Dolina Mnikowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dolina Mnikowska
Rodzaj rezerwatu krajobrazowy
Charakter częściowy
Państwo  Polska
Mezoregion Garb Tenczyński
Data utworzenia 1963
Powierzchnia 20,89 ha
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Dolina Mnikowska
Dolina Mnikowska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dolina Mnikowska
Dolina Mnikowska
Ziemia50°03′58″N 19°42′31″E/50,066111 19,708611
Rezerwaty przyrody w Polsce
Dolina Mnikowska a8.jpg
Dolina Mnikowska a5.jpg
Dolina Mnikowska a1.jpg
Dolina Mnikowska a6.jpg
Dolina Mnikowska a2.jpg
Dolina Mnikowska a7.jpg
Dolina Mnikowska a4.jpg

Dolina Mnikowska – wąwóz o długości około 2 km w dolinie Sanki, położony na zrębie tektonicznym Grzbietu Tenczyńskiego w obrębie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, w Mnikowie (gmina Liszki)[1].

Północna część wąwozu stanowi krajobrazowy rezerwat przyrody o powierzchni 20,89 ha na obszarze Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego, na terenie Nadleśnictwa Krzeszowice. Utworzony został w 1963 r[2].

Opis[edytuj]

Głębokość wąwozu wyciętego w wapieniach jurajskich dochodzi do 80 m. Skały tworzą bardzo strome ściany, wrota skalne lub pojedyncze iglice. Znajduje się w nich ok. 10 jaskiń, noszących ślady zamieszkania. W górnej części rezerwatu, tuż przy ścieżce szlaku turystycznego wybija Źródło w Dolinie Mnikowskiej[3]. Wypływająca z niego woda uchodzi do Sanki płynącej dnem doliny.

W środkowej części rezerwatu znajduje się polanka. Ponad nią, w południowych ścianach w zakolu zwanym Cyrkiem, we wnęce skalnej urządzono ołtarz z dużym naskalnym obrazem Matki Boskiej Skalskiej. Pierwotny obraz, namalowany przez Walerego Eljasza-Radzikowskiego w 1863 r., został zniszczony i nieudolnie odtworzony. Ma być ponownie zrekonstruowany. Obok jest wylot Jaskini Nad Matką Boską o długości 82 m. Na polance znajdują się ławeczki dla turystów. W skład krajobrazu kulturowego Doliny Mnikowskiej, oprócz ołtarza i obrazu, wchodzą również stacje drogi krzyżowej, krzyż na szczycie skały, tablice informacyjne, a także sama polanka i bezleśna część wąwozu, które powstały w wyniku prowadzonej od wieków gospodarki rolniczej – wypasu i koszenia[3].

Niedaleko Bielan posiadają XX. kameduli wioskę zwaną Mników. Ze szczytu bielańskiej góry przenieśliśmy się w jej rozkoszną dolinę, najmilszą jaką sobie tylko wyobrazić można. I czyjeż pióro odmaluje ten świeży powab jedwabiącej się zieleni traw i kwiecia co się tu po obojej stronie srebrzystego rozesłały strumienia, i te piękne sterczące skały co otoczyły dolinę? – Dziwny, niewysłowiony urok ogarnia zmysły, kiedy przy rubinowem oświetleniu zaranka, wpatrzysz się w ten amfiteatr skał, w których wyobraźnia odkryje ci wielorakie kształty i barwy tych ślicznych olbrzymich postaci malowanych tylko na tle różnowzorowej fantazyi

— Józef Mączyński, Pamiątka z Krakowa[4]

Ściany wąwozu i dolinkę rzeki porastają lasy – grąd, łęg i buczyna oraz naskalne murawy kserotermiczne. Roślinność runa leśnego najobficiej kwitnie wczesną wiosną, przed rozwojem liści drzew. Całymi płatami zakwita przylaszczka pospolita, zawilec gajowy, kokorycz pełna, a wśród nich szczyr trwały, fiołek wonny, zawilec żółty, złoć żółta, zdrojówka rutewkowata i miodunka ćma. W rezerwacie występuje 17 gatunków roślin chronionych, m.in. buławnik, lilia złotogłów, konwalia majowa, wawrzynek wilczełyko, naparstnica zwyczajna. W naskalnych murawach rosną koniczyna długowłosa, oman szorstki, fiołek kosmaty, parzydło leśne i kozłek trójlistkowy. Licznie występują nietoperze, a z ptaków m.in. pustułka, ortolan, słowik rdzawy[3].

Stąd o dwie mile w zachodniej stronie
Śliczna Mnikowska dolina;
Wypieszcza kwiaty na swoim łonie,
Jak młoda wiejska dziewczyna

— Gustaw Ehrenberg, Zbieracz Umysłowych Rozrywek[5]

Przez dolinę prowadzi trasa rowerowa i ścieżka turystyczna, przystosowana dla turystów niepełnosprawnych. W przysiółku Skałki przed górnym wejściem do doliny urządzono parking, z którego dostępny jest również Wąwóz Półrzeczki. O budowie i genezie doliny informują tablice opracowane w ramach projektu Małopolski Szlak Geoturystyczny[3].

Szlaki turystyki pieszej[edytuj]

szlak turystyczny niebieski – niebieski z Mnikowa przez Dolinę Mnikowską, Wąwóz Półrzeczki, Dolinę Brzoskwinki do Brzoskwini[6]

Przypisy

  1. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 256. ISBN 8301124792.
  2. Program Ochrony Srodowiska Gminy Liszki. 2006 r.. [dostęp 2016-04-27].
  3. a b c d Na podstawie tablic informacyjnych zamontowanych w Dolinie Mnikowskiej
  4. Józef Mączyński, Pamiątka z Krakowa, Kraków 1845, tom III.
  5. Gustaw Ehrenberg, Zbieracz Umysłowych Rozrywek, Kraków 1839, tom II.
  6. Dolinki Podkrakowskie. Mapa turystyczna 1: 25000. Kraków: Wyd. Compass, 2006. ISBN 83-89165-95-3.

Linki zewnętrzne[edytuj]