Zabójstwo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zobacz też: film fabularny pt. „Zabójstwo”. Na tę stronę wskazuje także przekierowanie „morderstwo”. Zobacz też: morderstwo (ujednoznacznienie)
Zabójstwo
KK z 1997
Ciężar gatunkowy zbrodnia
Przepis art. 148 § 1 k.k.
Kara pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 8, 25 lat pozbawienia wolności albo dożywotniego pozbawienia wolności
Strona podmiotowa umyślna w zamiarze bezpośrednim i ewentualnym
Odpowiedzialność od 15. roku życia tak
Typ kwalifikowany

tak

Typ uprzywilejowany

tak

Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych

Zabójstwoprzestępstwo umyślne polegające na pozbawieniu człowieka życia[1]. Surowiej karanymi formami zabójstwa są te, do których doszło w wyniku udziału w zbrodni wojennej lub wskutek zamachu terrorystycznego[2].

Może być spowodowane silną determinacją wyładowania agresji, korzyściami majątkowymi sprawcy kosztem ofiary, efektem sprzecznych interesów zabójcy i ofiary lub aktem spowodowanym zaburzeniami psychicznymi (np. w wyniku choroby lub wpływu substancji psychoaktywnej). Około 10% morderstw popełnianych jest z czystej agresji, np. podczas rabunku. 90% zabójstw ma charakter moralistyczny, będąc formą egzekwowania sprawiedliwości za czyny wcześniej popełnione przez ofiarę wobec sprawcy lub jego bliskich[3].

Rodzaje zabójstw[edytuj]

W prawie polskim ze względu na zagrożenie wymiarem kary rozróżniono poniższe rodzaje zabójstwa:

Podstawowy typ zabójstwa[edytuj]

Typ podstawowy zabójstwa określa art. 148 § 1 kodeksu karnego: Kto zabija człowieka, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 8, karze 25 lat pozbawienia wolności albo karze dożywotniego pozbawienia wolności.

Kwalifikowane typy zabójstwa[edytuj]

Roczna liczba zabójstw na 100 000 obywateli w różnych krajach w 2006 roku

Kwalifikowane typy zabójstwa, niekiedy określane jako „morderstwa”[4], to czyny kwalifikowane ze względu na sposób działania sprawcy, związek z popełnieniem innego przestępstwa lub określoną motywację sprawcy albo rozmiar skutków zabójstwa. Typy kwalifikowane zostały wymienione w art. 148 § 2 i § 3 polskiego kodeksu karnego. Zgodnie z ustawą są to zabójstwa:

  • ze szczególnym okrucieństwem,
  • w związku z wzięciem zakładnika, zgwałceniem albo rozbojem,
  • w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie,
  • z użyciem materiałów wybuchowych,
  • dokonane jednym czynem na więcej niż jednej osobie,
  • dokonane na funkcjonariuszu publicznym podczas lub w związku z pełnieniem przez funkcjonariusza obowiązków służbowych związanych z ochroną bezpieczeństwa ludzi lub ochroną bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Zaostrzonej karze za typ kwalifikowany podlega również sprawca, który był wcześniej prawomocnie skazany za zabójstwo (art. 148 § 3 KK).

Do dnia publikacji wyroku TK z dnia 16 kwietnia 2009 w przypadku typów kwalifikowanych orzekana była alternatywnie kara 25 lat pozbawienia wolności lub kara dożywotniego pozbawienia wolności.

Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności zakwestionowanego przepisu art 148 § 2 k.k. w zaskarżonym zakresie powoduje utratę mocy obowiązującej przez ten przepis w części dotyczącej sankcji. Pozbawiony sankcji art. 148 § 2 KK nie może być bowiem stosowany do czasu nowelizacji tego przepisu przez parlament zmierzającej do przyporządkowania typowi czynu zabronionego opisanemu w art. 148 § 2 KK sankcji mieszczącej się w porządku konstytucyjnym.

W następstwie niniejszego wyroku sfera dyskrecjonalnej władzy sędziego w zakresie sankcji za zabójstwo kwalifikowane zostaje poszerzona w porównaniu z dotychczasowym stanem prawnym.

Do czasu nowelizacji art. 148 § 2 KK niezmiennie pozostaje w mocy art. 148 § 1 KK, co stwarza sędziemu możliwość wymierzania kary nie tylko 25 lat pozbawienia wolności oraz dożywotniego pozbawienia wolności, ale też w indywidualnych sytuacjach kary od 8 lat do 15 lat pozbawienia wolności. (Wyrok TK z 16.4.2009 r., P 11/08)

Sprawca zabójstwa dokonanego w celu wrogim RP na osobie funkcjonariusza publicznego lub działacza politycznego ponosi surowszą karę za zamach terrorystyczny. Surowiej są też karane zabójstwa dokonywane jako udział w zbrodniach wojennych.

Uprzywilejowane typy zabójstwa[edytuj]

  • zabójstwo w afekcie (w stanie silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami) – zagrożone karą pozbawienia wolności na czas od roku do 10 lat (art. 148 § 4 k.k.).
  • dzieciobójstwo – zagrożone karą pozbawienia wolności na czas od 3 miesięcy do lat 5 (art. 149 k.k.)
  • zabójstwo na żądanie i pod wpływem współczucia – zagrożona karą pozbawienia wolności na czas od 3 miesięcy do lat 5, w wyjątkowych przypadkach sąd może odstąpić od wymierzenia kary (art. 150 k.k.).

Zabójstwo a nieumyślne spowodowanie śmierci[edytuj]

Zabójstwa nie należy mylić z nieumyślnym spowodowaniem śmierci, które różni się od zabójstwa tym, że sprawca nie działa z zamiarem (ani bezpośrednim, ani ewentualnym) spowodowania śmierci ofiary, ale powoduje śmierć przez nieostrożność, najczęściej przez niezachowanie obowiązujących przepisów, np. drogowych o ruchu pojazdów. Może to mieć miejsce także wtedy, gdy sprawca działa wprawdzie umyślnie, ale w zamiarze popełnienia innego czynu, niż zabójstwo (np. biorąc udział w bójce lub pobiciu) i sprowadza skutek śmiertelny, którego bynajmniej nie chciał, ani nie godził się nań, ale który powinien był i mógł przewidzieć.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. PWN: Zabójstwo – definicja w Encyklopedii PWN. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2011-05-10].
  2. Hasło „Zabójstwo”, Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, t. 12, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969, s. 600.
  3. Donald Black. Crime as a social control. „American Sociological Review”. 48 (1), s. 34-45, 1983-02. American Sociological Association (ang.). 
  4. L. Gardocki, Prawo karne, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 230.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.