Nowotwory tarczycy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nowotwór tarczycy
ICD-10 C73
Nowotwór złośliwy tarczycy
ICD-10 D34
Nowotwór niezłośliwy tarczycy
ICD-10 D44.0
Nowotwór tarczycy o niepewnym lub nieznanym charakterze
ICD-10 D09.3
Rak in situ tarczycy
Ogniska raka w wyciętym gruczole tarczowym

Nowotwory tarczycy – grupa nowotworów wywodzących się z komórek gruczołu tarczowego. Zdecydowana większość (około 90%) nowotworów tarczycy to zmiany łagodne, gruczolaki. Raki tarczycy są nowotworami rzadkimi. Wyróżnia się cztery główne typy raków gruczołu tarczowego: brodawkowaty, pęcherzykowy, rdzeniasty i anaplastyczny. Raki pęcherzykowy i brodawkowy są najczęstszymi rakami tarczycy: rosną wolno, mają tendencję do nawrotów, lepiej rokują u pacjentów poniżej 45. roku życia. Rak rdzeniasty ma dobre rokowanie jeśli ogranicza się do gruczołu tarczowego, a jeśli pojawią się przerzuty poza gruczołem tarczowym, to rokowanie jest gorsze. Rak anaplastyczny jest szybko rosnącym nowotworem, źle reagującym na leczenie.

W diagnostyce gruczołu tarczowego stosuje się biopsję aspiracyjną cienkoigłową pod kontrolą badania ultrasonograficznego (USG/BAC) lub częściej wycięcie tarczycy (chirurgiczne usunięcie i następnie badanie histolopatologiczne). Jeśli rak tarczycy wychwytuje jod to w jego leczeniu stosuje się radioaktywny jod, a następnie podaje się tyroksynę, która hamuje wydzielanie TSH[1].

Patogeneza[edytuj | edytuj kod]

Przyczyną nowotworów tarczycy mogą być[2]:

  • Niektóre przebyte choroby tarczycy;
  • Czynniki genetyczne;
  • Promieniowanie jonizujące – dotyczy zwłaszcza osób do 20 r.ż. Przykładowo, naświetlane dzieci są obarczone dużym ryzykiem zachorowania na raka tarczycy. Także u osób narażonych na promieniowanie podczas katastrofy w Czarnobylu stwierdzono wzrost zachorowań, jednak wartości są różne w zależności od źródła[3].

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Nowotwory tarczycy mogą być podzielone ze względu na ich obraz histopatologiczny[4]. Wyróżnia się następujące typy nowotworów (częstość występowania różnych podtypów może być różna w zależności od regionu):

Raki pęcherzykowy i brodawkowaty są wspólnie określane jako "raki dobrze zróżnicowane"[6]. Te postacie mają korzystniejsze rokowanie niż rak rdzeniasty czy raki niskozróżnicowane[7].

Objawy[edytuj | edytuj kod]

Często pierwszym objawem nowotworu tarczycy jest guzek wyczuwalny na szyi w miejscu rzutu gruczołu tarczycowego, jednakże wiele dorosłych osób posiada małe guzki w gruczole tarczowym, z których poniżej 5% jest diagnozowanych jako złośliwe. Innym objawem mogącym prowadzić do rozpoznania choroby jest powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Późniejszymi objawami, które mogą się pojawić, to ból w przedniej części szyi oraz zmiana głosu.

Rak tarczycy występuje najczęściej u pacjentów z eutyreozą, ale niedoczynność tarczycy też może być objawem dużego lub dobrze zróżnicowanego guza przerzutowego. Guzki w gruczole tarczowym wykryte u dzieci i osób poniżej 20. roku życia z większym prawdopodobieństwem stanowią zmiany złośliwe, ponieważ w tej grupie wiekowej zmiany łagodne występują rzadziej.

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Po wykryciu guzka w badaniu fizykalnym, najlepiej skierować pacjenta na badania endokrynologiczne. Badanie ultrasonograficzne jest powszechnie stosowane do potwierdzenia zmian guzkowych oraz ustalenia położenia gruczołu. Określenie poziomu hormonu tyreotropowego oraz poziomu przeciwciał przeciwtarczycowych jest pomocne w stwierdzeniu czy dana zmiana w gruczole jest chorobą czynnościową, np. chorobą Hashimoto, w której przebiegu rozwija się łagodne wole guzkowe tarczycy[8].

Biopsja cienkoigłowa[edytuj | edytuj kod]

Obraz ciałka psammomatycznego w preparacie raka brodawkowatego tarczycy, barwienie H-E

Jedną z opcji do ustalenia złośliwości guza gruczołu tarczowego jest biopsja cienkoigłowa (BAC)[9], która jest uważana za najskuteczniejszą, czułą i dokładną metodę. Ocenia się, że rutynowe stosowanie biopsji cienkoigłowej zwiększyło rozpoznawalność przedoperacyjną raka tarczycy z 14% do 50%[10]. BAC pod kontrolą badania ultrasonograficznego dostarcza wystarczającej ilości komórek do ustalenia ryzyka złośliwości guzka, ale w niektórych przypadkach podejrzany guzek może wymagać usunięcia metodami chirurgicznymi, a następnie poddania badaniu histopatologicznemu. Rzadko wykonuje się biopsję gruboigłową, w której pobierany jest fragment guzka wraz z jego torebką.

Badanie krwi[edytuj | edytuj kod]

Badanie krwi oraz badania obrazowe często są wykonywane zamiast biopsji. Ustalenie, czy guzek gruczołu tarczowego jest czynny hormonalnie (co jest mniej prawdopodobne, że jest nowotworem) lub występuje niedoczynność gruczołu tarczowego jest dokonywane poprzez pomiar poziomu hormonu tyreotropowego (TSH) oraz hormonów tarczycy: tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3). Badanie surowicy krwi w kierunku autoprzeciwciał wykonuje się w celu wykluczenia w rozpoznaniu różnicowym autoimmunologicznych chorób tarczycy (które mogą naśladować przerost guzkowy tarczycy).

Badania obrazowe[edytuj | edytuj kod]

Do badań krwi można dołączyć badanie ultrasonograficzne gruczołu tarczowego, aby określić położenie, wymiary i jego strukturę i ustalić czy guzek może być torbielą (wypełniony płynem). Podejrzanymi zmianami w guzku tarczycy są hipoechogeniczne[11], nieregularne brzegi, mikrozwapnienia lub duże przepływy krwi wewnątrz guzka. Do mniej podejrzanych przypadkowo znalezionych struktur w łagodnych guzkach należą: zmiany hiperechogeniczne, artefakty z koloidu w kształcie ogona komety, bez przepływu krwi w guzku oraz z przejaśnieniem na obwodzie (halo) lub równą granicą.

Niektórzy klinicyści wykonują badanie obrazowania gruczołu tarczowego z użyciem technetu (Tc) lub radioaktywnego jodu (I). Ujawnienie w badaniu przy użyciu jodu 123I gorących guzków wraz z obniżonym poziomem TSH przemawia za niezłośliwym charakterem guzka.

Przypisy

  1. F. Pacini, M.G. Castagna. Thyroid cancer: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up. „Annals of Oncology”. 23 (Suppl. 7). s. 110-119. doi:10.1093/annonc/mds230 (ang.). 
  2. Patologia. Robins. Strona 841. Wydanie I polskie. ISBN 83-89581-92-2
  3. Measuring Chernobyl's Fallout - WSJ.com
  4. Thyroid Cancer Treatment – National Cancer Institute. [dostęp 2007-12-22].
  5. Schlumberger M, Carlomagno F, Baudin E, Bidart JM, Santoro M. New therapeutic approaches to treat medullary thyroid carcinoma. „Nat Clin Pract Endocrinol Metab”, s. 22–32, 2008. doi:10.1038/ncpendmet0717. PMID 18084343. 
  6. Nix P, Nicolaides A, Coatesworth AP. Thyroid cancer review 2: management of differentiated thyroid cancers. „Int. J. Clin. Pract.”, s. 1459–63, 2005. doi:10.1111/j.1368-5031.2005.00672.x. PMID 16351679. 
  7. Nix PA, Nicolaides A, Coatesworth AP. Thyroid cancer review 3: management of medullary and undifferentiated thyroid cancer. „Int. J. Clin. Pract.”, s. 80–4, 2006. doi:10.1111/j.1742-1241.2005.00673.x. PMID 16409432. 
  8. Bennedbaek FN, Perrild H, Hegedüs L. Diagnosis and treatment of the solitary thyroid nodule. Results of a European survey. „Clin. Endocrinol. (Oxf)”, s. 357–63, 1999. PMID 10435062. 
  9. Ravetto C, Colombo L, Dottorini ME. Usefulness of fine-needle aspiration in the diagnosis of thyroid carcinoma: a retrospective study in 37,895 patients. „Cancer”, s. 357–63, 2000. PMID 11156519. 
  10. Edmund S. Cibas, Syed Z. Ali. The Bethesda System for Reporting Thyroid Cytopathology. „American Journal of Clinical Pathology”. 132, s. 658-665, 2009. doi:10.1309/AJCPPHLWMI3JV4LA. 
  11. Wong KT, Ahuja AT. Ultrasound of thyroid cancer. „Cancer Imaging”, s. 157–66, 2005. doi:10.1102/1470-7330.2005.0110. PMID 16361145. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Stachura, Wenancjusz Domagała Patologia znaczy słowo o chorobie Wydawnictwo PAU, Kraków, 2003, ISBN 83-88857-65-7.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.