Franciszek Mączyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franciszek Mączyński
Ilustracja
Franciszek Mączyński (przed 1906)
Data i miejsce urodzenia

21 września 1874
Wadowice

Data i miejsce śmierci

28 kwietnia 1947
Kraków

Miejsce spoczynku

Cmentarz Salwatorski

Zawód, zajęcie

Architekt

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Wawrzyn Akademicki

Franciszek Mączyński (ur. 21 września 1874 w Wadowicach, zm. 28 kwietnia 1947 w Krakowie) – polski architekt tworzący m.in. w stylu secesji, konserwator zabytków.

Pomnik Franciszka Mączyńskiego autorstwa Xawerego Dunikowskiego

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studia podjął w 1888 roku na Wyższej Szkole Przemysłowej pod kierunkiem Sławomira Odrzywolskiego i zakończył je w roku 1892[1][2]. W latach 1892–1894 i 1895–1896 był zatrudniony w pracowni Odrzywolskiego, a w latach 1897–1899 u Tadeusza Stryjeńskiego, z którym współpracował także w następnych latach[1][2]. Na przełomie lat 1897 i 1898 roku wyjechał do Wiednia, gdzie zapoznał się z dorobkiem Otto Wagnera (czego świadectwem są rysunki w jego szkicowniku)[3], a w 1899 roku przez semestr studiował w École des Beaux-Arts w Paryżu, odbył także szereg podróży po innych krajach europejskich[4]. W latach 1902–1904 kontynuował studia w krakowskiej ASP u Konstantego Laszczki[5][6]. Był członkiem towarzystw: Stowarzyszenia Architektów RP, Towarzystwa „Polska Sztuka Stosowana” (1902), Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa i Warsztatów Krakowskich (1919–1926).

Zmarł w Krakowie 28 kwietnia 1947 roku. Pochowany został na Cmentarzu Salwatorskim (sektor SC7-10-46)[7].

Grób Franciszka Mączyńskiego na cmentarzu Salwatorskim

Działalność architektoniczna przed I wojną światową[edytuj | edytuj kod]

Projekty Mączyńskiego sprzed I wojny światowej charakteryzują się własnym stylem, łączącym różne wpływy, takie jak historyzm, Art Nouveau, idea szczerości materiałowej (Materialgerechtigkeit) i malowniczość; do pewnego stopnia obecna jest także recepcja secesji wiedeńskiej i być może architektury Hendrika Petrusa Berlage[8].

Gmachy użyteczności publicznej i domy mieszkalne:

Kościoły i budynki sakralne:

Działalność architektoniczna po I wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

Po pierwszej wojnie światowej twórczość Mączyńskiego odchodzi od secesji i historyzmu w kierunku modernizmu. W pierwszych powojennych projektach wprowadza on elementy monumentalnego klasycyzmu, natomiast w latach 30. pojawiają się geometryczne moduły i dużo prostsze, mniej skomplikowane plany budowli[26]:

Poza tym autor licznych przebudów, takich jak np. wnętrz i oficyn Drukarni Związkowej w Krakowie (1929–1942), kościoła Najświętszej Marii Panny w Krynicy (1932–1935), czy kamienicy Woźniakowskich przy ul. Basztowej w Krakowie (1934)[37].

Jako konserwator brał udział w pracach w Kościele Mariackim, kościele św. Floriana, przy renowacji krużganków franciszkanów.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Witraże[edytuj | edytuj kod]

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Urszula Bęczkowska, Pałac Sztuki. Siedziba Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Kraków 2002, s. 85.
  2. a b Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 5-6.
  3. Urszula Bęczkowska, Pałac Sztuki. Siedziba Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Kraków 2002, s. 95.
  4. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 8-9, 17-18.
  5. Mączyński Franciszek. W: Encyklopedia Krakowa. Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 599. ISBN 83-01-13325-2.
  6. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 25.
  7. GROBONET 2.6 - wyszukiwarka osób pochowanych - Cmentarz parafialny Kraków Salwator, www.krakowsalwator.artlookgallery.com [dostęp 2020-06-03].
  8. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 77.
  9. Radał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 34-35.
  10. Urszula Bęczkowska, Pałac Sztuki. Siedziba Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Kraków 2002, s. 85-100.
  11. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 37-40.
  12. Stary teatr w nowej szacie. „Nowości Illustrowane”. Nr 6, s. 2-3, 10 lutego 1906. 
  13. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 55-56.
  14. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 66.
  15. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 67.
  16. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 67-68, 87.
  17. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 69-70.
  18. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 81-82.
  19. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 33-34.
  20. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 48-50.
  21. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 58-59.
  22. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 59-61.
  23. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 61-65.
  24. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 66-67.
  25. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 74-75.
  26. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 95.
  27. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 82-83.
  28. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 83-84.
  29. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 85.
  30. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 87.
  31. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 89-90.
  32. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 88-89.
  33. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 90.
  34. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 92-93.
  35. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 94.
  36. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 93-94.
  37. Rafał Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005, s. 88, 91.
  38. M.P. z 1929 r. nr 278, poz. 644 „za zasługi na polu pracy zawodowej w dziedzinie sztuki budowniczej”.
  39. M.P. z 1936 r. nr 261, poz. 460 „za wybitne zasługi dla polskiej sztuki w ogóle”.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • U. Bęczkowska, Pałac Sztuki. Siedziba Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Kraków 2002.
  • R. Solewski, Franciszek Mączyński (1874-1947). Krakowski architekt, Kraków 2005.
  • M. Wallis, 1974: Secesja. Wydanie II. Wydawnictwo Arkady, Warszawa.
  • Mączyński Franciszek. W: Encyklopedia Krakowa. Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 599. ISBN 83-01-13325-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]