Pałac Paca-Radziwiłłów w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Elewacja klasycystyczna od strony dziedzińca
Fragment barokowej elewacji ogrodowej
Ulica Miodowa: brama pałacu Paca

Pałac Paca-Radziwiłłów – pałac w stylu późnoklasycystycznym znajdujący się w Warszawie przy ul. Miodowej 15.

Historia[edytuj]

Pałac ten został zbudowany w latach 1681-1687 w stylu barokowym na polecenie Dominika Mikołaja Radziwiłła według projektu Tylmana z Gameren. Był własnością rodziny Radziwiłłów do początku XIX wieku (z przerwą w latach 1744-1759 kiedy to należał do biskupa Andrzeja Stanisława Załuskiego i Józefa Andrzeja, jego brata. Dla nich około 1757 wzniesiono nowe oficyny przy ul. Miodowej według projektu Jakuba Fontany. W latach 1762-1775 pałac był dzierżawiony przez Michała Fryderyka Czartoryskiego)[potrzebny przypis].

W pałacu często bywał Stanisław August Poniatowski. 3 listopada 1771, podczas powrotu z tego pałacu na warszawski zamek, został porwany przez konfederatów barskich.

W czasie walk z wojskami rosyjskimi podczas Insurekcji kościuszkowskiej w 1794 roku pałac został częściowo zniszczony. Podczas okupacji pruskiej w latach 1807-1809 w zaniedbanym budynku znajdował się teatr, później zaś koszary wojskowe i lazaret[potrzebny przypis].

W roku 1823 pałac kupił generał Ludwik Michał Pac, dla którego w latach 1824-1828 został przebudowany według projektu Henryka Marconiego w stylu klasycystycznym. W środkowej części architekt umieścił sześciokolumnowy portyk; zbudował także skrzydła boczne i dwupiętrowe pawilony od strony ul. Miodowej, w miejsce wcześniejszych oficyn, połączone przez trójarkadową, półkolistą bramę. Na potrzeby przebudowy pałacu Pac sprowadził z Berlina rzeźbiarza Ludwika Kauffmanna, który wykonał m.in. płaskorzeźbiony fryz ponad arkadami, umieszczony we wnęce od strony ul. Miodowej. Dzieło zatytułowane „Tytus Flamininus ogłaszający wolność miast greckich na igrzyskach w Koryncie” uchodzi za jedną z najwybitniejszych rzeźb neoklasycystycznych zrealizowanych w Warszawie[1][2][3]. Jego autorstwa są również rzeźby wodzów rzymskich zdobiące elewację pałacu, wykonane w latach 1823–1830[4]. We wnętrzach pałacu urządzono Salę Gotycką i Mauretańską.

Generał Pac wziął udział w powstaniu listopadowym, za co w roku 1835 jego majątek wraz z pałacem został skonfiskowany. Przebudowano jego wnętrza pod kierunkiem Stefana Balińskiego. W latach 1848-1875 mieściła się w tym budynku siedziba Rządu Gubernialnego, a w 1875-1939 – Sąd Okręgowy. W 1925 roku pod kierunkiem architekta Oskara Sosnowskiego przeprowadzono restaurację pałacu, wyburzając XIX-wieczne przybudówki i schody od ogrodu[potrzebny przypis].

Pałac częściowo został zburzony podczas II wojny światowej. Odbudowano go w latach 1948-1951 według projektu Czesława Konopki i Henryka Białobrzeskiego, przy czym elewację od strony dziedzińca odbudowano według projektów Marconiego, a elewację ogrodową według zmodyfikowanego oryginalnego barokowego projektu Tylmana z Gameren[potrzebny przypis]. Jest obecnie siedzibą Ministerstwa Zdrowia[1][2].

Architektura[edytuj]

Przed pałacem znajduje się klasycystyczna brama o półkolistym kształcie z fryzem nad dwiema arkadami i niszą pomiędzy nimi. Budynek został zbudowany na planie kwadratu, w narożnikach posiada cztery pawilony, które od strony ogrodu zwieńczone są barokowymi hełmami. Elewacja od strony dziedzińca od ul. Miodowej utrzymana jest w stylu klasycystycznym z portykiem, natomiast elewacja od strony ogrodu jest barokowa i pochodzi z końca XVII wieku.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. a b Piotr Szubert: Ludwik Kaufmann. Culture.pl, 2002-03. [dostęp 2015-10-31].
  2. a b AleksanderA. Gieysztor AleksanderA., MarekM. Kwiatkowski MarekM., StanisławS. Herbst StanisławS., AndrzejA. Sołtan AndrzejA., AndrzejA. Zahorski AndrzejA., Lesław M.L. M. Bartelski Lesław M.L. M., JerzyJ. Lileyko JerzyJ., WładysławW. Tomkiewicz WładysławW., Tadeusz S.T. S. Jaroszewski Tadeusz S.T. S., JanJ. Kosim JanJ., AdamA. Miłobędzki AdamA., EmiliaE. Borecka EmiliaE., ZofiaZ. Baranowicz ZofiaZ., AleksanderA. Wojciechowski AleksanderA., MariaM. Ciechocińska MariaM., BelinB. Czechowicz BelinB., IzabellaI. Galicka IzabellaI., JanJ. Górski JanJ., ZygmuntZ. Jagielski ZygmuntZ., StanisławS. Jankowski StanisławS., JadwigaJ. Kaczmarzyk-Byszewska JadwigaJ., EwaE. Koczorowska-Pielińska EwaE., RyszardR. Kołodziejczyk RyszardR., AlinaA. Sokołowska AlinaA., HannaH. Sygietyńska HannaH., WandaW. Szaniawska WandaW., ZbigniewZ. Szczygielski ZbigniewZ., EugeniuszE. Szwankowski EugeniuszE. i inni, Warszawa, jej dzieje i kultura, AleksanderA. Gieysztor, JanuszJ. Durko (red.), Warszawa: Arkady, 1980, s. 288-289, ISBN 978-83-213-2958-1.
  3. JodokJ. Bär JodokJ., Kaufmann, Ludwig, [w:] Allgemeine Deutsche Biographie, Band 15, Leipzig: Duncker & Humblot, 1882, s. 476-477 (niem.).
  4. Kauffmann Ludwik. W: Encyklopedia PWN [on-line]. encyklopedia.pwn.pl, 2015. [dostęp 2015-10-31].