Oddziały Prewencji Policji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Naszywka oddziałów prewencji i pododdziałów antyterrorystycznych noszona na umundurowaniu służbowym
"Korpusówka" oddziałów prewencji i pododdziałów antyterrorystycznych noszona na mundurze galowym

Oddziały Prewencji Policji (OPP), Samodzielne Pododdziały Prewencji Policji (SPPP), do 1989 ZOMO – jednostki organizacyjne polskiej Policji, przeznaczone głównie do działań zespołowych w ramach pododdziałów zwartych.

Zadania[edytuj | edytuj kod]

Do głównych zadań OPP i SPPP należą:

Funkcjonariusze OPP i SPPP pełnią również zwykłą służbę patrolową. W skład OPP w Warszawie wchodzi dodatkowo Kompania Reprezentacyjna Policji.

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Policjant OPP w częściowym stroju ochronnym

W czasie pełnienia służby patrolowej funkcjonariusze OPP i SPPP posiadają przy sobie standardowe wyposażenie policyjne. W przypadku wykonywania działań w ramach pododdziałów zwartych, mogą być wyposażeni dodatkowo w:

Oddziały prewencji wykorzystują także w swoich działaniach:

Ponadto w grudniu 2010 roku OPP w Warszawie otrzymał od Komendy Głównej Policji LRAD-500X[1], nowoczesne urządzenie akustyczne warte 130000 zł[2]. Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła w 2012 roku nieprawidłowość tego zakupu przez fakt zablokowania funkcji ogłuszania tłumu przez urządzenie[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj | edytuj kod]

Międzywojenny Oddział Rezerwy Policji Państwowej (RPP). Zdjęcie z lat 30.

W okresie międzywojennym formacją przeznaczoną do zwalczania zamieszek i demonstracji ulicznych była Rezerwa Policji Państwowej (RPP).

Pierwsze jednostki rezerwy, powstały w 1923 roku, po masowych wystąpieniach robotników (min. Zamieszki krakowskie 1923 roku). Zgodnie z zarządzeniem oddziały rezerwowe miały mieć charakter kompanii szkolnych, odbywających normalne szkolenie niższych funkcjonariuszy Policji Państwowej, a jednocześnie gotowe do działań w każdej chwili. Kompanie miały liczyć 60 osób, a ze względu na ich szczególny charakter każda kompania miała posiadać całkowity polowy ekwipunek[4].

W skład ekwipunku oddziałów rezerwy Policji Państwowej wchodziły: hełmy francuskie wz. 15, później Stahlhelm (austriacki wz. 17). i hełm wz. 31, metalowe pancerze chroniące tors i metalowe tarcze, pałki policyjne, karabiny (z bagnetami). Warszawskie jednostki rezerwy dysponowały armatką wodną (nazywaną w tamtych czasach „tankiem wodnym”) produkowaną w Zakładach Mechanicznych „Ursus”.

Polska Rzeczpospolita Ludowa[edytuj | edytuj kod]

W 1944 władze komunistyczne utworzyły Milicję Obywatelską (MO). Początkowo Milicja Obywatelska nie posiadała pododdziałów zwartych. W okresie stalinizmu funkcjonariusze MO nie byli nawet wyposażeni w pałki policyjne, które kojarzyły się z istniejącą w czasie niemieckiej okupacji i podlegającą pod OrdnungspolizeiPolicją Granatową[4].

Dopiero wydarzenia Poznańskiego Czerwca z 1956 roku zmusiły władze do oddziałów rezerwy MO. W 1956 roku generał Ryszard Dobieszak, ówczesny Komendant Główny Milicji Obywatelskiej wydał rozkaz utworzenia Zmotoryzowanych Odwodów Milicji Obywatelskiej (ZOMO). Zgodnie z założeniem jednostki ZOMO miały być gotowe w każdej chwili do działania i szybko przemieszczać się w miejsce gdzie były potrzebne. Oprócz tłumienia wystąpień antykomunistycznych miały również udzielać pomocy ludności w czasie klęsk żywiołowych, ochraniać imprezy masowe[4].

Funkcjonariusze ZOMO podczas stanu wojennego w Polsce

W latach 70. i 80. ZOMO było używane głównie do brutalnego tłumienia demonstracji przeciwników władz komunistycznych: wydarzenia na Wybrzeżu z 1970 roku, wydarzenia w Radomiu i Ursusie z 1976, protesty robotnicze z lat 1980-1981, stan wojenny w latach 1981-1983 (min. pacyfikacja kopalni Wujek).

7 września 1989 roku rozwiązano ZOMO, a w ich miejsce powołano Oddziały Prewencji Milicji Obywatelskiej (OPMO).

W skład ekwipunku ZOMO i OPMO wchodziły: umundurowanie polowe (identyczne do mundurów polowych Ludowego Wojska Polskiego), kamizelka szturmowa, nagolenniki, kaski motocyklowe (lata 70.), kaski szturmowe wz.83 z przyłbicą pleksiglasową (lata 80.), tarcze ochronne (w latach 80. wykonane z pleksiglasu), gumowe pałki szturmowe.

Broń gładkolufowa: Miotacz Pocisków Gumowych (MPG). Granaty chemiczne ręczne: granat UGŁ-200, granatnik nasadkowe: granatnik RWGŁ-1, granatnik RWGŁ-3 i AWGŁ[4].

Armatki wodne: w latach 60. armatki produkowane przez wschodnioniemieckie zakłady „Industrieverband Fahrzeugbau”, w latach 80. armatki wodne produkowane przez czechosłowackie zakłady „Tatra”, armatki polskiej produkcji „Hydromil1", zbudowane na podwoziu „Stara”. ZOMO używało również radzieckiego transportera opancerzonego BTR-60PB[4].

III Rzeczpospolita Polska[edytuj | edytuj kod]

Funkcjonariusze Oddziału Prewencji Policji podczas Marszu Niepodległości w Warszawie.
Wsparcie podczas imprezy masowej podwyższonego ryzyka

6 kwietnia 1990 roku Milicja Obywatelska została przekształcona w Policję, a po likwidacji OPMO powstały Oddziały Prewencji Policji (OPP). Pierwszym aktem prawnym regulującym strukturę OPP było Zarządzenie nr 6/90 Komendanta Głównego Policji z dnia 3 sierpnia 1990 r. w sprawie organizacji oddziałów prewencji i pododdziałów antyterrorystycznych Policji[5]. W roku 2010 obok OPP wprowadzono jednostki o mniejszym normatywie etatowym (pomiędzy 120 a 339) tj. SPPP[6]. Do obecnych zadań OPP i SPPP należą: patrole w większych miastach, zabezpieczenie różnego rodzaju manifestacji oraz meczów piłkarskich i innych imprez sportowych, a także pomoc w przypadkach katastrof i klęsk żywiołowych.

W 2016 roku strukturach Policji Oddziały Prewencji Policji (OPP) funkcjonowały w następujących miastach: Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Katowicach, Kielcach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Olsztynie, Poznaniu, Rzeszowie, Szczecinie, Warszawie i we Wrocławiu natomiast Samodzielne Pododdziały Prewencji Policji (SPPP) w Bielsku-Białej, Częstochowie, Gorzowie Wielkopolskim, Legnicy, Opolu, Płocku i Radomiu[7]. Samodzielny Pododdział Prewencji Policji w Toruniu w 2003 roku został przekształcony w II Kompanię Oddziału Prewencji w Bydgoszczy[8][9].

Stan etatowy Policji w roku zakładał funkcjonowanie następującej ilości stanowisk w jednostkach typu OPP i SPPP[10].

1992 r. - 6884

1995 r. - 6398 do 6430

1998 r. - 6923

2010 r. - 6537

2014 r. - 6751 (ok. 6,6% wszystkich polskich policjantów[11]).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oddział Prewencji Policji w Warszawie. oddzialprewencji.policja.waw.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-03)]..
  2. informa24.pl. informa24.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-07-10)]..
  3. Najwyższa Izba Kontroli: bezzasadny zakup LRAD przez policję. Fundacja Panoptykon, 2012-11-28. [dostęp 2018-10-24].
  4. a b c d e Zomoza. zomoza.kgb.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-06)]..
  5. Patryk Pokwicki, Ewolucja Oddziałów Prewencji oraz Samodzielnych Pododdziałów Prewencji Policji w Latach 1990–2016, „Studia nad bezpieczenstwem”, 2018, ISSN 2543–7321.
  6. Zarządzenie nr 22 Komendanta Głównego Policji z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad organizacji i zakresu działania komend, komisariatów i innych jednostek organizacyjnych Policji
  7. DECYZJA NR 12 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 22 stycznia 2016 r. w sprawie utworzenia, struktury organizacyjnej i etatowej oddziałów prewencji Policji oraz samodzielnych pododdziałów prewencji Policji
  8. Interpelacja w sprawie oddziałów prewencji Policji, orka2.sejm.gov.pl [dostęp 2021-08-23].
  9. Odpowiedź na interpelację w sprawie oddziałów prewencji Policji, orka2.sejm.gov.pl [dostęp 2021-08-23].
  10. DECYZJA NR 295 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 29 grudnia 2000 r. w sprawie utworzenia oddziałów prewencji Policji i samodzielnych pododdziałów prewencji Policji
  11. Paweł Pinda, ODDZIAŁY I SAMODZIELNE PODODDZIAŁY PREWENCJI POLICJI, „Kwartalnik policyjny”, 1/2014.