Oaza antarktyczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stacja Nowołazariewskaja położona w oazie Schirmachera

Oaza antarktyczna – leżący na Antarktydzie teren wolny od pokrywy lodowej.

Pochodzenie terminu[edytuj | edytuj kod]

Termin „oaza” dla określenia nie zlodowaconego fragmentu kontynentu antarktycznego został po raz pierwszy użyty w 1936 przez Alfreda Stephensona z brytyjskiej wyprawy, przez analogię z oazami na pustyniach. W 1957, a potem w 1968 radzieccy badacze nadali mu węższe znaczenie, związane z meteorologią: miał on oznaczać wyłącznie obszary, w których ablacja pokrywy lodowcowej sprawia, że lokalnie lód nie występuje. Definicja taka wyłącza spod terminu nunataki, przybrzeżne urwiska, półwyspy, wyspy i obszary, w których warunki topograficzne uniemożliwiają utrzymywanie się lodu. Ta ostatnia grupa obejmuje największe na Antarktydzie tereny wolne od lodu: Suche Doliny na Ziemi Wiktorii i Oazę Amery’ego, ograniczoną przez duże lodowce[1].

Warunki[edytuj | edytuj kod]

Oazy generalnie nie muszą być obszarami, w których opady są szczególnie małe[1]. Przeważnie oazy położone są w strefie przybrzeżnej o klimacie łagodniejszym niż w głębi kontynentu[2]; większość leży nad otwartym morzem, choć oazy Bungera i Schirmachera są oddzielone od morza przez lodowce szelfowe. Wszystkie noszą ślady istnienia w przeszłości pokrywy lodowcowej. Często występują powierzchniowe jeziora i niewielkie cieki wodne. Dzięki istnieniu rozmaitych nisz ekologicznych występuje różnorodna fauna[1]. W części oaz antarktycznych rośnie także prymitywna roślinnośćmchy i porosty na podłożu skalnym[2].

Lista[edytuj | edytuj kod]

Poniższa tabela opisuje największe pod względem powierzchni i niektóre spośród mniejszych oaz[2]. Podane są także stacje polarne położone w ich obrębie:

Oaza Powierzchnia
[km²]
Opis[2] Stacje polarne
McMurdo Dry Valleys 4800 Górskie doliny o ekstremalnie surowym klimacie
Oaza Amery’ego >1800 Obszar na styku Lodowca Lamberta i Lodowca Szelfowego Amery’ego, z dużym jeziorem episzelfowym Beaver Lake Sojuz
Oaza Bungera 950 Nadmorskie wzgórza otoczone przez lód, z dużą liczbą słodkowodnych jezior Dobrowolski, Edgeworth David
Vestfold Hills 413 Niskie wzgórza sąsiadujące z otwartym morzem Davis
Stillwell Hills 96 Wzgórza tworzące jeden większy półwysep i przyległe wyspy
Windmill Islands (Oaza Grearsona) 75 Cztery większe półwyspy (łącznie 40 km²), mniejsze półwyspy i wyspy Casey
Larsemann Hills ~50 Dwa duże półwyspy Progress, Zhongshan, Bharati, Law
Oaza Schirmachera 34 Podłużny obszar między lodowcem na kontynencie a lodem szelfowym, z licznymi niewielkimi jeziorami Nowołazariewskaja, Maitri

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Beau Riffenburgh: Encyclopedia of the Antarctic. Taylor & Francis Group, 2007, s. 679. ISBN 0-415-97024-5.
  2. a b c d D.B. Gore. Blanketing snow and ice; constraints on radiocarbon dating deglaciation in East Antarctic oases. „Antarctic Science”. 9 (3), s. 336–346, 1997.