Neokonserwatyzm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Neokonserwatyzm (skrótowo neocon) – doktryna polityczna, ruch polityczny w USA powstały w latach 60 XX w., będący specyficznie amerykańską odmianą konserwatyzmu. Łączył tradycyjne wartości konserwatywne z elementami liberalizmu, głównie gospodarczego.

Doktryna ukształtowała się wśród żydowskich członków, zwolenników Partii Demokratycznej rozczarowanych polityką wewnętrzną, a szczególnie polityką zagraniczną tej partii. Stanowisko neokonserwatywne kształtowało się na łamach czasopisma Commentary redagowanego przez Normana Podhoretza, a wydawanego przez American Jewish Committee[1][2][3].

Za filary doktryny neokonserwatywnej uważa się[4]:

Francis Fukuyama wymienia cztery podstawowe zasady (cytowane przez Walerija A. Senderowa[5]):

  • Przekonanie, że charakter reżimu wewnętrznego każdego kraju wpływa na jego politykę zagraniczną - i dlatego nie może być jedynie przedmiotem zainteresowania i nacisków ze strony liberalnych społeczeństw demokratycznych. To przekonanie odróżnia neokonserwatystów od "realistów", którzy zawsze wyrażają gotowość do "handlu z co najmniej kanibalami" i deklarują swoją obojętność wobec zagranicznych spraw wewnętrznych.
  • Przekonanie, że amerykańska władza jest już używana i powinna być używana do celów moralnych: siła Stanów Zjednoczonych, w tym wojska, jest niezbędna do rozwiązywania problemów moralnych. Stany Zjednoczone, jako czołowe mocarstwo świata, ponoszą szczególną odpowiedzialność. W ten sposób konsolidowana jest rola Stanów Zjednoczonych jako "światowego policjanta" [6].
  • Brak zaufania do dużych projektów budowy społecznej, strach przed niepożądanymi konsekwencjami programów planowania społecznego.
  • Sceptycyzm dotyczący zarówno legitymacji, jak i skuteczności mechanizmów prawa międzynarodowego i instytucji międzynarodowych w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i sprawiedliwości.

Główne przepisy nowoczesnego programu neokonserwatywnego zostały określone przez Williama Kristola i Roberta Kagana w 1996 roku. Ich istotę wyrażono następująco[7]: Zaprowadzenie przez USA „humanitarnej globalnej hegemonii” na całym świecie poprzez wykorzystanie swoich międzynarodowych wpływów i władzy, wynikających z zagranicznych i obronnych polityk z przeszłości.

Autorzy artykułu sugerują następujące "trzy imperatywy":

  • Znaczny wzrost budżetu wojskowego.
  • Promocja patriotyzmu i wartości militarnych wśród ludności cywilnej, „jedność narodu i armii,” rekrutacji w swoich szeregach jak wielu wolontariuszy, jak to możliwe.
  • „Moralna przejrzystość”. Bez czekania na zagrożenia aktywnie rozprzestrzeniać po całym świecie amerykańskie zasady polityczne - demokrację, gospodarkę rynkową i szacunek dla wolności.

Powszechne rozpowszechnianie amerykańskiego modelu demokracji w jakikolwiek sposób, aż po wojsko, było jednym z głównych zadań proklamowanych przez "neokonserwatystów". William Kristol w jednym ze swoich esejów pisał: „W obliczu nadzwyczajnych wydarzeń, Stany Zjednoczone będą zawsze czuć swój obowiązek za wszelką cenę chronić naród przed atakiem sił niedemokratycznych, zewnętrznych i wewnętrznych”.

Badacze zwracają uwagę, że „Dla neokonserwatywnej rewolucji w Ameryce, problem Bliskiego Wschodu stał się jednym z głównych narzędzi ideowych i mobilizacyjnych”[8].

Osoby wiązane z doktryną[edytuj | edytuj kod]

Organizacje związane z doktryną[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Benjamin Balint, Running Commentary: The Contentious Magazine that Transformed the Jewish Left into the Neoconservative Right (PublicAffairs, 2010)
  2. Murray Friedman, The neoconservative revolution: Jewish intellectuals and the shaping of public policy (Cambridge University Press, 2005)
  3. Gal Beckerman, in "The Neoconservatism Persuasion", The Forward, 6 January 2006.
  4. Why neoconservatism still matters, Justin Vaisse
  5. Priamo nietu puti. Nikuda nie prijti, Nowyj Mir 4/2008
  6. Projekt za Nowyj Amierikanskij Wiek, ushistory.ru
  7. Kristol W., Kagan R., Toward a Neo-Reaganite Foreign Policy
  8. Witalij Naumkin, Fiechtowanije Cywilizacyj Rossija w Głobalnoj Politikie, 5/2007