Język ujgurski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ئۇيغۇرچە uyghurche
Obszar Kazachstan, Chiny (Sinciang)
Liczba mówiących ok. 10 mln
Klasyfikacja genetyczna Języki ałtajskie
 Języki tureckie
  Wschodniotureckie
   Język ujgurski
Pismo/alfabet zmodyfikowane arabskie
Status oficjalny
język urzędowy Sinciang (Chiny)
Kody języka
? ug
? uig
? uig
IETF ug
Glottolog uigh1240
GOST 7.75–97 уйг 715
WALS uyg
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.
Słownik ujgursko-polski, polsko-ujgurski online

Język ujgurski (zwany też językiem nowoujgurskim) – język z rodziny języków tureckich używany przez około 10 mln Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach, a także w północno-wschodnim Kazachstanie. W Regionie Autonomicznym Xinjiang ma status języka urzędowego. Do zapisu języka ujgurskiego używa się obecnie pisma arabskiego w redakcji perskiej, przy czym samogłoski obowiązkowo oznacza się specjalnymi znakami diakrytycznymi.

Do XVIII w. zapisywany był pismem ujgurskim, abdżadem zapisywanym z góry na dół.

Jak w wielu innych językach tureckich, w języku ujgurskim występuje harmonia wokaliczna. Jest to też język aglutynacyjny, nie ma w nim klas rzeczownika ani rodzaju gramatycznego i występuje porządek SOV.

Alfabet[edytuj | edytuj kod]

Alfabet używany w Azji Średniej[edytuj | edytuj kod]

Projekt alfabetu ujgurskiego opartego na cyrylicy sporządził A. Sz. Szamiewoj w 1946 r., a 4 lutego 1947 r. projekt ten zatwierdziło Prezydium Rady Najwyższej Kazachskiej SRR. W skład alfabetu weszły 33 litery rosyjskiego alfabetu, a także 8 dodatkowych (Қ қ, Ң ң, Ғ ғ, Ү ү, Җ җ, Ө ө, Ә ә, Һ һ), które umiejscowiono na końcu alfabetu po literze Я я. W 1960 r. kolejność liter w alfabecie została zmieniona i przyjął on następującą postać[1]:

А а Б б В в Г г Ғ ғ Д д Е е Һ һ Ә ә Ж ж
Җ җ З з И и Й й К к Қ қ Л л М м Н н Ң ң
О о Ө ө П п Р р С с Т т У у Ү ү Ф ф Х х
Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я

Alfabet używany w Chinach[edytuj | edytuj kod]

Ujgurzy zamieszkujący w Chinach do zapisu języka ujgurskiego wykorzystują następujący alfabet oparty na arabskim[2]:

ئا ئه ب پ ت ج چ خ د ر ز ژ س ش غ ف
ق ك گ ڭ ل م ن ۋ ئو ئۇ ئۆ ئۈ ه ئې ئى ي

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. G. S. Sadwakasow. Ałfawit litieraturnogo jazyka sowietskich ujgurow. „Woprosy sowierszenstwowanija ałfawitow tiurkskich jazykow SSSR”, 1972. Nauka (ros.). 
  2. Uighur romanization (ang.). Institute of the Estonian Language, 23.09.2012.