Plac Szczepański w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
POL Kraków COA.svg Kraków
plac
Szczepański
Stare Miasto
Szczepanski square, Old Town, Krakow, Poland.jpg
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
plac  Szczepański
plac Szczepański
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
plac  Szczepański
plac Szczepański
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
plac  Szczepański
plac Szczepański
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
plac  Szczepański
plac Szczepański
Ziemia50°03′50,0″N 19°56′08,0″E/50,063889 19,935556
Znajdujący się w południowej części obecnego placu model przedstawiający dawną zabudowę owego obszaru (do początków XIX wieku) - Kościół św. Szczepana (większy), Kościół św. Macieja i Mateusza (mniejszy) i zabudowania jezuickie. Za nimi mury miejskie.

Plac Szczepański – plac w Krakowie usytuowany między Plantami a ulicami: św. Tomasza i Szczepańską.

Historia[edytuj]

Plac Szczepański powstał na początku XIX w. po wyburzeniu średniowiecznego kościoła św. Szczepana, do którego nawiązuje nazwa placu, i kościółka św. Macieja i Mateusza wraz z przylegającymi zabudowaniami pojezuickimi. Początkowo nadano mu nazwę placu Gwardii Narodowej, gdyż w dn. 3 sierpnia 1811 r. dokonano tu pierwszego przeglądu utworzonej w Krakowie Gwardii Narodowej, która w sile jednego batalionu wystąpiła w pełnym umundurowaniu i uzbrojeniu. Na pamiątkę tego wydarzenia umieszczono na kamienicy Szołayskich tablicę z czarnego marmuru z wyrytym na niej napisem: Plac Gwardyi Narodowey ogłoszony dnia 3-go sierpnia 1811 roku. Nazwa ta jednak nie przyjęła się wśród krakowian i wkrótce ustaliła się ostatecznie – używana potocznie od ok. 1808 r. – dzisiejsza nazwa placu[1]. Od XIX w. funkcjonowało tu jedno z największych targowisk w Krakowie, a w II połowie XX w. (do 2007 r.) - parking. W 2010 r. wykonano modernizację placu, m.in. dodając na nim fontannę.

Budynki[edytuj]

Plac otacza szereg interesujących budynków, m.in.:

  • XIX-wieczny secesyjny gmach Starego Teatru, wzniesiony według projektu Franciszka Mączyńskiego (pl. Szczepański 1, u wylotu ul. Jagiellońskiej);
  • secesyjna kamienica Wolnego wzniesiona w latach 1908-1909 według projektu Wiktora Miarczyńskiego (pl. Szczepański 2). Pierwotnie w miejscu tym znajdowało się probostwo kościoła św. Szczepana. Był to budynek dwupiętrowy, o siedmiu oknach od frontu, z wysokim dachem i półokrągłą, zasklepioną u góry bramą w środkowej części fasady. Dolna część elewacji wykonana była z ciosanego kamienia. W początkach XIX w. kamienica stanowiła własność rodziny Estreicherów. Na pierwszym piętrze od frontu znajdował się salonik ozdobiony malowanymi przez Dominika Estreichera supraportami. Dom zburzono w 1908 r., a na jego miejscu wzniesiono nowoczesną kamienicę w stylu secesji wiedeńskiej dla przedsiębiorcy pogrzebowego J. Wolnego. Na parterze mieścił się jego zakład pogrzebowy Concordia. Kamienicę zwieńczono wyniosłym dachem z oszkloną werandą – była to przez wiele lat pracownia malarza Alojzego Siweckiego. Uwagę zwraca portal z granitowymi kolumnami oraz pomieszczenia na sklepy od frontu, wyposażone w żelazne belki[2];
  • powojenny budynek Bunkier Sztuki mieszczący galerię sztuki współczesnej o tej nazwie, zaprojektowany przez Krystynę Różyską-Tołłoczko (pl. Szczepański 3a, w narożniku placu i Plant);
  • secesyjny budynek Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych zwany Pałacem Sztuki zbudowany w 1901 r., także zaprojektowany przez Franciszka Mączyńskiego (pl. Szczepański 4, pomiędzy placem a Plantami);

Przypisy

  1. Marek Żukow-Karczewski, Nie istniejące budowle Krakowa. Kaplica św.św. Mateusza i Macieja, „Echo Krakowa”, 117 (13429) 1991.
  2. Marek Żukow-Karczewski, Nie istniejące budowle Krakowa. Kościół św. Szczepana, „Echo Krakowa”, 107 (13419) 1991.
  3. Jan Adamczewski, Mała Encyklopedia Krakowa, Kraków 1996.
  4. Marek Żukow-Karczewski, Nie istniejące budowle Krakowa. Kamienica Sędziwojska, „Echo Krakowa”, 93 (13495) 1991.

Bibliografia[edytuj]