Zapalenie tarczycy Hashimoto

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zapalenie tarczycy Hashimoto
thyroiditis Hashimoto
ICD-10 E06.3

Zapalenie tarczycy Hashimoto (przewlekłe limfocytowe zapalenie gruczołu tarczowego, wole limfocytarne, choroba Hashimoto, ang. Hashimoto's thyroiditis, chronic lymphocytic thyroiditis; łac. thyroiditis Hashimoto, thyroiditis lymphocytica chronica) – najczęstszy rodzaj zapalenia tarczycy i najczęstsza przyczyna pierwotnej niedoczynności gruczołu tarczowego. Choroba o podłożu autoimmunologicznym, często współistnieje z innymi chorobami autoimmunologicznymi.

Historia[edytuj]

Pierwsze cztery przypadki choroby opisał w 1912 roku japoński chirurg pracujący w Berlinie, Hakaru Hashimoto (1881-1934)[1]. Wprowadził on na określenie tej jednostki chorobowej używany jeszcze niekiedy termin, struma lymphomatosa[2].

Epidemiologia[edytuj]

Choroba występuje u około 5% dorosłych kobiet i około 1% mężczyzn. Jest wyraźnie częstsza u kobiet, u których spotykana jest 10-20 razy częściej niż u mężczyzn. Występuje predyspozycja rodzinna: u 50% członków rodziny chorego stwierdza się obecność przeciwciał przeciwtarczycowych. Wskazywano na możliwy związek mutacji w genie HLADR5 z rodzinną predyspozycją do tej postaci zapalenia tarczycy. Wykazano związek z obecnością antygenów układu HLA: DR3, DR5 i B8. Występuje także u dzieci, ale większość zachorowań odnotowuje się u osób w wieku 45-65 lat.

Choroba Hashimoto wchodzi w skład zespołów autoimmunologicznego uszkodzenia gruczołów wydzielania wewnętrznego. Gdy współwystępuje z chorobą Addisona, rozpoznaje się zespół Schmidta; w przypadku współwystępowania choroby Hashimoto, choroby Addisona i cukrzycy typu 1 stwierdza się zespół Carpentera.

Obraz kliniczny[edytuj]

Początek choroby jest zwykle trudno uchwytny. Rozpoznanie ustalane jest zwykle w zaawansowanej postaci choroby, gdy dochodzi do niedoczynności tarczycy. W badaniu palpacyjnym można stwierdzić równomierne powiększenie gruczołu, który jest niebolesny i ma twardą lub gumową konsystencję i guzowatą powierzchnię. Niedoczynność tarczycy poprzedzona jest przez przejściową tyreotoksykozę.

Choroba ma przebieg przewlekły, a nieleczone wole ma skłonność do stopniowego powiększania na przestrzeni lat, choć równie często pozostaje niezmienione.

Nadczynność tarczycy, w przebiegu przewlekłego zapalenia tego gruczołu, występuje w przejściowej, krótkotrwałej formie w początkowym okresie choroby i jest wynikiem wydostawania się, z uszkodzonych przez proces zapalny pęcherzyków tarczycy, nadmiernej ilości utworzonych wcześniej hormonów. Rzadziej hipotyreoza jest wynikiem łącznego występowania u tego samego chorego zarówno przeciwciał blokujących, jak i stymulujących receptor TSH. W tej sytuacji, w trakcie naturalnego przebiegu choroby lub pod wpływem leczenia tyreostatykami, dochodzi do szybkiego ujawnienia się niedoczynności tarczycy.

Rozpoznanie[edytuj]

Rozpoznanie opiera się na:

  1. Stwierdzeniu zwiększonego stężenia przeciwciał anty-TPO-Ab, skierowanych przeciwko peroksydazie tarczycowej (TPO)
  2. Stwierdzeniu zwiększonego stężenia niespecyficznych przeciwciał antytyreoglobulinowych
  3. Wyniku badania histopatologicznego tkanki gruczołu uzyskanej w biopsji cienkoigłowej (BAC).

Jeżeli współwystępują niedoczynność tarczycy i zwiększone stężenie przeciwciał anty-TPO, biopsja nie jest konieczna[3].

Główne autoantygeny tarczycowe[edytuj]

  1. Tg - główny składnik koloidu, którego funkcją jest wiązanie i magazynowanie hormonów tarczycy. Ma budowę dimeru złożonego z 5496 aminokwasów, o masie cząsteczkowej 660kDa.
  2. TPO - enzym związany z błoną komórkową, katalizujący proces utleniania I-1 do I0 oraz sprzęganie jodotyrozyn. Cząsteczka TPO złożona jest z 926 aminokwasów, a masa cząsteczkowa TPO wynosi 102 kDa.
  3. TSH-R - jest receptorem pośredniczącym w przekazywaniu sygnału przez cząsteczkę TSH, zbudowanym z 744 aminokwasów, o masie cząsteczkowej 100kDa. Przeciwciała różnych klas mogą wywierać działanie stymulujące bądź blokujące TSH-R.
  4. NIS -białko wewnątrzbłonowe, którego jedna cząsteczka wiąże 2 kationy sodowe i 1 anion jodkowy, zbudowane jest z 643 aminokwasów, o masie cząsteczkowej 68,7 kDa. Funkcją NIS jest transport anionów jodkowych i kationów sodowych do wnętrza kpt.
  5. Megalina (glikoproteina 330) - glikoproteina należąca do rodziny receptorów lipoprotein o niskiej gęstości (LDL), zbudowana z 4655 aminokwasów, jej masa cząsteczkowa wynosi 519,6 kDa. Jest receptorem Tg o wysokim powinowactwie, zlokalizowanym na szczytowej powierzchni tyreocytu, biorącym udział w endocytozie Tg.
  6. Antygen 64-kDa - glikoproteina występująca w mięśniach poprzecznie prążkowanych, biorąca udział w wychwycie wapnia przez włókna mięśniowe. Uznawany był za wspólny antygen błon komórkowych w tarczycy i oczodole, co w świetle aktualnych badań zakwestionowano, a jego rola w patogenezie autoimmunologicznych chorób tarczycy okazała się niepewna.

Leczenie[edytuj]

Gdy dochodzi do hipotyreozy, leczeniem z wyboru jest leczenie substytucyjne L-tyroksyną. Leki immunosupresyjne i sterydowe są zbędne.

Powikłania[edytuj]

Choroba Hashimoto jest czynnikiem ryzyka wystąpienia pierwotnego chłoniaka złośliwego tarczycy. Wiąże się także z częstszym występowaniem raka brodawkowatego tarczycy, ale w tym przypadku współistnienie zapalenia jest czynnikiem wpływającym na zwiększenie przeżywalności chorych (reakcje autoimmunologiczne mogą ograniczać wzrost i proliferację guza, wywierając tym samym ochronny wpływ na przebieg zróżnicowanego raka tarczycy).

Przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy u dzieci[edytuj]

W tej grupie wiekowej rzadziej niż u osób dorosłych dochodzi do rozwoju jawnej niedoczynności tarczycy.

Obraz morfologiczny charakteryzuje się zmianami rozrostowymi w nabłonku pęcherzyków i słabo wyrażoną metaplazją onkocytarną.

Przypisy

  1. Hashimoto's thyroiditis w bazie Who Named It (ang.)
  2. Hashimoto H. Zur Kenntnis der lymphomatösen Veränderung der Schilddrüse (Struma lymphomatosa). Archiv für klinische Chirurgie. 97, 219-248 (1912)
  3. Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie, tom I. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005 s. 1070 ISBN 83-7430-031-0.

Bibliografia[edytuj]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.