Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”
Ilustracja
Państwo  Polska
Adres ul. 1 Maja 12
27-200 Starachowice
Data założenia 1948
Forma prawna przedsiębiorstwo państwowe, a następnie Sp. z o.o.
Nr KRS 0000003195
Zatrudnienie 22 000 (1976)[1]
Położenie na mapie Starachowic
Mapa lokalizacyjna Starachowic
Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”
Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”
Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”
Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star”
Ziemia51°03′20,0″N 21°03′33,9″E/51,055556 21,059417

Fabryka Samochodów Ciężarowych „Star” – zakłady motoryzacyjne specjalizujące się w produkcji lekkich i średnich samochodów ciężarowych, które miały swoją siedzibę w Starachowicach.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Star 25
Star 660
Star 742
Star S2000 (Star 14.227)
Star 266, który wziął udział w Rajdzie Paryż-Dakar
Papamobile na bazie ciężarówki Star 660 (rekonstrukcja)

Zakłady powstały w 1948 roku na bazie Zakładów Mechanicznych w Starachowicach założonych w 1920 roku, produkujących w okresie międzywojennym armaty oraz ramy do samochodów wytwarzanych przez przedsiębiorstwo Lilpop, Rau i Loewenstein w Warszawie, otrzymały nazwę Fabryka Samochodów Ciężarowych im. Feliksa Dzierżyńskiego[2] i mieściły się w Starachowicach. Były tam produkowane samochody ciężarowe marki „Star”. Po strajku okupacyjnym w 1991 roku zakłady zostały przekształcone w spółkę o nazwie Zakłady Starachowickie Star S.A. W połowie lat 90. kontrolę nad przedsiębiorstwem przejęła spółka Sobiesław Zasada Centrum S.A., co do dziś uważane jest za kontrowersyjne[3]. W późniejszym okresie przedsiębiorstwo zostało podzielone na dwie spółki: Star Trucks Sp. z o.o. i Inwest Star S.A. Pod koniec 1999 roku głównym udziałowcem spółki Star Trucks została niemiecka grupa MAN AG. Po tym przejęciu przez kilka lat dawna fabryka Star dalej produkowała ciężarówki. Najpierw własnej konstrukcji, potem modele z dużym udziałem części koncernu MAN, takich jak kabiny kierowcy i silniki.

1 sierpnia 2003 roku doszło do połączenia przedsiębiorstw MAN Star Trucks Sp. z o.o. oraz MAN Bus Polska Sp. z o.o. W ten sposób powstało przedsiębiorstwo MAN Star Trucks & Busses Sp. z o.o. z siedzibą w Sadach koło Poznania. W tym samym roku w Starachowicach uruchomiono produkcję szkieletów nadwozi i komponentów autobusowych dla zakładów w Sadach (zamknięty w 2016 roku) i w Salzgitterze. W 2004 r. zakład w Starachowicach otrzymał certyfikat ISO 9001-2000.

Poziom produkcji ciężarówek wciąż spadał, sięgając w końcowym okresie kilkuset sztuk rocznie, dlatego w 2004 roku przeniesiono ją do zakładów MAN-a w Austrii w Grazu (były Steyr-Daimler-Puch AG). W Starachowicach pozostała jedynie niewielka produkcja terenowych ciężarówek dla wojska i różnych służb (np. leśników).

W 2006 roku zakończono definitywnie produkcję samochodów ciężarowych. Zakład w Starachowicach produkuje obecnie szkielety autobusów oraz komponenty autobusów i ciężarówek grupy MAN AG. Przykładowo, wkrótce po przejęciu Stara przez MAN-a, uruchomiono produkcję wiązek kabli instalacji elektrycznych.

Marka Star była wykorzystywana przy sprzedaży na rynku polskim ciężarówek produkowanych w Grazu w zakładzie Steyr należącym do MAN AG.

W dniu 9 stycznia 2009 roku przedsiębiorstwo MAN Star Trucks & Buses wyeliminowało z nazwy markę „Star” i od tego momentu nazywa się MAN Bus Sp. z o.o.

W czasie istnienia zakładu wyprodukowano łącznie 631,5 tys. pojazdów. Ciężarówki Star przez kilka lat były eksportowane do państw Bloku wschodniego, a także do Egiptu, Jemenu i Tajlandii.

W 2018 r. Grupa Zasada w porozumieniu z Agencją Rozwoju Przemysłu wyraziły zainteresowanie możliwością powrotu marki „Star” na rynek polski, w szczególności do produkcji dla wojska. Związane jest to m.in. z tym, że duża część bazy transportowej wojska polskiego używa samochodów tej marki, które są remontowane i unowocześniane w Starachowicach przez przedsiębiorstwo Autobox, które wyraziło też zainteresowanie produkcją nowych ciężarówek pod tą marką. Dlatego Grupa Zasada zwróciła się do przedsiębiorstwa MAN o zwrot dokumentacji technicznej samochodów Star (do czego upoważniały warunki umowy), a otrzymana dokumentacja została przekazana przedsiębiorstwu Autobox. Natomiast znak firmowy Stara wciąż jest w dyspozycji MAN-a[4].

Produkty Star[edytuj | edytuj kod]

FSC Star produkowała następujące modele pojazdów ciężarowych:

Autobusy[edytuj | edytuj kod]

Pojazdy z napędem 4x2[edytuj | edytuj kod]

W skład rodziny S2000 wchodziły następujące modele: 8.117, 10.157, 12.157, 12.227, 13.227, 14.227, 15.227 seria ta była identyczna z rodziną samochodów MAN L2000. W latach 2004-2007 samochody Star S2000 produkowane były w Austrii.

Pojazdy z napędem 4x4[edytuj | edytuj kod]

Pojazdy z napędem 6x6[edytuj | edytuj kod]

Silniki[edytuj | edytuj kod]

Produkowano również silniki rodzin S42 oraz S53 i ich pochodnych oraz podzespoły takie jak osie, także dla firm zewnętrznych, np. Autosan.

Film[edytuj | edytuj kod]

1991: To nie ten sierpień; (realizacja: Sławomir Koehler, Ewa Sochacka; zdjęcia: Grzegorz Lachman, Jan Żurowski; montaż: Cezary Łuksza, Marek Piechotka; kier. produkcji: Waldemar Baczuń) – film dokumentalny przedstawiający nastroje robotników związków zawodowych NSZZ „Solidarność” oraz Zarządu w Fabryce FSC „Star” w Starachowicach, panujące podczas strajku w sierpniu 1991 roku. Film ten był emitowany w TVP Historia w 2011 r., jak również można go obejrzeć w serwisie internetowym YouTube[5][6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Fabryka Samochodów Ciężarowych w Starachowicach, wmeritum.pl [dostęp 2018-04-10] (pol.).
  2. Jan Seweryn: Historia pewnej fabryki (Jak oszukano 20 tysięcy pracowników FSC w Starachowicach) (pol.). NSZZ Solidarność Starachowice. [dostęp 1 grudnia 2009].
  3. Gdzie są nasze pieniądze?, Gazeta Starachowicka [dostęp 2018-04-17] (pol.).
  4. Włodzimierz Kaleta: Star mógłby wrócić na rynek, ale pod pewnymi warunkami (pol.). 10-03-2018. [dostęp 03-12-2018].
  5. YouTube: Starachowice 1991 - „To nie ten sierpień” - cz. 1/2 (Zaorać Starachowice (pol.). 2011-04-22. [dostęp 2011-08-30].
  6. YouTube: Starachowice 1991 - „To nie ten sierpień” - cz. 2/2 (pol.). 2011-02-22. [dostęp 2011-08-30].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Sawicki J., 60 lat ciężarówek ze Starachowic, [w:] „Transport – Technika Motoryzacyjna”, 11/2007, s. 12-17.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]