Obcy (powieść)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Obcy
L'Étranger
ilustracja
Autor Albert Camus
Typ utworu powieść
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Paryż
Język język francuski
Data wydania 1942
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego 1958
Wydawca Państwowy Instytut Wydawniczy
Przekład Maria Zenowicz

Obcy – mikropowieść autorstwa francuskiego pisarza i noblisty Alberta Camusa, przedstawiająca losy człowieka wyobcowanego w świecie zła i hipokryzji, wydana w 1942 w Paryżu w wydawnictwie „Gallimard”; przekład na język polski wydano w 1958.

Najsłynniejsza obok Dżumy powieść Camusa. Tematy poruszane w książce są często wymieniane jako przykłady egzystencjalizmu, choć Camus nie uważał siebie za przedstawiciela tego nurtu. Treść dzieła omawia różne kierunki filozoficzne, w tym przede wszystkim absurdyzm oraz ateizm, determinizm, nihilizm i stoicyzm.

W latach 1948–1989 książka była ocenzurowana w PRL[1].

Fabuła[edytuj]

Głównym bohaterem jest Meursault, Francuz, który zabija Araba poznanego w Algierze. On też jest narratorem. Powieść podzielona jest na część pierwszą i drugą, przed i po zabójstwie.

Mersault jest przeciętnym, algierskim urzędnikiem, którego życie pozbawione jest wrażeń. Nie wykazuje większych emocji nawet w obliczu śmierci matki w przytułku, także związek z kobietą traktuje chłodno.

Przypadkowo bohater wplątany zostaje w świat zbrodni: na prośbę sąsiada-sutenera uczestniczy w działaniach, których celem jest upokorzenie jego arabskiej kochanki, po czym na plaży uczestniczy w bójce z dwójką Arabów. Jednym z nich jest brat kobiety, będącej kiedyś pod "opieką" sutenera. Początkowo epizod wydaje się nie mieć znaczenia, jednak gdy Mersault powraca uzbrojony na miejsce bójki, spotyka Araba z nożem i – bez większego namysłu – strzela do niego, pozbawiając go życia. W czasie śledztwa, bez najmniejszych oznak skruchy, wyznaje beznamiętnie prawdę, nie próbując nawet znaleźć usprawiedliwienia dla zbrodni, którą popełnił. Zostaje oskarżony o morderstwo z premedytacją i skazany na śmierć. Także ten wyrok przyjmuje bez emocji, odrzucając propozycję przyjęcia religijnej otuchy.

Recenzja[edytuj]

Bohater odrzucający świat uznawanych wartości przedstawiony w powieści Camusa był źródłem zarówno gwałtownych polemik, jak i sprzeciwu krytyki, dla której postawa bohatera była niezrozumiała. Czytelnicy utożsamiali często bohatera z ucieleśnieniem zła. Zamiarem jednak autora, jak sam dowodził[styl do poprawy], było pokazanie, że bohater „zgadza się umrzeć dla prawdy”, ukazując go w powieści poniekąd jako buntownika.

Obecnie Obcy uznawany jest[przez kogo?] za jedno z najbardziej niepokojących dzieł literackich stworzonych w XX wieku, które przedstawia bunt wobec absurdu świata.

Adaptacje filmowe[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. Z teki cenzora. W: Joanna Cieślewska, Artur Wąsowski, Krzysztof Kurek: Wielka Kolekcja 1944-1989 Historia PRL. T. 2: 1946-1947. Warszawa ul. Altowa 28: New Media Concept sp. z o.o., 2009. ISBN 978-83-7558-508-7.

Bibliografia[edytuj]