Mudra

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mudry w sztuce buddyjskiej
Bhumisparśa-mudra
Dhyana-mudra
Vajra-mudra

Mudry (sanskr. मुद्रा mudrā – pieczęć, znak symbol; chiń. yin, nayin, shouyin; kor. in, naein, suin; jap. in, nain, shuin; wiet. ấn, nôi ấn, thủ ấn; tyb. p’jag rgja) – w medytacji symboliczne gesty. Mudry są stosowane zwłaszcza w buddyzmie ezoterycznym (wadżrajanie). Te specjalne układy dłoni i palców często stosowane są podczas rytuałów religijnych przez mnichów. W szkole mahajany mudr jest wiele, natomiast w bardziej zachowawczej południowej szkole therawada wykorzystywane są głównie cztery podstawowe tradycji buddyjskij mudry:

Buddyzm południowy[edytuj]

W buddyzmie południowym mudry zasadniczo nie są używane, poza mudrą ańdziali (mudra oddawania czci). W ikonografii używa się zaledwie kilku mudr w przedstawieniach Buddy. Głównie są to: mudra abhaja (z użyciem jednej lub dwóch rąk), mudra warada (mudra ofiarowania i powitania), mudra Dharmaczakra (mudra głoszenia doktryny), mudra witarka (mudra dyskusji) oraz mudra bhumisparsia (mudra wzięcia ziemi jako świadka). Przedstawienia Buddy w Indiach, Śri Lance i południowo-wschodniej Azji, które ukazują inne mudry, są niezwykle rzadkie. Mudra czczenia (ańdziali) jest obowiązkowa w przedstawianiu modlących się postaci[2].

Buddyzm północny[edytuj]

W buddyzmie północnym mudry wykorzystywano niezwykle często. Większość z nich odpowiada mudrom praktykowanym przez indyjskich wyznawcow mahajany, które następnie zostały uzupełnione, stosunkowo niedawno, przez mnichów szkół buddyjskich z Tybetu, Chin i Japonii.

W Japonii nie były często i systematycznie wykorzystywane przed IX wiekiem. Istnieje zaledwie kilka wyobrażeń z wykorzystaniem mudr, nie licząc kopii dzieł chińskich i koreańskich. Dopiero przybycie z Chin Kūkaia (Kōbō Daishi) zmieniło wszystko.

Tradycyjna klasyfikacja rozróżnia dwie główne kategorie mudr, które można podzielić na bardziej szczegółowe klasy:

  • bezkształtne (tzn. nie wykorzystujące różnych akcesoriów, takich jak np. różne przybory używane w rytuałach czy też symbole)
    • mudry Wielkich Buddów
    • mudry mniejszych bóstw i bodhisattwów
    • mudry gniewnych bóstw (mocy)
  • z formą lub akcesoriami

Istnieje wiele mudr. W rozdziale IX Sutry Mahawairoczany wylicza się 31 mudr dla Wielkich Buddów, 57 mudr dla większych bóstw i 45 dla innych. W rozdziale XIV wskazuje się, że dziewięć ezoterycznych mudr odpowiada pięciu Buddom mądrości i ich czterem wielkim akolitom. Jednak w rzeczywistości, wiele mudr wspomnianych i opisanych w sutrach i innych kanonicznych tekstach, nigdy nie było wykorzystywanych lub bardzo rzadko[3].

Mudry Wielkich Buddów[edytuj]

Są to mudry, które charakteryzują wyobrażenia historycznego Buddy i pięciu „Dżinów” (Zwycięzców), którzy symbolizują wydarzenia z jego życia. Te mudry, materializujące naturę i funkcje tych Buddów, są często wykonywane dwoma rękami, zarówno złączonymi, jak i oddzielnie. Są one czasami wykorzystywane w przedstawieniach bodhisattwów, a nawet innych bóstw, z wyjątkiem specyficznych mudr Mahawairoczany i jego różnorodnych ezoterycznych form.

Mudry innych bóstw i bodhisattwów[edytuj]

Mudry używane przez bodhisattwów i inne bóstwa, występują w stosunkowo niewielkiej ilości i ogólnie odpowiadają jasno określonej kategorii bóstw. Służą głównie do odróżniania jednej formy bóstwa od drugiej, poprzez symbolizowanie ich natury i funkcji.

Mudry gniewnych form[edytuj]

Te mudry, które zawierają niektóre mudry muszti, są szczególne dla gniewnych form emanujących z Wielkich Buddów i bodhisattwów, w celu zwyciężenia pożądań, namiętności oraz sił zła. Ogólna nazwa dla gniewnych form to Widjaradża (sans. Vidyārāja).

Przybory i akcesoria bóstw[edytuj]

W kategorii mudr z formą, ręce bóstw trzymają różnorodne przybory czy też akcesoria, które symbolizują ich cnoty i moce, zarówno materialne, jak i duchowe. Te symbole – (sans.) lakszana – mogą być podzielone na kilka kategorii.

Lotos
  • Biały lotos (sans. pundarika)
  • Czerwony lotos (sans. kamala)
  • Niebieski lotos (sans. utpala)
  • Różowy lotos (sans.) padma)
  • Purpurowy lotos (jap. shirenge)
Wadżra (piorunowe berło)
  • Wadżra jednoszpiczasta (jap. dokkosho)
  • Wadżra dwuszpiczasta (jap. nikosho)
  • Wadżra trójszpiczasta (jap. sankosho)
  • Wadżra czwórszpiczasta (jap. shikosho)
  • Wadżra pięcioszpiczasta (jap. gokosho)
  • Wadżra dziewięcioszpiczasta (jap. kyūkosho)
Dzwonki (sans. ghanta)
Koła (sans. czakra, dharmaczakra)
Broń (sans. ajudha)
  • Miecze (sans. khadga)
    • Prosty miecz dwustronny
    • Wygięte jednostronne szable
  • Dzidy i trójzęby (sans. kunta, triśula, śula)
  • Topory (sans. paraśu, tanka)
  • Łuki i strzały (sans. czapa, śara)
Wazony i flakony (sans. kalaśa, kamandalu)
    • Flakony na kwiaty (sans. kalaśa, bhadraghata)
    • Naczynia z wodą i nektarem (sans. kundika, amritakalaśa)
Pręty i kije (sans. danda, gada)
Inne instrumenty i akcesoria
Przybory rytualne
  • Gong
  • Kije mnichów chan, sŏn, zen
  • Kwietne tace
  • Przenośne szafki
  • „Młynki” modlitewne
  • Gwóźdź
  • Ostrze odcinające (sans. kattrika)
Różnorodne symbole
  • Instrumenty muzyczne
  • Sylaby nasienne (sans. bidźa)
  • Odciski stóp Buddy (sans. buddhapada)
  • Ornamenty i szaty (sans. cziwara, kaśaja)
  • Swastyka (sans. svastika)

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Louis Frédéric: Słownik cywilizacji indyjskiej. Przemysław Piekarski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 1. Katowice: Wydawnictwo „Książnica”, 1998, s. 64, seria: Słowniki Encyklopedyczne „Książnicy”. ISBN 83-7132-369-7.
  2. Louis Frédéric, Buddhism. Flammarion Iconographic Guides, s. 39.
  3. Louis Frédéric, Buddhism. Flammarion Iconographic Guides, s. 40.
  4. Louis Frédéric, Buddhism. Flammarion Iconographic Guides, s. 40–47.
  5. Louis Frédéric, Buddhism. Flammarion Iconographic Guides, s. 47–51.
  6. Louis Frédéric, Buddhism. Flammarion Iconographic Guides, s. 51–52.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]