia Mikołajka i matka jego mamy. Lubi go rozpieszczać i przekarmiać, przez co Mikołajek choruje. Niezbyt lubiana przez ojca Mikołajka. Jak jej się coś nie spodoba to mówi, że „kto się zainteresuje jakąś staruszką” wtedy całej trójce robi się smutno i ją przepraszają. Często przysyła lub przywozi wnukowi różne prezenty (zazwyczaj zabawki).
  • Stryjek Eugeniusz – stryjek Mikołajka, całe życie robił jakieś dowcipy. Człowiek wesołego usposobienia, lubiący się dużo śmiać, zawsze był mile widziany w domu swojego brata – ojca Mikołajka. Matka nie za bardzo przepada za nim. Dużo podróżuje. Lubi opowiadać kawały, które według dorosłych, są nieodpowiednie dla dzieci. Często robi bratu psikusy.
  • Pan Mouchabière (fr. M. Mouchabière) – jeden z opiekunów uczniów na przerwach. Jest dużo młodszy od Rosoła (według Mikołaja przypomina z wyglądu uczniów ze starszych klas). Mimo tego denerwuje się łatwiej niż on. W opowiadaniu „Gra w kule” na ilustracji nosi okulary, jednak na pozostałych ilustracjach nie.
  • Pan Bordenave – czasami opiekuje się uczniami na przerwach. Nie lubi słonecznych dni, gdyż wtedy przerwy odbywają się na podwórku, przez co on ma więcej pracy. Występuje tylko w opowiadaniu „Pan Bordenave nie lubi słońca”.
  • Wujek Klaudiusz – wujek Mikołajka, rzadko się odzywa. Mówi zwykle tylko "tak" lub "nie".
  • Ciocia Matylda – żona wujka Klaudiusza, która bez przerwy mówi.
  • Ciocia Donata – stara panna, wszystkim dogaduje i we wszystko się wtrąca.
  • Marlena – kuzynka mamy Mikołajka, jest bardzo ładna. W opowiadaniu „Ślub Marleny” wychodzi za mąż.
  • Wujek Sylwan – mąż cioci Amelii.
  • Ciocia Amelia – przeszła mnóstwo operacji i ciągle o nich opowiada.
  • Roch i Lambert (fr. Roch et Lambert) – kuzyni Mikołajka, trochę od niego młodsi. Synowie cioci Amelii i wujka Sylwana. Są bliźniakami.
  • Klarysa (fr. Clarisse) – kuzynka Mikołajka, w jego wieku. Córka cioci Amelii i wujka Sylwana. Nie lubi być z dala od rodziców.
  • Eligiusz (fr. Éloi) – kuzyn Mikołajka, trochę od niego starszy. Jest bardzo żywy. Syn cioci Matyldy i wuja Klaudiusza. Często kłoci się z Mikołajem.
  • Pan Hektor Bongrain – kolega taty Mikołaja. Pracuje razem z tatą Mikołajka. Ma dom na obrzeżach miasta.
  • Pani Klara Bongrain – żona pana Bongrain.
  • Kalasanty Bongrain – syn państwa Bongrain w wieku Mikołaja. Często przysparza rodzicom kłopotów.
  • Państwo Patmouille – Pan Patmouille pracuje razem z tatą Mikołaja. Mają dwójkę dzieci Anzelma i Otylie, którzy ciągle się kłócą.
  • Pan Barlier – kolega taty Mikołaja. Pracuje z nim w biurze. Jest gruby i je tyle, co Alcest, ale chodzi częściej do restauracji i podaje adresy tacie Mikołaja.
  • Duparc, Brumoche, Trempe i Malbain – koledzy taty Mikołajka z pracy. Mikołaj poznał ich podczas odwiedzin u taty w biurze.
  • Reks - pies, którego Mikołaj znalazł w drodze do domu. Jego mama nie chciała zatrzymywać zwierzęcia, więc tata postanowił zbudować budę, ale nagle przyszedł właściciel psa i zabrał Reksa (który tak naprawdę nazywa się Kiki) z powrotem do siebie.
  • Błażej, Fortunat, Mamert, Ireneusz, Fabrycy, Kosma i Iwo (fr. Blaise, Fructueux, Mamert, Irénée, Fabrice, Côme et Yves) – koledzy Mikołaja z Bretanii. Mieszkali z nim w pensjonacie „Rybitwa” oprócz Iwa, który jest miejscowy. Mikołajek opisuje Mamerta słowami „Mamert – ale z niego głupek!”, prawdopodobnie dlatego, że ten jest najmniej dojrzały z całej grupy.
  • Paulin, Benon, Kryspin, Gwalbert, Atanazy, Kalikst i Jonasz (fr. Paulin, Bertin, Crépin, Gualbert, Athanase, Calixte et Jonas) – koledzy Mikołaja z kolonii. Należeli do drużyny „Sokole Oko” w „Niebieskim Obozie”. Paulin bez przerwy płacze i kiedy był na obozie, chciał wracać do domu, a kiedy obóz się skończył - chciał tam zostać.

Ekranizacje[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Mikołajek (film).
 Osobny artykuł: Wakacje Mikołajka (film).

Pierwsza ekranizacja przygód Mikołajka została zrealizowana w 2008 roku. Film wyreżyserował Laurent Tirard; on też wraz z Gregoirem Vigneronem napisał scenariusz. W roli głównej występuje Maxime Godard. Film miał premierę we Francji 30 września 2009, podczas obchodów 50. urodzin Mikołajka (w Polsce premiera odbyła się 4 grudnia). Z tej samej okazji powstała seria krótkich filmów animowanych, emitowanych przez M6.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Le Petit Nicolas; Chronologie d'un oeuvre (fr.). [dostęp 2016-05-05].
  2. Mikołajek (2009). filmweb.pl. [dostęp 2012-09-10].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]