Parki krajobrazowe w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Suwalski Park Krajobrazowy – najstarszy park krajobrazowy w Polsce

Park krajobrazowy – jedna z form ochrony przyrody w Polsce, określonych w Ustawie o ochronie przyrody z 2004 roku. Parki krajobrazowe chronią obszary ze względu na ich wartości przyrodnicze, historyczne, kulturowe i walory krajobrazowe w celu ich zachowania i promowania w duchu zrównoważonego rozwoju[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Idea ochrony krajobrazowej rozwinęła się po II wojnie światowej w Wielkiej Brytanii i w Niemczech, inspirując podobne rozwiązania w kolejnych państwach.

W Polsce pierwszy park krajobrazowy powołano w 1976 r. na Pojezierzu Suwalskim[2]. Do 2001 r. powołano kolejne 120 parków. 122. parkiem został utworzony w 2009 r. w Wielkopolsce Nadgoplański Park Tysiąclecia, jednak powstał on w wyniku podziału starszego parku na część wielkopolską i kujawsko-pomorską. Według stanu na koniec 2016 r. istniały w Polsce 122 parki krajobrazowe o łącznej powierzchni 26 046,8 km², co stanowiło 8,3% obszaru kraju[3]. Najmłodszym, 123. parkiem w Polsce jest Park Krajobrazowy Góry Łosiowe, powołany w 2018 r.[4]

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Parki krajobrazowe w Polsce nie osiągają dużych rozmiarów w porównaniu do europejskich odpowiedników. Największy Park Krajobrazowy Doliny Baryczy zajmuje 870,4 km²[5], zaś najmniejszy Park Krajobrazowy Stawki ma zaledwie 17,3 km².

Uregulowania prawne[edytuj | edytuj kod]

Na obszarze parków dopuszcza się działalność gospodarczą, jednak z ograniczeniami wynikającymi z celów ochronnych[6][7]. Parki służą także rekreacji krajoznawczej, wypoczynkowi oraz edukacji ekologicznej.

Od 2009 r. parki tworzone są mocą uchwały sejmiku województwa, wcześniej przez rozporządzenie wojewody, po uzgodnieniu z miejscową radą gminy. Zmiana ustawy jest krytykowana przez stowarzyszenia ekologiczne i naukowców, ponieważ w jej efekcie działalność parków została znacząco ograniczona i nie mogą one wypełniać swoich zadań[8][9]. Zmiany skrytykowała także Najwyższa Izba Kontroli w 2012 r.[10]

Lista parków krajobrazowych w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ustawa o ochronie przyrody, Dz.U. z 2018 r. poz. 1614
  2. Suwalski Park Krajobrazowy (pol.). Suwalski Park Krajobrazowy. [dostęp 2014-05-04].
  3. GUS. Ochrona środowiska 2017. , s. 265–274, 2017-11-30. Dariusz Bochenek (red.). Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. ISSN 0867-3217 (pol. • ang.). [dostęp 2018-09-25]. 
  4. Nowy Park Krajobrazowy. Nadleśnictwo Jamy – Lasy Państwowe, 2018-07-27. [dostęp 2018-09-28].
  5. Jan Kądziołka, Kazimierz Kocimowski, Edward Wołonciej: Świat w liczbach 2011. Warszawa: WSiP, 2011, s. 121-122. ISBN 978-83-02-12050-3.
  6. Ochrona krajobrazowa w Borach Tucholskich.
  7. Formy ochrony przyrody.
  8. Dzikie Życie kwiecień 2013 Gwóźdź do trumny parków krajobrazowych
  9. Przegląd Przyrodniczy XXIII, 3 (2012) Perspektywy ochrony krajobrazu w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem parków krajobrazowych
  10. NIK o parkach krajobrazowych. Najwyższa Izba Kontroli, 2012-11-23. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-19)].