Monocykl elektryczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Monocykl elektryczny
Ilustracja
Monocyklista w Pradze
Inne nazwy żyrocykl, elektryczny jednokołowiec, elektryczne kółko
Napęd
Silnik elektryczny
Moc 350 - 4000 W
Wymiary i masa
Masa własna 8-40 kg
Osiągi
Prędkość maks. 15-90 km/h

Monocykl elektryczny – jednokołowy pojazd elektryczny, wykorzystujący żyroskop i akcelerometr do sterowania napędzającym urządzenie silnikiem elektrycznym. Monocykl elektryczny przeznaczony jest do transportu jednej osoby na krótkich dystansach, głównie w terenach miejskich. Monocykl jest zasadniczo przeznaczony do jazdy z pozycji stojącej, jednakże w niektórych przypadkach możliwa jest jazda w pozycji siedzącej. Elektryczne monocykle nie posiadają kierownicy, kontrolera itp. Sterowanie odbywa się wyłącznie poprzez kontrolę balansu ciała i odpowiednie przenoszenie nacisku stóp kierującego na podnóżki. Utrzymanie równowagi w przód i tył wspomaga żyroskop elektroniczny wraz z elektroniką sterującą silnikiem. Za utrzymanie równowagi na boki odpowiada wyłącznie kierujący pojazdem.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Średnie wymiary urządzenia to 47 cm wysokości, 40 cm długości i 18 cm szerokości[1]. Waży średnio od 8 do 24 kg. Korpus monocykla wykonany jest z odpornego na wysoką temperaturę, wytrzymałego mechanicznie tworzywa sztucznego.

Na górze urządzenia znajduje się uchwyt (rączka) do transportu pojazdu, przycisk włączania / wyłączania, gniazdo ładowania i ewentualnie port USB. Istnieją modele, które posiadają ekran z wskaźnikiem ładowania czy przebiegu. Większość monocykli posiada z obu stron elastyczne nakładki (tzw. pady), które zwiększają komfort jazdy i ułatwiają kontrolę. Po bokach monocykla zainstalowane są składane podnóżki (pedały), na których stoi kierujący. Główną częścią monocykla jest koło, składające się z osi, obręczy, opony, dętki itd. Obręcz koła stanowi integralną część napędzającego monocykl silnika BLDC (bezszczotkowy silnik prądu stałego). Zewnętrzna część korpusu koła jest zakryta tworzywem sztucznym. Wewnątrz obudowy znajdują się baterie i elektronika sterująca, zabezpieczona przed uszkodzeniami mechanicznymi i warunkami atmosferycznymi (deszcz). Zdecydowana większość modeli umożliwia konfigurację i monitorowanie parametrów pracy za pomocą aplikacji zainstalowanej np. na smartfonie. Dodatkowo, niektóre modele wyposażone są w głośniki, umożliwiające bezprzewodowe połączenie w technologii Bluetooth.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Monocyklistka w Paryżu

Monocykle elektryczne zostały pierwotnie stworzone do sprawnego przemieszczania się na niewielkie odległości (5 - 30 km)[2], głównie w większych miastach, do czego stosuje się koła o wymiarach 14 i 16 cali. Istnieją również monocykle na kołach 18-calowych (i większych), które sprawniej poruszają się w terenach leśnych czy na drogach gruntowych. Monocykle są mniejsze od rowerów i z reguły szybsze[3], mogą także pokonywać wzniesienia o pochyleniu wzdłużnym przekraczającym 20 - 30°. W większości zastosowań monocykle elektryczne są używane do szybkiego dojazdu do pracy, ale coraz częściej znajdują także zastosowanie w sporcie, rekreacji i turystyce. W przeciwieństwie do deskorolki elektrycznej, elektryczny monocykl umożliwia pokonywanie niewysokich krawężników, poruszanie się po drogach o nierównej nawierzchni i bezdrożach.

Nauka[edytuj | edytuj kod]

Problem stworzenia samo-balansującego monocyklu pozostającego w równowadze w trzech kierunkach jest obiektem badań w takich dziedzinach jak robotyka lub teoria sterowania. W pierwszej kolejności samo-balansujący monocykl można traktować jako nieliniowy system kontroli. Istnieje wiele efektów wyższego rzędu zaangażowanych w modelowanie pełnego systemu. Sam obrót koła napędowego może zapewnić kontrole tylko w jednym kierunku (przód i tył). Kontrola w innych kierunkach wymaga innych elementów wykonawczych takich jak wahadła pomocnicze, koła reakcyjne czy żyroskop kontrolujący moment dołączony do głównego wahadła monocyklu.

Najnowsze technologie[edytuj | edytuj kod]

Od 2018 roku na rynku można zaobserwować rosnącą aktywność wśród producentów monocykli elektrycznych. Rozwój technologiczny sprawia, że elektryczne monocykle stają się coraz bardziej popularne na całym świecie, w tym także w Polsce. Najpopularniejsze marki to Ninebot, King Song, InMotion, Begode (dawniej Gotway) oraz Veteran. Elektryczne monocykle cechuje duża różnorodność parametrów. Wśród nich są urządzenie o stosunkowo małej masie (poniżej 12 kg), modele o zasięgu ponad 100 km czy prędkości maksymalnej 70 km/h, wodoodporne i bardzo wytrzymałe[4]. Coraz częściej standardowym wyposażeniem stają się bardzo przydatne światła do jazdy w nocy czy wysuwana rączka ułatwiająca transport urządzenia[5]. Elektryczne monocykle wykorzystują hamowanie rekuperacyjne, dzięki czemu są w stanie odzyskiwać energię podczas hamowania lub zjazdu ze zbocza.

Zasięg[edytuj | edytuj kod]

Na rzeczywisty zasięg elektrycznego monocykla ma wpływ wiele czynników, takich jak masa kierującego, prędkość jazdy czy warunki atmosferyczne. W przypadku nowoczesnych urządzeń przejechanie jednego kilometra wymaga zużycia ok. 13 - 20 Wh energii elektrycznej brutto (licząc energię pobraną przez ładowarkę). Elektryczny monocykl mający koło o średnicy 18" i akumulator pojemności 1036 Wh oferuje realny zasięg przekraczający 60 km w przypadku kierującego o masie 80 kg, poruszającego się z prędkością nie przekraczającą 25 km/h.

Regulacje prawne w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Od 20 maja 2021 r. elektryczne monocykle są klasyfikowane jako urządzenia transportu osobistego, a ich ruch na drogach publicznych, w strefach zamieszkania i strefach ruchu podlega regulacjom ustawy Prawo o ruchu drogowym. Kierujący elektrycznym monocyklem jest obowiązany poruszać się z prędkością nie większą niż 20 km/h i korzystać z drogi dla rowerów, jeżeli jest ona wyznaczona dla kierunku, w którym się porusza lub zamierza skręcić. Kierujący elektrycznym monocyklem, korzystając z drogi dla rowerów i pieszych, jest obowiązany zachować szczególną ostrożność i ustępować pierwszeństwa pieszemu. Może on korzystać z chodnika lub drogi dla pieszych, gdy nie ma drogi dla rowerów. Jeżeli z nich korzysta, jest obowiązany jechać z prędkością zbliżoną do prędkości pieszego, zachować szczególną ostrożność, ustępować pierwszeństwa pieszemu oraz nie utrudniać jego ruchu. Kierowanie elektrycznym monocyklem przez osobę niepełnoletnią wymaga posiadania karty rowerowej, a dzieci w wieku do lat 10 mogą kierować elektrycznym monocyklem wyłącznie w strefie zamieszkania i pod opieką osoby dorosłej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Skyfia, Czym są i jak działają elektryczne monocykle?, ecojazda.pl [dostęp 2016-03-28].
  2. Co to jest elektryczny monocykl? https://elektrycznemonocykle.pl
  3. Bat, Rower VS Monocykl Elektryczny | Artykuły, ElektryczneMonocykle.pl, 31 stycznia 2017 [dostęp 2017-03-29] (pol.).
  4. NinebotOne_Ninebot_International_Home. www.ninebot.com. [dostęp 2015-09-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-16)].
  5. Kingsong https://kingsong.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]