Ocelot wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ocelot wielki
Leopardus pardalis[1]
(Linnaeus, 1758)[2]
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

drapieżne

Rodzina

kotowate

Podrodzina

koty

Rodzaj

ocelot

Gatunek

ocelot wielki

Podgatunki[33]
  • L. p. pardalis (Linnaeus, 1758)[2]
  • L. p. mitis (F. Cuvier, 1820)[32]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[34]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Ocelot wielki[35], ocelot[36][a] (Leopardus pardalis) – gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów (Felinae) w obrębie rodziny kotowatych (Felidae).

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz nadając mu nazwę Felis pardalis[2]. Holotyp pochodził ze stanu Veracruz, w Meksyku[37].

Najnowsze analizy filogenetyczne oparte o mtDNA wykazują, że L. pardalis dzieli się na cztery główne grupy geograficzne[33]. Populacje z Ameryki Środkowej i południowej Ameryki Południowej tworzą monofiletyczne grupy, natomiast populacje z północnej Ameryki Południowej dzielą się na dwa odrębne, rodowe klastry[33]. Jeden klaster geograficzny znajduje się w północnej północno-wschodniej Ameryce Południowej (Gujana Francuska i północna Brazylia), natomiast drugi w Ameryce Środkowej i północnej północno-zachodniej Ameryce Południowej (Panama, Trynidad, Wenezuela i północna Brazylia)[33]. Badania morfometryczne sugerują, że w obrębie L. pardalis mogą występować dwa odrębne gatunki (pardalis i mitis), ale wymaga to dalszych badań[33]. Tradycyjnie uznawano dziesięć podgatunków[37][38], ale analizy z 2017 roku obniżyły tę liczbę do dwóch[39]. Również autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają dwa podgatunków[33].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Leopardus: gr. λεοπαρδος leopardos „lampart, pantera”[40].
  • pardalis: gr. παρδαλις pardalis „lampart”[41].
  • mitis: łac. mitis „łagodny, niegroźny”[42].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Ocelot wielki występuje w Ameryce zamieszkując w zależności od podgatunku[33]:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała (bez ogona) 72,6–100 cm, długość ogona 25,5–41 cm; masa ciała samic 6,6–11 kg, samców 7–15,5 kg[38]. Oceloty mają krótką, jedwabistą sierść o barwie zależnej od otoczenia, w którym żyją. Koty żyjące w lasach mają żółtą lub rudą sierść, a zamieszkujące krzaki – szarą.

Nieregularny wzór z ciemnych plam i pręg zdobi futro ocelota. Na grzbiecie i bokach plamy tworzą rozety, na głowie, ogonie i łapach przechodzą w ciemne pasy. Brzuch jest jasny. Uszy czarne (z białymi plamkami) i zaokrąglone są osadzone na niewielkiej głowie. Ma silne łapy z ostrymi pazurami.

Środowisko życia[edytuj | edytuj kod]

  • lasy równikowe
  • środowisko otwarte, np. torfowiska, sawanny
  • środowiska wilgotne, jeziora, stawy
  • namorzyny

Widoczne cechy[edytuj | edytuj kod]

  • Ciąża: 70-80 dni
  • Liczba młodych: 2-4
  • Dojrzałość płciowa: samiec – 2,5 roku, samica – 2 lata
  • Pożywienie: drobne kręgowce
  • Długość życia: 12-15 lat

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Oceloty żywią się wieloma zwierzętami, w tym: szczurami, kawiami domowymi, małpami, pancernikami, mrówkojadami, aguti, różnymi jeleniowatymi, młodymi pekari, jaszczurkami, wężami, żółwiami i różnymi ptakami. Często zakradają się do kurników.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Dojrzałość płciową samice osiągają w wieku 2 lat, a samce pół roku później. Okres godowy trwa od października do stycznia. Po ciąży trwającej ok. 70 dni w dziupli rodzą się 2-4 kocięta, które otwierają oczy po 15 dniach. Dwa lata młode uczą się od matki różnych technik polowań, a wkrótce potem wyruszają na poszukiwanie własnego terytorium.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Występuje przeważnie w wilgotnych lasach. Często przebywa niedaleko ludzkich siedzib. Spotykany również na polach i na plantacjach trzciny cukrowej. Te małe koty nie łączą się w pary. Prowadzą nocny tryb życia. Dzień spędzają na drzewach, w nocy polują.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Najintensywniej polowano na oceloty w latach 60. i 70. Z powodu pięknego rysunku i jedwabistości futra, skóry tych kotów były i są bardzo cenne. Obecnie oceloty są chronione przepisami konwencji waszyngtońskiej (CITES) i choć handel skórami jest zabroniony, nadal się je zabija.

Inne[edytuj | edytuj kod]

  • Na młode oceloty polują węże boa, anakondy i kajmany
  • Wrogami naturalnymi tych kotów są inne oceloty, pumy i jaguary
  • Zwierzęta te nie boją się wody – bardzo dobrze pływają
  • Oceloty mogą poruszać się bezszelestnie nawet po suchych liściach, dzięki miękkim poduszeczkom
  • Samice często wyrywają sobie sierść ze skóry na brzuchu, aby wyścielić nią gniazdo
  • Małe zwierzęta przynoszone przez matkę do gniazda służą młodym do nauki polowania

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Nazwa ocelot jest również używana w odniesieniu do rodzaju Leopardus.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Leopardus pardalis, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 42. (łac.)
  3. R. Kerr: The animal kingdom, or zoological system, of the celebrated Sir Charles Linnæus. Class I. Mammalia: containing a complete systematic description, arrangement, and nomenclature, of all the known species and varieties of the mammalia, or animals which give suck to their young; being a translation of that part of the Systema Naturæ, as lately published, with great improvements, By Professor Gmelin of Goettingen. Edinburgh: Printed for A. Strahan, and T. Cadell, London, and W. Creech, 1792, s. 151. (ang.)
  4. Cuvier 1824 ↓, s. 139.
  5. Cuvier 1824 ↓, s. 141, ryc. 54.
  6. a b Fischer 1830 ↓, s. 568.
  7. Gray 1827 ↓, s. 167.
  8. Gray 1827 ↓, s. 169.
  9. Fischer 1830 ↓, s. 569.
  10. Swainson 1838 ↓, s. 118.
  11. Swainson 1838 ↓, s. 120.
  12. J.A. Wagner: Supplementband. W: J.Ch.D. Schreber: Die Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen. Cz. 2. Erlangen: Expedition des Schreber'schen säugthier- und des Esper’schen Schmetterlingswerkes, 1841, s. 492. (niem.)
  13. a b J.E. Gray. Descriptions of some new genera and fifty unrecorded species of Mammalia. „The Annals and Magazine of Natural History”. 10, s. 260, 1842 (ang.). 
  14. P. Boitard: Le jardin des plantes; description et mœurs des mammifères de la Ménagerie et du Muséum d’histoire naturelle. Paris: J.-J. Dubochet, 1842, s. 263. (fr.)
  15. H.R. Schinz: Systematisches Verzeichniss aller bis jetzt bekannten Säugethiere oder Synopsis Mammalium nach dem Cuvier’schen System. Cz. 1. Solothurn: Verlag von Jent und Bakmann, 1845, s. 435. (niem.)
  16. R. Ball. Description of the Felis Melanura. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 12, s. 128, 1844 (ang.). 
  17. J. Pucheran: Description du Chat Bai et du Chat Albesceist; et remarques sur les caracteres et sur la distribution geographique de plusieurs autres Chats. W: I. Geoffroy Saint-Hilaire (red.): Voyage autour du monde sur la frégate la Vénus Zoologie: mammifères, oiseaux, reptiles, et poissons. Paris: Gide et J. Baudry, 1855, s. 149. (fr.)
  18. E.A. Mearns. Description of a new ocelot from Texas and northeastern Mexico. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 14, s. 146, 1902 (ang.). 
  19. Mearns 1903 ↓, s. 245.
  20. Mearns 1903 ↓, s. 246.
  21. J.A. Allen. Mammals from southern Mexico and Central and South America. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 20, s. 71, 1904 (ang.). 
  22. Allen 1904 ↓, s. 331.
  23. Allen 1904 ↓, s. 332.
  24. Brass 1911 ↓, s. 411.
  25. Brass 1911 ↓, s. 412.
  26. O. Thomas. On various South-American mammals. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eight series. 13, s. 347, 1914 (ang.). 
  27. J.A. Allen. New South American mammals. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 34, s. 632, 1915 (ang.). 
  28. Goldman 1925 ↓, s. 122.
  29. Goldman 1925 ↓, s. 123.
  30. R.I. Pocock. Some new geographical races of Leopardus, commonly known as ocelots and margays. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eleventh series. 8, s. 235, 1941. DOI: 10.1080/03745481.1941.9727966 (ang.). 
  31. Cuvier 1820 ↓, s. 141, ryc. 54.
  32. a b c d e f g C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 145. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.)
  33. A. Paviolo i inni, Leopardus pardalis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2020-2 [dostęp 2020-08-17] (ang.).
  34. W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 143. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  35. Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 159. ISBN 83-01-14344-4.
  36. a b D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Leopardus pardalis. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2022-04-03].
  37. a b M.E. & F.C. Sunquist: Family Felidae (Cats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 145. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.)
  38. A.C. Kitchener, C. Breitenmoser-Würsten, E. Eizirik, A. Gentry, L. Werdelin, LA. Wilting, N. Yamaguchi, A.V. Abramov, P. Christiansen, C. Driscoll, J.W. Duckworth, W.E. Johnson, S.J. Luo, E. Meijaard, P O’Donoghue, J. Sanderson, K. Seymour, M. Bruford, C. Groves, M. Hoffmann, K. Nowell, Z. Timmons & S. Tobe. A revised taxonomy of the Felidae : The final report of the Cat Classification Task Force of the IUCN Cat Specialist Group. „Cat News”. Special Issue (80), s. 47–48, 2017 (ang.). 
  39. Palmer 1904 ↓, s. 369.
  40. Palmer 1904 ↓, s. 515.
  41. E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 1. Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 137. (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]