Park krajobrazowo-wypoczynkowy "Grzybek"
![]() Góra Holtei’a | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | |
Dzielnica |
Żytno |
Powierzchnia |
120 ha |
Położenie na mapie Obornik Śląskich ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu trzebnickiego ![]() | |
Położenie na mapie gminy Oborniki Śląskie ![]() | |
51°18′29,922″N 16°55′19,340″E/51,308312 16,922039 |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Bad_Obernick_-_der_Pilz._1910-1914_%2870605851%29.jpg/220px-Bad_Obernick_-_der_Pilz._1910-1914_%2870605851%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Wzg%C3%B3rza_Trzebnickie_2023-03-25_G%C3%B3ra_Holteia_-_Grzybek03.jpg/220px-Wzg%C3%B3rza_Trzebnickie_2023-03-25_G%C3%B3ra_Holteia_-_Grzybek03.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Wzg%C3%B3rza_Trzebnickie_2023-03-25_G%C3%B3ra_Holteia_f22.jpg/220px-Wzg%C3%B3rza_Trzebnickie_2023-03-25_G%C3%B3ra_Holteia_f22.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/Krzy%C5%BC_na_Grzybku_I_2006.jpg/220px-Krzy%C5%BC_na_Grzybku_I_2006.jpg)
Park krajobrazowo-wypoczynkowy "Grzybek" – park leśny (las, park) położony w Obornikach Śląskich. Spotyka się także określenie park leśny "Grzybek" i inne. Obejmuje zwarty kompleks leśny na masywie wzgórz z takimi wierzchołkami jak Grzybek i Góra Holtei’a, należącymi do Wzgórz Trzebnickich, w mikroregionie Grzbiet Trzebnicki. Ma 120 ha powierzchni. Przez teren ten prowadzą szlaki turystyczne i ścieżka dydaktyczna.
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Park leży na masywie wzgórz z takimi wierzchołkami jak Góra Holtei’a o wysokości bezwzględnej wynoszącej 217,0 m n.p.m.[1][2][3][4][5] i Grzybek o wysokości bezwzględnej wynoszącej 202,0 m n.p.m.[1][2][5], w paśmie Wzgórz Trzebnickich[6][7][8]. Masyw ten należy mikroregionu Grzbiet Trzebnicki (mikroregion o indeksie 318.444)[9][10][11] w ramach mezoregionu Wzgórz Trzebnickich (mezoregion o indeksie 318.44)[9][10][12] należącego do Wału Trzebnickiego (makroregion o indeksie 318.4)[9][12]. Pod względem podziału administracyjnego jest on położony w Gminie Oborniki Śląskie, powiecie Trzebnickim, województwie Dolnośląskim[13][14][15], w północno-wschodniej części obszaru miasta Oborniki Śląskie[14][16]. Las ten leży w obrębie leśnym Oborniki Śląskie, leśnictwo Rościsławice[17]. Natomiast według regionalizacji przyrodniczo-leśnej obszar ten położony jest w mezoregionie Wzgórz Trzebnicko-Ostrzeszowskich[18]. Las od południa i zachodu otoczony jest miastem natomiast od północy i wschodu użytkami rolnymi[19].
Nazwa i określenia
[edytuj | edytuj kod]W różnych publikacjach można spotkać następując nazwy i określenia parku:
- Park krajobrazowo-wypoczynkowy "Grzybek"[5][16][20]
- Park krajobrazowo-przyrodniczy Grzybek[21]
- Park przyrodniczy „Grzybek”[22]
- park leśny "Grzybek"[2][23]
- Las "Grzybek"[19]
- Park Grzybek[24]
- Tereny spacerowe Grzybek[25]
- "Grzybek"[26][27].
Przed II wojną światową niemiecka nazwa lasu brzmiała Sittenwald i pochodziła od nazwy miejscowości Sitten[28][29], tj. Żytno (współcześnie część miasta Oborniki Śląskie)[30][31], po wojnie Las Żytnowski[28][29], a także Las Sitowie[32].
Charakterystyka
[edytuj | edytuj kod]"Grzybek" zajmuje obszar o polu powierzchni wynoszącym 120 ha[19] (ponad 100 ha[5][26][27][33]). Jest to obszar leżący na wzgórzach pokryty lasami i łąkami, ale znajdujący się stosunkowo blisko centrum miasta[33]. Tutejszą rzeźbę terenu określa się jako bardzo urozmaiconą, a pokrywającą ją roślinność jako różnorodną[19]. Znajdują się tu takie miejsca jak punkty widokowe, duże przestrzenie otwarte z łąkami, gęste lasy, wąwozy lessowe, stare stawy, tworzące się torfowiska i leśne strumyki[26][33]. Pośród lasów spotyka się tu szerokie spektrum lasów występujących w klimacie umiarkowanym, w tym bory, łęgi, dąbrowy, olszyny. Pośród drzew spotyka się okazy o charakterze pomnikowym dla takich między innymi gatunków jak dęby, jesiony, jawory, modrzewie, kasztanowce. W składzie gatunkowym pojawiają się także rzadko spotykane rośliny zarówno pochodzące z północny, a stanowiące relikty polodowcowe, jak i z południa Europy, przykładowo kasztan jadalny[33]. Wyróżniającymi się miejscami w lesie jest Polana Siedmiu Dębów[5][33] oraz Bukowa Katedra[33].
Utworzona ścieżka dydaktyczno-przyrodnicza „Na Grzybek” przebiega częściowo przez park[2][17][34][35][36]. Ścieżka została wyznakowana w 2002 r.[2][17]. Ma około 5 kilometrów długości i 9 stacji[17]. Prowadzą tędy także różne szlaki turystyczne, w tym szlaki piesze i rowerowe[2][6][35], między innymi Główny szlak Gór Kocich[37] i Szlak „Kocich Gór” prowadzący przez Polanę Siedmiu Dębów i Źródło Wolfganga[32]. Park wskazywany jest jako miejsce spacerów i wypoczynku[33]. W 2015 r. masyw Grzybka był wymieniany przez część mieszkańców jako miejsce najbardziej atrakcyjne w gminie[38].
Dawne uzdrowisko
[edytuj | edytuj kod]Przy zachodniej stronie lasu położona jest przedwojenna zabudowa, która wówczas powstała z myślą o utworzeniu i prowadzeniu tu uzdrowiska. Było to pierwsze w mieście sanatorium[39] – Sitten, Sittenbad[29][39] – przy dzisiejszej ulicy Parkowej. Część kompleksu leśnego pełniła funkcję parku zdrojowego. Był to zagospodarowany i urządzony fragment lasu służący wypoczywającym tu kuracjuszom. Nadal zachowane są stawy przy budynku wypoczynkowym zbudowanym w 1835 r. oraz inne budynki wypoczynkowe. Pierwszy z wymienionych budynków jest jednym z najstarszych w mieście. Już XIX wieku pełnił funkcję ośrodka wypoczynkowego[19][28][39], a dzięki czerpaniu wody z odkrytego w pobliżu źródła Wolfganga i Karla, zakład ten stał się zakładem balneoklimatycznym[40]. Współcześnie budynki wykorzystywane są przez liceum ekonomiczne i dom dziecka[39].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Żmuda i in. 2000 ↓, s. 22, 34-35 (mapa), okładka 1 wewnętrzna (plan).
- ↑ a b c d e f Gmina Oborniki Śląskie 2023 ↓, Ścieżka na Grzybek.
- ↑ Ranoszek i in. 2008 ↓, s. 25, 84.
- ↑ nowagazeta.pl 2023 ↓, 1257843.
- ↑ a b c d e Strategia Zrównoważanego Rozwoju 2015 ↓, s. 26.
- ↑ a b Żmuda i in. 2000 ↓, s. 34-35 (mapa).
- ↑ GUGiK 2023 ↓, Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych.
- ↑ Kamińska 2022 ↓, s. 94-95.
- ↑ a b c Kondracki i b.d. ↓, s. 278-280.
- ↑ a b Bugaj-Nawrocka 2017 ↓, s. 20-22.
- ↑ PRNG 2023 ↓, PRNG: 141023.
- ↑ a b PRNG 2023 ↓, PRNG: 141025.
- ↑ Zwoliński 2018 ↓, mapa.
- ↑ a b GUGiK 2023 ↓, Państwowy Rejestr Granic.
- ↑ UMWD 2023 ↓, BDOT10k.
- ↑ a b Korabiewski i in. 2014 ↓, s. 2.
- ↑ a b c d Rosiński i in. 2015 ↓, s. 249.
- ↑ Lasy Państwowe 2024 ↓, Reg. przyrodniczo-leśna.
- ↑ a b c d e znajdzsiewlesie.pl 2024 ↓, /oborniki-slaskie/.
- ↑ Żmuda i in. 2000 ↓, s. okładka 1 wewnętrzna (plan).
- ↑ Akademia Kuraszków 2016 ↓, s. 6 (Oborniki Śląskie).
- ↑ Akademia Kuraszków 2016 ↓, s. 15 (Przyroda).
- ↑ Rosiński i in. 2015 ↓, s. 249, 251.
- ↑ Bugaj-Nawrocka 2017 ↓, s. 30.
- ↑ Zwoliński 2018 ↓, plan Obornik Śląskich.
- ↑ a b c Gmina Oborniki Śląskie 2024 ↓, /karta-turystyczna-obornickiego-wloczykija.
- ↑ a b Szagdaj 2023 ↓, /ar/c7-17273569.
- ↑ a b c Pudło 2012 ↓, s. 144-145.
- ↑ a b c UMWD 2023 ↓, Mapy historyczne: Grossblatt (1883-1945), Messtischblatt (1905-1944).
- ↑ pzgik.geoportal.gov.pl 2024 ↓, IdentyfikatorSIMC: 1064456, IdentyfikatorPRNG: 201174 (Żytno).
- ↑ dane.gov.pl 2019 ↓, wiersz 102850.
- ↑ a b Rosiński i in. 2015 ↓, s. 252.
- ↑ a b c d e f g Żmuda i in. 2000 ↓, s. 22.
- ↑ Kobielska i in. 2009 ↓, s. 112.
- ↑ a b Zwoliński 2018 ↓, mapa, plan Obornik Śląskich.
- ↑ Strategia Zrównoważanego Rozwoju 2015 ↓, s. 26, 53.
- ↑ Rosiński i in. 2015 ↓, s. 251.
- ↑ Strategia Zrównoważanego Rozwoju 2015 ↓, s. 10.
- ↑ a b c d Żmuda i in. 2000 ↓, s. 21.
- ↑ Pudło 2012 ↓, s. 145.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Akademia Kuraszków, Przewodnik Turystyczny, Kuraszków 2016(pol.).
- Bank Danych o Lasach, Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe [dostęp 2024-01-08] (pol.).
- Agnieszka Bugaj-Nawrocka , Zgrupowania lądowych pluskwiaków różnoskrzydłych (Hemiptera: Heteroptera) wybranych zbiorowisk roślinnych Wzgórz Trzebnickich, Katowice: Uniwersytet Śląski w Katowicach, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska, 2017 (pol.).
- Góra Holtei’a zapada się?, Nowagazeta.pl; NOWAPRESS S.C. DANIEL DŁUGOSZ, KINGA DŁUGOSZ, 27 grudnia 2021 [dostęp 2023-05-08] (pol.), Trzebnica Gazeta i Portal informacyjny NowaGazeta.pl 2023.
- Główny Urząd Geodezji i Kartografii, Geoportal Krajowy, GUGiK – Geoportal Krajowy [dostęp 2023-06-02] (pol.).
- Marta Kamińska (red.), Wzgórza Trzebnickie, Dolina Baryczy, Środkowa Odra, przewodnik rowerowy, wyd. III, 2022 (Dolnośląska Kraina Rowerowa) (pol.), Opracowanie: Stowarzyszenie Gmin i Powiatów "Dolnośląska Kraina Rowerowa" oraz Studio Plan Anna Dębska.
- Karta Turystyczna Obornickiego Włóczykija [online], Oficjalny serwis Gminy Oborniki Śląskie [dostęp 2024-01-05] (pol.).
- Katarzyna Kobielska i inni, Koncepcja subregionalnego produktu turystycznego Wzgórz Trzebnickich i Doliny Baryczy, Dolnośląskie Centrum Rozwoju Regionalnego, 2009 (pol.), Portal Województwa Dolnośląskiego.
- Jerzy Kondracki , Geografia regionalna Polski [PDF] [online] (pol.).
- Bartosz Korabiewski , Janusz Kida , Wzgórza Trzebnickie. Materiały do ćwiczeń terenowych, Wrocław: Uniwersytet Wrocławski, Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego, 2014 (pol.).
- Oborniki Śląskie [online], znajdzsiewlesie.pl; Dolnośląski Związek Orientacji Sportowej (pol.), Partner: Gmina Oborniki Śląskie.
- Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych - obiekty fizjograficzne [xlsx], Dane na dzień: 1 stycznia 2023 r., gov.pl, 14 maja 2021 [dostęp 2023-04-19] (pol.), Państwowy rejestr nazw geograficznych.
- Kazimierz Pudło , Współtwórcy sukcesów dolnośląskich Obornik od połowy XIX do połowy XX wieku, Muzeum Historii Polski, 2012 (pol.), Studia Salvatoriana Polonica 6, 141-150.
- Włodzimierz Ranoszek , Marcin Mazurkiewicz , Małgorzata Duszejko-Studenna , Korona Gór Kocich, Trzebnica: Stowarzyszenie Gmin Turystycznych Wzgórz Trzebnickich i Doliny Baryczy, 2008 (pol.), Szlak zaprojektowany i wytyczony przez Stowarzyszenie Gmin Turystycznych Wzgórz Trzebnickich i Doliny Baryczy; Prezentacja współfinansowana ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego.
- Dariusz Rosiński i inni, Plan urządzenia lasu dla nadleśnictwa Oborniki Śląskie na okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2024 r., Program ochrony przyrody dla Nadleśnictwa Oborniki Śląskie, Program opracowano w Biurze Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej oddział w Brzegu; Sprawdził: Zastępca Dyrektora Oddziału Marek Matyjaszczyk, Akceptuje: Dyrektor Oddziału Janusz Bańkowski, Brzeg: Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych we Wrocławiu, 2015 (pol.).
- Strategia Zrównoważanego Rozwoju Gminy Oborniki Śląskie na lata 2016-2022 [pdf], Oborniki Śląskie, 2015 [dostęp 2024-01-08] (pol.).
- Nadia Szagdaj , Odtworzony taras widokowy sprzed wojny. Stąd zobaczymy panoramę Wrocławia, Ślężę, a jak dobrze pójdzie to i Śnieżne Kotły, Gazeta Wrocławska, 4 kwietnia 2023 [dostęp 2024-01-05] (pol.).
- Ścieżka na Grzybek [online], Oficjalny serwis Gminy Oborniki Śląskie [dostęp 2023-05-05] (pol.).
- Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego, Geoportal Dolny Śląsk, UMWD Wydział Geodezji i Kartografii; Wojewódzki Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej [dostęp 2023-05-26] (pol.).
- Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części [xlsx], Serwis Rzeczypospolitej Polskiej, 2019 [dostęp 2023-05-25] (pol.), Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części w formacie XLSX, sporządzony na podstawie załącznika do obwieszczenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 4 sierpnia 2015 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. poz. 1636); Data udostępnienia: 17 czerwca 2022, 14:07.
- Grzegorz Zwoliński (red.), Wzgórza Trzebnickie. Mapa dla rowerzystów i piechurów, wyd. IV, Studio PLAN, 2018, ISBN 978-83-66151-07-9 (pol.).
- Piotr Żmuda i inni, Trzebnica, Oborniki Śląskie i okolice, Wrocław: Studio wydawnicze PLAN, 2000, ISBN 83-911777-4-2 (pol.).
- Żytno, prng, Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2024-01-08] (pol.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Las Żytnowski, [w:] Polska / Województwo dolnośląskie / Powiat trzebnicki / Oborniki Śląskie / Żytno [online], polska-org.pl, ID: 7052981 [dostęp 2024-01-05] (pol.).