Pierwsi ludzie na księżycu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pierwsi ludzie na księżycu
The First Men in The Moon
Autor Herbert George Wells
Miejsce wydania Anglia
Język angielski
Data wydania 1901
Wydawca George Newnes
Typ utworu powieść
Data wydania polskiego 1902
Pierwszy wydawca polski Wieczory Rodzinne
Przekład Maria Strebeyko

Pierwsi ludzie na księżycu (ang. The First Men in the Moon) – powieść science-fiction napisana przez Herberta George'a Wellsa i opublikowana w 1901.

W powieści autor nie stara się być w zgodzie z ówczesnym stanem wiedzy i poglądów naukowych na temat Księżyca. Głównym tematem powieści są możliwe sposoby organizacji społeczeństwa i rozważania dotyczące trudności w nawiązaniu kontaktów z przedstawicielami wysokorozwiniętych cywilizacji pozaziemskich.

Pierwszy polski, skrócony i uproszczony[1] przekład powieści autorstwa Marii Strebeyko ukazał się 1902 w odcinkach w tygodniku ilustrowanym dla dzieci i młodzieży Wieczory Rodzinne[2], a w wydaniu książkowym w 1905. Powieść była przekładana także przez Stanisława Mazanowskiego (I wyd. 1921) i Witolda Chwalewika (I wyd. 1959).[3]

Zarys fabuły[edytuj | edytuj kod]

Autor przedstawia w niej wyprawę dwóch ludzi na Księżyc - narratora powieści, aktualnie "spłukanego" finansowo biznesmena Bedforda i jego przyjaciela Cavora, genialnego wynalazcy niezwykłej substancji antygrawitacyjnej, cavoritu. Podróży swej dokonują dzięki pojazdowi zbudowanemu z tego materiału, który izoluje działanie siły grawitacji.

Na Księżycu odkrywają wysoko rozwiniętą cywilizację owadopodobnych stworzeń, Selenitów. Społeczeństwo tam zorganizowane jest na wzór mrowiska. W zależności od zapotrzebowania młode stworzenia są wychowywane na robotników, pasterzy, żołnierzy, uczonych itp.

Po przybyciu na Księżyc ludzie oddalają się od swego pojazdu i gubią w bujnej, gwałtownie rozrastającej się roślinności. Nie mogąc odnaleźć pojazdu, zmęczeni i głodni, po zjedzeniu halucynogennych grzybów natykają się na grupę Selenitów i zachowują się w stosunku do nich agresywnie. Zostają przez nich schwytani, zakuci w (złote, co potem odkrywają) kajdany i uwięzieni we wnętrzu jednej z wielkich podziemnych grot księżycowych, gdzie mieszkają Selenici. Zawodzą próby nawiązania kontaktu z Selenitami z mniej inteligentnych niższych kast, którzy zdają się nie rozumieć ich prób porozumienia i początkowo traktują podróżników jak nierozumne zwierzęta. Po wyswobodzeniu się z niewoli udaje się im zbiec i wydostać na powierzchnię.

Po odkryciu faktu, że Księżyc jest zbudowany w znacznym stopniu ze złota, podróżnicy snują luźne plany wymiany handlowej z jego mieszkańcami.

Po rozdzieleniu się przyjaciół, w celu szybszego odnalezienia pojazdu, Cavor zostaje ponownie pojmany przez Selenitów.

Na Ziemię powraca tylko jeden z podróżników, Bedford. Przywozi ze sobą owe złote kajdany, łańcuchy, piki, strzały, pręty i inne rzeczy wykonane ze złota; zdobyte w trakcie ucieczki w potyczkach z Selenitami. Planuje zorganizowanie nowej wyprawy i wydostanie przyjaciela z niewoli. Niestety Bedford, choć staje się bogatym człowiekiem, w wyniku nieostrożności traci pojazd międzyplanetarny a ponieważ nie jest naukowcem, nie jest w stanie na nowo wytworzyć cavoritu.

O losach drugiego podróżnika, pozostałego na Księżycu Cavora, dowiadujemy się z przekazu radiowego. Okazuje się, że nawiązuje on w końcu kontakt z przedstawicielami inteligentniejszej kasty rządzącej i Wielkim Lunarem, ich przywódcą. Jednakże po zapoznaniu się z cywilizacją Ziemian, ludzie swym okrucieństwem wzbudzają odrazę wśród mieszkańców Księżyca i Selenici nie są zainteresowania w nawiązaniu z Ziemianami bliższych kontaktów. Kontakt radiowy urywa się w chwili, gdy Cavor próbuje przekazać dane dotyczące produkcji cavoritu.

Przypisy

  1. Przekład autorstwa Marii Strebeyko (określony jako "opracowane z angielskiego") jest znacznie uproszczony i kończy się powrotem Bedforda na Ziemię; brak jest przekładu ostatnich rozdziałów powieści zawierających przekaz radiowy od pozostałego na Księżycu Cavora.
  2. Wieczory Rodzinne, rocznik 1902; Śląska Biblioteka Cyfrowa
  3. Hasło Pierwsi ludzie na księżycu w serwisie encyklopediafantastyki.pl

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • patrz przypisy
  • Pierwsi ludzie na księżycu — pierwszy polski przekład powieści z ilustracjami Claude'a Allina Sheppersona i E. Heringa