Pajdza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pajdza z pismem mongolskim, znaleziona na dawnym terytorium Imperium Mongolskiego (Dniepr, 1845)

Pajdza (mong. Гэрэгэ, pers. پایزه pāiza, chiń. 牌子 páizi) – tabliczka noszona przez mongolskich urzędników i posłów, która oznaczała, że właściciel posiada autorytet i pewne przywileje. Pozwalały one mongolskim szlachcicom i urzędnikom domagać się dóbr i usług od cywili.

Pomimo faktu, że tylko ktoś z pajdzą mógł domagać się zaopatrzenia wierzchowców i przydzielenia określonych racji żywnościowych, zdarzały się nadużycia. Urzędnicy i szlachcice Imperium Mongolskiego wystawiali pajdze nieoficjalnie i wykorzystywali cywili. Z tego powodu, Ugedej-chan (r. 1229–1241) zakazał ich wydawania szlachcie. Zakaz obejmował także wydawanie jarłyków.

Aby przyciągnąć zagranicznych lub zamorskich kupców, Wielcy Chanowie dawali im pajdzę zwalniającą ich z podatku i pozwalającą im korzystać z posterunków[1]. Jednak, Möngke-Chan (r. 1251–1259) ograniczył znane nadużycia i wysłał śledczych imperium, by nadzorowali biznes kupców, którzy byli sponsorowani przez Mongołów. Zakazał im korzystania z posterunków i pajdzy.

Oficjalna przepustka z mongolskimi napisami w phags-pa. Napis głosi: "Według mocy wiecznego nieba [to jest] rozkaz Cesarza. Ktokolwiek nie okaże respektu [okazicielowi] będzie winnym zniewagi."

Marco Polo, który odwiedził Dynastię Yuan podczas panowania Kublaj-Chana (r. 1260–1294), pozostawił dobry opis pajdzy[2].

Ilchan Ghazan (r. 1295–1304) wprowadził reformy. Unieważnił jarłyki starsze niż 30 lat, a także stare pajdze[3]. Zaprojektował nowe pajdze dla dwóch rang. Uporządkował je w taki sposób, że nosiły imiona okazicieli, by zapobiec ich przekształcaniu i zażądał ich zrzeczenia się do końca oficjalnego terminu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ata Malik Juvaini, trans. and ed. John Andrew Boyle, David Morgan-Genghis Khan: the history of the world conqueror, p.29
  2. Laurence Bergreen Marco Polo: from Venice to Xanadu, p.341
  3. George Lane Genghis Khan and Mongol rule, p.34
Przepustka nocnej straży Imperium Mongolskiego w języku perskim (po lewej), mongolskim w phags-pa (środek), ujgurskim (po prawej). Napis głosi: "Obwieszczenie: Wystrzegać się złego traktowania."