Plaszow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Obóz koncentracyjny Plaszow
Konzentrationslager Plaszow bei Krakau
Distinctive emblem for cultural property.svg A-1120[1] z 24.10.2002
Ilustracja
Widok obozu Plaszow w 1942 roku
Typ obóz pracy, obóz koncentracyjny
Odpowiedzialny  III Rzesza
Rozpoczęcie działalności październik 1942
Zakończenie działalności styczeń 1945
Terytorium Polska pod okupacją niemiecką (Generalne Gubernatorstwo)
Miejsce Kraków Podgórze, ul. Jerozolimska
Powierzchnia 80 ha
Narodowość więźniów Żydzi, Polacy
Komendanci Amon Göth
11.02.1943 – 1944
Upamiętnienie Pomnik Ofiar Faszyzmu w Krakowie
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Obóz koncentracyjny Plaszow
Obóz koncentracyjny Plaszow
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Obóz koncentracyjny Plaszow
Obóz koncentracyjny Plaszow
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Obóz koncentracyjny Plaszow
Obóz koncentracyjny Plaszow
Ziemia50°01′52″N 19°57′56″E/50,031111 19,965556

Plaszow (Płaszów) – niemiecki nazistowski obóz pracy przymusowej (niem. Zwangsarbeitslager Plaszow des SS- und Polizeiführers im Distrikt Krakau), później przekształcony w obóz koncentracyjny (niem. Konzentrationslager Plaszow bei Krakau).

Dla upamiętnienia dawnego obozu został utworzony oddział Muzeum Krakowa pod nazwą Pracownia Muzeum-Miejsce Pamięci KL Plaszow[2]. Na terenie poobozowym znajduje się wystawa plenerowa „KL Plaszow”[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Obóz został założony dla ludności żydowskiej ze zlikwidowanego 14 marca 1943 krakowskiego getta, na terenie Podgórza i Woli Duchackiej. Powstał jesienią 1942 na terenach dwóch żydowskich cmentarzy z 1887 i 1932, przy ul. Abrahama 3 i przy ul. Jerozolimskiej 25. Objął w pierwszej fazie istnienia w sumie powierzchnię ok. 5 ha.

W lipcu 1943 r. Niemcy utworzyli obóz pracy wychowawczej dla Polaków. Przetrzymywano w nim mieszkańców Krakowa oraz ofiary pacyfikacji miejscowości podkrakowskich. Jednym z komendantów obozu był SS-Hauptsturmführer Amon Göth.

W późniejszym okresie teren obozu został powiększony do 80 hektarów, a liczba więźniów z początkowych dwóch osiągnęła stan ponad 20 tysięcy, mieszkających i pracujących w 200 różnego rodzaju budynkach i barakach. Na terenie obozu szyto mundury (zakłady Madritsch), drukowano dokumenty, rozkazy i inne druki władz hitlerowskich. W obozie znajdowały się warsztaty samochodowe, elektryczne, stolarskie, ślusarskie i liczne inne. Filie obozu funkcjonowały przy większych zakładach przemysłowych; była wśród nich znana z filmu „Lista SchindleraFabryka Naczyń Emaliowanych, własność Oskara Schindlera.

Przez obóz Plaszow przeszło prawdopodobnie około 40 tysięcy więźniów, głównie z Małopolski, a także z Węgier i Słowacji.

 Zobacz też kategorię: Więźniowie KL Plaszow.

W styczniu 1944 obóz pracy przymusowej został przekształcony w obóz koncentracyjny (niem. Konzentrationslager Plaszow bei Krakau), przez pewien czas mającym swoje filie, m.in. w Wieliczce i w Mielcu. W czasie likwidacji przez Niemców gett w różnych miastach Polski do obozu wysyłano transporty Żydów. Dokonywano tam również masowych egzekucji więźniów, m.in. z podległego gestapo krakowskiego więzienia Montelupich – przy granicach cmentarnego starego cmentarza żydowskiego, na tzw. Hujowej Górce i C-Dołku (obecnie znajduje się tam Pomnik Ofiar Faszyzmu w Krakowie).

Pod koniec 1943 przygotowywano plany budowy komór gazowych i krematoriów, ale nigdy ich nie zrealizowano. Kiedy jesienią 1944 Niemcy przystąpili do likwidacji obozu więźniów wysyłano do obozów, w których czynne były komory i krematoria – głównie do Auschwitz-Birkenau i do Stutthofu. Ostatnia grupa więźniów Plaszow została skierowana pieszo do Auschwitz Birkenau 14 stycznia 1945.

Wśród nielicznych ocalonych więźniów znajduje się 1100 krakowskich Żydów z tzw. „listy Schindlera”, a także obecny przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie Tadeusz Jakubowicz.

Komendant obozu Amon Göth został aresztowany we wrześniu 1944 przez władze niemieckie pod zarzutem korupcji i łamania regulaminów (ale nie pod zarzutem morderstwa bądź innych przestępstw przeciw osadzonym w obozie więźniom). Zwolniony z powodu choroby w styczniu 1945 pojechał do sanatorium, gdzie po zakończeniu wojny aresztowali go Amerykanie. Jako zbrodniarza wojennego przekazali go Polsce, gdzie został oskarżony o ludobójstwo, osądzony, skazany na śmierć i powieszony w Krakowie 13 września 1946.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-09-30. [dostęp 2012-06-15].
  2. KL Plaszow. W: Muzeum Krakowa [on-line]. muzeumkrakowa.pl. [dostęp 2019-04-03].
  3. Wystawa plenerowa „KL Plaszow”. W: Muzeum Krakowa [on-line]. 7 listopada 2017. [dostęp 2019-04-03].
  4. Kraków. Z map w sieci znika...

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wykaz bibliografii dla serii artykułów o niemieckich obozach w latach 1933–1945 został umieszczony na osobnej stronie.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]