Dorosłość

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Dorosłość – określenie stanu dojrzałości fizycznej, (w biologii odnosi się do organizmu), zwykle człowieka (mężczyzny lub kobiety), który nie jest dzieckiem.

Uzyskanie pełnoletniości jest momentem formalnie oznaczającym dorosłość (mylnie utożsamianą z dojrzałością).

Dawniej dorosłość była wyznaczana na kilka różnych sposobów, a mianowicie przez:

  • osiągnięcie dojrzałości biologicznej lub fizycznej
  • przejście serii testów dowodzących gotowości dziecka do dorosłego życia (inicjacja)
  • osiągnięcie pewnego wieku
  • poczęcie i urodzenie dziecka.

Większość nowoczesnych państw posiada prawnie określoną granicę wieku, po przekroczeniu której obywatel staje się dorosły bez żadnej wymaganej demonstracji gotowości do wejścia w dorosłość.

Aspekty prawne[edytuj]

Bycie dorosłym oznacza możliwość zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Inne konsekwencje to wygaśnięcie władzy rodzicielskiej rodziców nad dzieckiem i co do zasady koniec odpowiedzialności finansowej za dziecko; możliwość zawarcia związku małżeńskiego, głosowania w wyborach, posiadania broni palnej, uzyskania prawa jazdy, samodzielnego podróżowania za granicę czy legalnego stosowania niektórych używek (papierosy, alkohol). W niektórych przypadkach granica wieku może być niższa, jeżeli prawo danego kraju dopuszcza wyjątki (np. zawarcie związku małżeńskiego dla kobiet jest w Polsce możliwe wcześniej za zgodą sądu rodzinnego).

W niektórych państwach istnieje możliwość wykonywania niektórych czynności prawnych (sprzedaż, użyczenie) przez osoby niepełnoletnie. Czasami w związku z tym występuje wymóg nadzoru przez opiekuna prawnego lub dowolną osobę dorosłą.

Prawna granica wchodzenia w dorosłość (pełnoletniość) zwykle waha się pomiędzy 14. a 21. rokiem życia, zależnie od regionu. Niektóre kultury w Afryce określają dorosłość od 13 lat, a Gwatemala rozważa przesunięcie granicy na 10 lat.[potrzebny przypis]

U Żydów, dorosłość jest osiągana w wieku 13 lat przez chłopców, a po osiągnięciu 12 lat przez dziewczyny (jednakże pierwotnie nie osiągało się dorosłości tylko po przekroczeniu danej granicy wieku).

W większości współczesnych krajów prawną granicą dorosłości jest 18 lat. Wyjątkami są:

Kryteria dorosłości[edytuj]

Różne są kryteria dorosłości, i tak:

  • według Houle'a[potrzebny przypis] dorośli to osoby w przedziale od 18. do 60. roku życia, mieszkający samodzielnie, a także uczący się w instytucjach w niepełnym wymiarze godzin
  • według Wernera[potrzebny przypis] dorosłość definiuje:
    • niezależność ekonomiczna
    • odpowiedzialność
    • adekwatne uczestnictwo w życiu kraju
    • troska o najbliższych.
  • według J.W. Johnstone'a i R.J. Rivery[potrzebny przypis] dorosłymi są:
    • osoby, które posiadają własne mieszkanie i przekroczyły 21 lat
    • osoby niemające 21 lat pozostające w związku małżeńskim
    • osoby niemające 21 lat będące głową rodziny
    • osoby mające 21 lat lub więcej pozostające w siłach zbrojnych, które łączą silne więzi z domem rodzinnym
    • osoby mające 21 lat lub więcej mieszkające w internacie lub akademiku i mocno związane z członkami rodziny.

Proces dorosłości na skali wzrost - regres w ujęciu C.C. Cogginsa[potrzebny przypis][edytuj]

Dorosłość to proces rozwoju psychicznego, który jest usytuowany w 4 grupach postaw:

  • wobec siebie – cechuje je duża samoświadomość, adekwatna samoocena (gdyż zaniżona i zawyżona jest barierą) oraz koncentracja na rozwoju
  • wobec innych – charakteryzują się rozumieniem innych, poczuciem solidarności z innymi, koncentracją na nich oraz szacunkiem wobec innych
  • wobec świata i życia (postawa kluczowa) – znamionuje je zaangażowanie w sprawy codzienności, orientacja proaktywna (zajmując się sprawami codziennymi musimy mieć na uwadze, czy przyniesie to pożytek w przyszłości, w bliższej lub dalszej perspektywie) oraz gotowość na ryzyko niepowodzeń
  • wobec wiedzy i procesu jej zdobywania – cechuje je wiedza o problemach i sposobach ich rozwiązywania.

Cechy dorosłego[edytuj]

Wymienione tu zostały niektóre cechy osobowości, które symbolizują dorosłość w większości kultur. Nie zawsze jest pełna zgodność pomiędzy poniższymi cechami a cechami człowieka o wieku określającym go prawnie dorosłym. Te cechy to:

Zdaniem neurologów proces dojrzewania mózgu - od którego zależy wykształcenie się powyższych cech - trwać może nawet do 25. roku życia, lecz czasem może następować przed szesnastym rokiem życia[1]

Psychiczne atrybuty człowieka dorosłego[edytuj]

  • zdolność do abstrakcyjnego myślenia
  • umiejętność formułowania odpowiedzi na pytania dotyczące jego jako osoby, oraz członka społeczeństwa i istoty we wszechświecie
  • gotowość do podjęcia i wykonywania pracy zawodowej
  • umiejętność dokonywania wyborów wartości oraz własnego miejsca w świecie
  • aktywne uczestnictwo w procesach interakcji społecznych
  • dojrzałe relacje interpersonalne z innymi
  • zdolność do w miarę obiektywnej oceny siebie i innych, zajmowania stanowiska wobec innych osób, problemów i wartości
  • doświadczenie zdobywane poprzez uczestnictwo w różnego rodzaju sytuacjach, styczność z innymi ludźmi oraz wewnętrzne przeżycia i własne postępowanie, które mają wpływ na ukształtowanie się tożsamości oraz samooceny
  • umiejętność podnoszenia kwalifikacji.

Przypisy

  1. Patrz "Konflikt mózgów", tygodnik "Wprost", nr 1123 (6 czerwca 2004)