Mleczaj świerkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mleczaj świerkowy
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina gołąbkowate
Rodzaj mleczaj
Gatunek mleczaj świerkowy
Nazwa systematyczna
Lactarius deterrimus Gröger
Westfälische Pilzbriefe 7: 10 (1968)
Mapa zasięgu
Mleczaj świerkowy: zasięg występowania na mapie
Zasięg w Europie i Azji
Lactarius deterrimus G1.jpg
Uciśnięte blaszki zielenieją
Ryzec09106.JPG

Mleczaj świerkowy (Lactarius deterrimus Gröger) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lactarius, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podała Alina Skirgiełło w 1998 r. Wcześniej w polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był jako mleczaj zmienny[2] . Synonim łaciński: Lactarius deliciosus var. deterrimus (Gröger) Hesler & A.H. Sm.[3].

Niektórzy mykolodzy uważają, że Lactarius deterrimus nie jest odrębnym gatunkiem lecz tylko formą lub odmianą mleczaja rydza (Lactarius deliciosus)[4].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica 4-10 cm, u młodych okazów łukowaty, potem płaski z wklęsłym środkiem, u starych okazów lejkowaty. Brzeg długo pozostaje podwinięty. Kolor czerwonawopomarańczowy. W czasie wilgotnej pogody skórka śliska, w czasie suchej błyszcząco oszroniona[5]. Na kapeluszu koncentryczne, ciemniejsze prążki, czasami słabo widoczne. Po przymrozkach kapelusz zielenieje[6].

Blaszki

Czerwonopomarańczowe, kruche, dość gęste i nieco zbiegające po trzonie. Uszkodzone zielenieją[5].

Trzon

Wysokość 3-7 cm, grubość 1-2,5 cm, walcowaty, twardy. Początkowo jest pełny, ale szybko staje się pusty. Kolor czerwonopomarańczowy, zielonoplamisty. Na trzonie brak jamek[6].

Miąższ

Jest kremowy, ale mleczko wybarwia go na pomarańczowo. Pod skórką kapelusza bywa silnie szaroniebieski. Ma przyjemny, owocowy zapach i ostry smak, starsze okazy jednak sa łagodne w smaku[4].

Mleczko

Wypływa dość obficie. Jest pomarańczowe i długo nie zmienia barwy na powietrzu, dopiero po około 15 min staje się winnoczerwone[4].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników jasnoochrowy. Zarodniki owalne o rozmiarach 8–10 × 7–8 μm. Na powierzchni posiadają niskie brodawki połączone nieregularną siateczką. Podstawki mają rozmiar 36–45 × 8–9 μm. Nielicznie występują wąskowrzecionowate cheilocystydy o rozmiarze 30–40 × 3–6 μm[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

W Europie Środkowej jest pospolity[6].W Polsce również jest dość częsty[4].

Występuje w lasach iglastych i mieszanych. Rośnie wyłącznie pod świerkami, stąd też dużo częstszy jest w górach i w okolicach podgórskich, gdzie występują lasy świerkowe. Występuje na różnych glebach[6]. W Ameryce Północnej występuje także pod takimi drzewami, jak sosna, jedlica i jodła[4].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[2]. Jadalny, jednak ma gorszy smak niż mleczaj rydz. Nadaje się do bezpośredniego spożycia. Można go przez krótki czas podsmażać, nie nadaje się jednak do duszenia. Nie nadaje się też do mrożenia, gdyż po rozmrożeniu gorzknieje. Nie warto go również suszyć, gdyż podobnie, jak inne mleczaje po wysuszeniu staje się łykowaty. Nadaje się natomiast do marynowania w occie lub oleju[6].

Jest często atakowany przez pasożytniczego grzyba Hypomyces lateritius, powodującego pleśnienie i niedorozwój jego blaszek oraz stwardnienie miąższu. Porażone przez tego grzyba owocniki rydzów są niejadalne[7].

Gatunki podobne[edytuj]

Istnieje kilka gatunków podobnych mleczajów. Dla grzybiarzy pomylenie ich nie jest zbyt istotne, gdyż wszystkie są jadalne.

  • mleczaj rydz (Lactarius deliciosus). Ma bardziej wyraziste prążki na kapeluszu i rośnie pod sosnami. Zielenieje tylko po uszkodzeniu[5]
  • mleczaj jodłowy, m. późnojesienny (Lactarius salmonicolor). Ma pomarańczowy sok nie zmieniający barwy i kapelusz bez śladu zielonkawego zabarwienia. Rośnie pod jodłami[8].
  • mleczaj modrzewiowy (Lactarius porninsis). Ma mlecznobiały sok i rośnie tylko pod modrzewiami[8].
  • mleczaj czerwieniejący (Lactarius sanguifluus). Sok winnoczerwony, kapelusz z domieszką zielonej barwy[8].

Przypisy

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. a b c d e f Alina Skirgiełło: Mleczaj (Lactarius). Grzyby (Mycota), tom 25. Podstawczaki (Basidiomycetes), gołąbkowce (Russulales), gołąbkowate (Russulaceae), mleczaj (Lactarius). Kraków: PWN, 1998. ISBN 83-85444-65-3.
  5. a b c Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. a b c d e Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  7. Günter R.W. Arnold: Gigantische Askosporen bei Peckiella lateritia (Fr.) Maire. In: Hermann Jahn (Hrsg.): Westfälische Pilzbriefe. Band 7, 1968
  8. a b c Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.