Ostrokrzew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ostrokrzew
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd ostrokrzewowce
Rodzina ostrokrzewowate
Rodzaj ostrokrzew
Nazwa systematyczna
Ilex L.
Sp. Pl. 125. 1753
Typ nomenklatoryczny
Ilex aquifolium L.[2]
Ilex cassine
Ilex chinensis
Ostrokrzew bukszpanowy

Ostrokrzew (Ilex L.) – rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych (Aquifoliaceae Bartl.). Liczy ponad 600 gatunków[3]. Występują głównie w subtropikalnych strefach obydwu półkul na wszystkich kontynentach, przy czym centra zróżnicowania mają w Ameryce Południowej i Azji Południowo-Wschodniej[4]. W Chinach występuje ponad 200 gatunków (w tym 170 endemitów), w Europie trzy gatunki[3] (żaden z nich naturalnie nie rośnie w Polsce[5]), 15 gatunków jest w Ameryce Północnej, a dwa w Australii[6]. W naturze rośliny te zasiedlają najczęściej podmokłe lasy, często mokradła[6]. Liczne gatunki zostały rozpowszechnione jako uprawne. W strefie klimatu umiarkowanego uprawianych jest ponad 50 gatunków i liczne ich kultywary[6].

Popularnie uprawianym gatunkiem w Polsce jest ostrokrzew kolczasty I. aquifolium i jego mieszaniec z I. rugosaostrokrzew Meservy I. ×meserveae[7]. Poza tym także ostrokrzew bukszpanowy I. crenata[5]. Poza tym do popularnych roślin ozdobnych w świecie z tego rodzaju należy I. verticillata, mieszaniec I. aquifolium z I. peradoI. ×alttaclarensis, I. opaca, I. mucronata, I. purpurea[3].

Ważne znaczenie użytkowe ma ostrokrzew paragwajski I. paraguariensis, z którego zaparza się napój zwany mate[4][6]. Napary sporządza się także z liści innych gatunków np. I. cassine, I. guayusa, I. kaushue[3]. Białe i twarde drewno ostrokrzewu kolczastego było wykorzystywane przez dentystów[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewa lub krzewy.
Liście
Ciemnozielone, pojedyncze, całobrzegie, piłkowane lub kolczasto ząbkowane.
Kwiaty
Drobne, rozdzielnopłciowe i dwupiennie rozmieszczone, zebrane w baldachy, niekiedy ustawione pojedynczo w kątach liści.
Owoc
Mięsisty pestkowiec, podobny do jagody, z 2–8 twardymi pestkami. Silnie trujące. Po spożyciu od 5 owoców, konieczna interwencja lekarza.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Ilex decidua
Synonimy taksonomiczne[2]

Agrifolium J. Hill, Aquifolium Mill.

Homonimy taksonomiczne[2]

Ilex Mill.

Wykaz gatunków (gatunki zweryfikowane według The Plant List[8]


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001.... [dostęp 2013-01-10].
  2. a b c Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-05].
  3. a b c d David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 461-462. ISBN 978-1-107-11502-6.
  4. a b Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. wydanie II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 610. ISBN 83-214-1305-6.
  5. a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  6. a b c d e Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Volume I. London: MacMillan, 2002, s. 179. ISBN 0-333-73003-8.
  7. Włodzimierz Seneta, Jakub Dolatowski: Dendrologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s. 354-355. ISBN 83-01-12099-1.
  8. Ilex. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2019-02-04].