Mielec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Mielec (ujednoznacznienie).
Mielec
Muzeum Regionalne, Pałacyk Oborskich
Muzeum Regionalne, Pałacyk Oborskich
Herb Flaga
Herb Mielca Flaga Mielca
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat mielecki
Gmina gmina miejska
Data założenia 1229 (pierwsze wzmianki)
Prawa miejskie 18 listopada 1470[1]
Prezydent Daniel Kozdęba
Powierzchnia 46,89[2] km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

60 628[3]
1 293,0 os./km²
Strefa numeracyjna
17
Kod pocztowy 39-300 do 39-303, 39-323
Tablice rejestracyjne RMI
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Mielec
Mielec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mielec
Mielec
Ziemia50°17′30″N 21°26′00″E/50,291667 21,433333
TERC
(TERYT)
1811011
SIMC 0974618
Urząd miejski
ul. Stefana Żeromskiego 26
39-300 Mielec
Strona internetowa
BIP

Mielecmiasto w południowo-wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim, położone w dolinie Wisłoki, w Kotlinie Sandomierskiej, historycznie znajdujące się w Małopolsce. Ośrodek przemysłowy na terenie województwa podkarpackiego. Miasto liczy 60 827 mieszkańców i ma powierzchnię 46,89 km² (stan na 1 stycznia 2015 r.[4]). Jest członkiem Związku Miast Polskich.

Historia[edytuj]

Początki miejscowości[edytuj]

Pierwsze wzmianki na temat miejscowości o nazwie Mielec pojawiają się w XIII i XIV wieku w bulli papieża Grzegorza IX z 1229 roku. W II połowie XIV wieku istniała już parafia mielecka (wymieniana jest w spisach świętopietrza)[5].

Nadanie praw miejskich i miasto w I Rzeczypospolitej[edytuj]

Miasto Mielec powstało 17 marca 1457 roku, kiedy to król Kazimierz Jagiellończyk wydał zezwolenie na lokalizację miasta pod nazwą Nowy Targ, jednak z niewiadomych przyczyn Jan Mielecki, który to zezwolenie otrzymał, nie założył miasta. Dokonali tego jego dwaj synowie Jan i Bernardyn aktem z dnia 18 XII 1470 roku. W 1522 roku powstała najstarsza organizacja cechowa – cech kowalski, a następnie powstały cechy: krawiecki, szewski, garncarski, sukienniczy i tkacki. Kolejnymi właścicielami miasta byli Ossolińscy i Morsztyni. W 1629 roku właścicielem miasta położonego w powiecie sandomierskim województwa sandomierskiego był Maksymilian Ossoliński[6]. Ród Mieleckich był właścicielem miasta Mielec aż do bezpotomnego wygaśnięcia rodu w roku 1771. Za jego rządów w mieście miał miejsce intensywny rozwój rzemiosła[7].

Burmistrzowie (wykaz niekompletny)[8]
Lata Nazwisko
1607-? Mikołaj Wolski
1663 Kilian Piechowicz
1705-1711 Kazimierz Polak vel Rynnowic
1717-1743 Łukasz Brożonowicz

Zabór austriacki i czasy I wojny światowej[edytuj]

Widok Mielca od strony Wisłoki z 1847 r. autorstwa Macieja Bogusza Stęczyńskiego

Tragiczny w dziejach Polski rok 1772 zapisał się najpierw wielką powodzią, która na ziemi mieleckiej spowodowała olbrzymie szkody, a następnie I rozbiorem Polski, w wyniku którego Mielec dostał się pod zabór austriacki. W 1775 Anna Osolińska poślubiła Jana Pieniążka, wnosząc w posagu odziedziczoną część miasta. Następnym właścicielem został Ignacy Suchorzewski poślubiając córkę Pieniążków Paulinę. Suchorzewski odsprzedał dobra mieleckie Ludwikowi Starzeńskiemu w 1847, który z kolei pozbył się ich dziesięć lat później na rzecz żydowskiej rodziny Gross. Ostatnimi właścicielami Mielca była rodzina Oborskich w 1891 roku. W 1853 roku Mielec został miastem powiatowym obejmującym obszar, na którym znajdowało się 106 osad i 91 gmin katastralnych. W 1892 roku przy ulicy Kościuszki powstał budynek Rady Miejskiej oraz koszary żandarmerii. W 1900 rozwój powiatowego miasta przerwał ogromny pożar, który strawił 3/4 obszaru Mielca. Rok później zwrócono się do Sejmu Krajowego o państwową pożyczkę w wysokości 100 000 koron przeznaczoną na odbudowę miasta. Otrzymano bezzwrotną zapomogę w kwocie 12 000 koron[9]. Na początku dwudziestego wieku mielecki rynek otoczony był rzędem murowanych kamieniczek, wzniesiono gmach sądu (1902), utworzono i zbudowano gimnazjum (1912) oraz siedzibę Rady Powiatowej. Rozwój miasta został przerwany przez wybuch I wojny światowej, która była przyczyną wielu zniszczeń i nadwerężyła potencjał ludności powiatu mieleckiego[10]. Działania wojenne, z charakterystycznymi dla tamtego czasu przemarszami wielkich armii, miały miejsce także na ziemi mieleckiej. Toczyły się tu walki jesienią 1914 i w maju 1915 roku. Przez okoliczne pola i lasy ciągnęły się setki kilometrów okopów, dokonywano masowych rekwizycji, prowadzono ostrzał artyleryjski miasta, niektóre wsie, jak pobliska Żarówka zostały zniszczone. Mielec był zajmowany przez Rosjan dwukrotnie, i potem odbijany przez wojska austriacko-węgierskie, skutecznie i na trwałe dopiero w maju 1915 r. W regionie mieleckim pozostało po tych wydarzeniach kilkanaście cmentarzy wojennych[11].

Burmistrzowie (wykaz niekompletny)[12]
Lata Nazwisko
1791-1794 Paweł Rynnowic vel Polak
1793 Jan Kozana
1867 Władysław Satkowski
1867-1874? Józef Kłos
1875?-1876 Michał Dębicki
1877-1880 Józef Brożonowicz
1881-1887/1888 Józef Kłos
1887/1888-1901 Tomasz Ryniewicz
1902-1903 komisarze rządowi
1904-1908 Feliks Lejko
1908-1910 Feliks Brożonowicz
1911-1912 stanowisko nieobsadzone
1913-1914 Andrzej Pawlikowski
1914-1918 komisarze

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj]

W latach międzywojennych wybudowano w mieście wiele brukowanych ulic, zakładów rzemieślniczych, placówek handlowych i prywatną elektrownię. W 1934 roku region mielecki nawiedziła największa powódź, która zniszczyła ponad 11 tysięcy gospodarstw. W 1936 roku w ramach rozwoju Centralnego Okręgu Przemysłowego powstała w Mielcu państwowa fabryka płatowców (Państwowe Zakłady Lotnicze – Wytwórnia Płatowców nr 2), gdzie rozpoczęto budowę samolotu bombowego PZL P-37 „Łoś”. Budowa zakładu lotniczego pociągnęła za sobą rozwój infrastruktury mieszkaniowej-zbudowano osiedle dla pracowników fabryki oraz domy dla kadry kierowniczej[13].

Do września 1939 roku zdołano w niej zbudować w całości sześć Łosi. Zaledwie trzy oddano do użytku armii, 6 września dwa odleciały do bazy w lotniczej w Małaszewiczach, a trzeci został uszkodzony podczas próby odlotu. Po niemieckich nalotach z 2 września, praca w PZL WP 2 ustała. Cztery dni później kierownictwo fabryki otrzymało rozkaz opuszczenia zakładu i ewakuacji do Lwowa, a następnie na przedmoście rumuńskie. Załoga zakładu przed ewakuacją zniszczyła ważniejsze urządzenia, maszyny produkcyjne, samoloty będące w trakcie produkcji i dokumentację techniczną. Zdewastowano dwa niemal gotowe do lotu Łosie i spalono magazyn paliw. Niemcy przejęli zakład 13 września. Po naprawie zniszczeń w PZL WP2, przemianowanym na Flugzeugwerk, zakład włączono do produkcji i remontów samolotów Luftwaffe, produkując usterzenie do niemieckich samolotów bombowych, m.in. He-111 i He-117[14].

Burmistrzowie[15]
Lata Nazwisko
1918 Andrzej Pawlikowski
1918-1919 Józef Kolasiński
1919-1920 Roman Dębicki
1920-1927 komisarze
1927-1929 Franciszek Jaglarz
1930-1934 Jan Paweł Leyko
1934-1939 Franciszek Kazana

II wojna światowa[edytuj]

Po wybuchu II wojny światowej miasto (08.09) i zakład lotniczy (13.09) zostało zajęte przez wojska niemieckie. Wykonano na początku września trzy loty zwiadowcze, z których dwa pierwsze które nie zostały ostrzelane przez obronę przeciwlotniczą.

2 września 1939 roku, koło godziny jedenastej, eskadra Luftwaffe złożona z 12 bombowców Dornier Do 17 dokonała bombardowania wytwórni samolotów oraz zagajnika, w którym ukryte zostały 3 samoloty Łoś oraz ostrzelano zarówno teren fabryki i miasto. Śmierć poniosło 6 osób z obrony przeciwlotniczej, a kilka zostało rannych. Infrastruktura miasta nie odniosła dużych strat. Zbombardowaniu uległa linia kolejowa na odcinkach Jaślany - Padew oraz Dębica - Mielec - Rozwadów, a także równolegle biegnącą do niej drogę, powtórzyły się 6, 7 i 8 września. W nalocie na Przecław, 3 września, zginęły dwie osoby, a 8 września zniszczeniu uległ most na rzece Wisłoce[14].

4 września w rejonie lasów piątkowskich dokonano zrzutu sześciu niemieckich dywersantów. Trójce udało się dostać do wsi Hochenbach (obecnie Czermin), a pozostałych zastrzelono po spotkaniu z wycofującym się oddziałem wyborowych strzelców huculskich.

Działania wojny obronnej na ziemi mieleckiej związane były z odwrotem oddziałów Armii „Kraków” znad Dunajca w kierunku kolejnej linii oporu - nad Sanem. 7 września do Radomyśla Wielkiego wkroczyła 10 Brygada Kawalerii Zmotoryzowanej, pod dowództwem płk Stanisława Maczka, późniejszego generała. Zakwaterowano ich w budynku apteki Klary Appel-Brand (obecnie jest to budynek policji). Początkowo rozkazy mówiły o osłonie przeprawy przez Dunajec Grupy Operacyjnej „Boruta“ gen. Mieczysława Boruty-Spiechowicza w okolicach Radiowa. Z powodu chaosu informacji i załamania się frontu w okolicach Tarnowa, brygada rozpoczęła odwrót w kierunku Mielca, a oddziały gen. Boruty wycofywały się wzdłuż linii Szczucin – Mielec i Radomyśl – Przecław. Główne siły przemaszerowały przez Radomyśl w nocy z 7 na 8 września. Około południa 8 września do miasteczka dotarł II batalion 49 pp pod dowództwem kpt Jana Lewickiego. Zadaniem jego było, powstrzymywanie marszu oddziałów niemieckich z 2 Dywizji Pancernej XXII korpusu gen. Ewalda von Kleista. W skutkach miało to umożliwić odwrót wojsk polskich[14].

W okolicach Zdziarca jednostki polskie urządziły zasadzkę, w którą wpadł w zwiadowca na motocyklu, a w kolejnym patrolu wysłanym w okolice Radomyśla zginął niemiecki major. Wówczas Niemcy postanowili otworzyć ogień artyleryjski w kierunku na Zdziarzec. Około godz. 14 do Radomyśla dotarły pierwsze regularne oddziały niemieckie. Na wysokości ulicy Wałowej przygotowanym polskim jednostkom udało się odeprzeć pierwszy atak, zdobywając dodatkowo na wrogu dwa karabiny maszynowe. Wtedy do ataku Niemcy posłali cały batalion piechoty, wspomagany przez artylerię. Polacy z II batalionu, po 4 godzinnych walkach na przedpolu, musieli ustąpić przeważającym siłom wroga i rozpoczęli odwrót na Mielec. Radomyśl przeszedł w ręce hitlerowców, którzy stracili w walkach około 30 osób, a w wyniku walk wiele budynków zostało zniszczonych. Po wkroczeniu nazistów do Radomyśla zginęli też pierwsi cywile, Władysław Kużdżał i żydowska dziewczynka[14].

W okolicach Podborza wycofujących się już Polaków z II batalionu zaatakowały czołgi, rozdzielając ich na dwa zgrupowania, a część dostała się do niewoli. Później wraz z około 300 mężczyznami z Radomyśla zostali zamknięci w radomyskim kościele jako zakładnicy, a w Zgórsku Niemcy rozstrzelali siedmiu polskich żołnierzy, m.in. kapitana Jana Krasickiego, których pochowano na miejscowym cmentarzu parafialnym.

Również w Partyni doszło do potyczki. Oddział osłonowy 16 pp. Ziemi Tarnowskiej, dowodzony przez por. Józefa Urbaniaka, z grupą żołnierzy obrony narodowej unieruchomił 3 czołgi wroga lecz czwarty zdołał się wycofać i prowadząc ostrzał zniszczył zabudowania dworskie. W zaistniałej sytuacji Polacy bez strat wycofali się w kierunku Mielca.

Mimo że przez Mielec wycofywały się polskie wojska, to nie doszło do zorganizowanej obrony miasta, ani zakładu lotniczego, gdyż kolejną linię obrony zaplanowano na rzece San. Również i jednostki niemieckie nie zaatakowały, chcąc zdobyć bez zniszczeń nowoczesną fabrykę PZL. O incydencie wymiany ognia, świadczy jednak mogiła polskich żołnierzy, pochowanych na cmentarzu parafialnym w Mielcu we wrześniu 1939 roku. 9 września władza w Czerminie została przejęta przez należących do V kolumny niemieckich kolonistów, którzy wywiesili flagi III Rzeszy i wkraczających żołnierzy witali kwiatami i chlebem[14].

Od 10 do 13 września walki trwały ciągle na północ od Mielca. Niemieckie oddziały wsparte kolejnymi jednostkami,z Dąbrowy Tarnowskiej i Radomyśla Wielkiego oraz od północnego zachodu na Baranów. Wydany został rozkaz o oderwaniu się jednostek polskich od niemieckich i z 11 na 12 września 120 osobowa grupa żołnierzy WP wycofująca się z Borowej, stoczyła w Pławie potyczkę z Niemcami, w której zginął sierżant A. Słabosz z Zawiercia, a kilku żołnierzy dostało się do niewoli. Dzięki pomocy ludności cywilnej, reszcie polskich żołnierzy udało się przeprawić na drugi brzeg Wisłoki[14].

Na terenie gminy Padew Narodowa 12 i 13 września Grupa Operacyjna „Jagmin” powstrzymywała podążające w pościgu za armią „Kraków”, oddziały 2 Dywizji Pancernej i 6 Dywizji Piechoty. Ofiarność polskich żołnierzy w boju pozwoliło reszcie oddziałów na przekroczenie rzeki Sanu. W tym czasie zaatakowała również bojówka Selbstschutzu, stworzona przez niemieckich osadników, która ostrzelała wycofujące się oddziały polskie, a zginął wówczas m. in. podchorąży Strycharz z Przemyśla[14].

13 września Niemcy spalili synagogę wraz z kilkudziesięcioma osobami narodowości żydowskiej. Nikt nie przeżył.

15 września cała ziemia mielecka znalazła się pod okupacją.

29 lipca 1944 roku przód wojsk sowieckich z oddziałów 1178 i 1176 pułku 350 Dywizji 13 Armii generała lejtnanta J. Żurawlewa działających w ramach I Frontu Ukraińskiego pod dowództwem marszałka Koniewa dzięki pomocy mieszkańców Siedleszczan udało mu się sforsować Wisłę i utworzyć przyczółek Baranowsko-Sandomierski. 31.07.1944 roku rano wkroczyły od strony Baranowa do Padwi pierwsze oddziały sowieckie. Były to formacje saperskie, które miały za zadanie budować most na Wiśle w rejonie Krzemienicy. W tym czasie wojska niemieckie zdążyły umocnić pozycje w rejonie Złotnik, Chorzelowa, zakładów lotniczych oraz lager na osiedlu Smoczka (aż do Biesiadki). Utworzenie przyczółka przez Armię Czerwoną na Wiśle zniszczyło plany obrony niemieckiej na Wiśle i Wisłoce. Wydano jednak rozkaz natychmiastowego zlikwidowania tego przyczółka, które rozpoczęło się 3 sierpnia uderzeniem wojsk niemieckich z Tarnobrzega i Złotnik, Chorzelowa oraz Cyranki. Siłami 23 Dywizji Pancernej, 543 Dywizji Grenadierów i 509 batalionu czołgów 17 Armii, dowodzonej przez generał Schultza[16].

Tego dnia niemieckie oddziały pancerne rozbiły słabe zabezpieczone pozycje w Tuszowie i uzyskały linię: południowy skraj Krzemienicy, przedpole Baranowa, miejscowości Czajkowa, Trześń i Przyłęk. Reagując na atak, marszałek Koniew, rozkazał odwodowej 5 Armii Gwardyjskiej generała lejtnanta Aleksandra Żadowa rozkaz natarcia. 4 sierpnia z rejonu Hyki Dębiaki–Stara Grobla-Ostrowy Baranowskie ruszyło natarcie 9 Gwardyjskiej Dywizji Powietrzno-Desantowej dowodzonej przez generała majora I. Pieczugina. Od wschodniego kierunku z Kolbuszowej natarcie prowadziły oddziały 78 Gwardyjskiej Dywizji Piechoty którą dowodził generał major A. Motow a od południa nacierała 14 Gwardyjska Dywizja Piechoty, pod dowództwem pułkownika W.Skorygonowa wspomagana czołgami 3 Armii Pancernej Gwardii. Niemieckie ataki w celu zlikwidowania przyczółka nie powiodły się[16].

W dniach 4 i 5 sierpnia walki toczyły się w rejonie miejscowości Wola Zdakowska, Padew, Jaślany, Czajkowa. W dniach 4 i 5 sierpnia 5 Armia Gwardyjska dzięki pomocy artylerii i lotnictwa rozszerzyła przyczółek Baranowsko-Sandomierski oraz sforsowała Wisłokę w dolnym jej biegu i nacierała w kierunku południowo-zachodnim na Tarnów. Droga z Tarnowa do okręgu przemysłowego na Śląsk stała się zagrożona zajęciem przez sowietów, więc wojska niemieckie zmuszone zostały do wycofania się z Mielca oraz z Borowy, Glin Małych, Rzędzianowic i Sadkowej Góry. Taki manewr pozwolił na stworzenie obrony na linii Mielec-Piątkowiec-Szczucin. Linia frontu ułożyła się następująco: od północnego-zachodu Górki, Czermin, Trzciana, 1 km na wschód od folwarku Józefów- wzdłuż Wisłoki aż do Dąbia[16].

Mielec chociaż opuszczony przez wojska niemieckie ciągle był w zasięgu artylerii, która ostrzeliwała Mielec, Złotniki, lotnisko w Chorzelowie oraz szosę lager Smoczka-Mielec. Do dnia 17 sierpnia trwały walki o miejscowości Podleszany, Trzciana i Czermin które przechodziły kilkakrotnie z rąk do rąk. Obawy o utworzenia kolejnego przyczółka na Wiśle w okolicach Szczucina oraz rozszerzenia przyczółka na Wisłoce w okolicach Przecławia zaowocowały przybyciem posiłków. Spod Sanoka dotarł XXIV Korpus Pancerny, któremu podporządkowane zostały dywizje pancerne: 17, 23 i 24. W Szczucie działał już LIX Korpus Armijny pod dowództwem generała Edgara Röhrichta któremu podlegała 371 Dywizja Piechoty . Oba związki taktyczne działały w ramach 17 Armii będącej związkiem operacyjnym[16].

W dniach 17 i 18 sierpnia po ciężkich walkach wojska sowieckie zajęły Ziempniów, Słupiec, Wampierzów, Trzcianę, Wadowice, Wolę Mielecką, część Podleszan i Radomyśl co odsunęło linię frontu od Mielca. W nocy z 18 na 19 sierpnia 1944 roku niemiecki front na zachód od Mielca został wzmocniony przesunięciem 18 Ochotniczej Dywizji Genadierów Pancernych SS im. Horsta Wessela z Sanoka dowodzonej przez Oberführera Trabandta oraz 8. Francuskiej Ochotniczej Brygady Szturmowa SS. Nastąpiła stabilizacja sytuacji. Działania wojenne koncentrowały się na utrzymaniu linii obronnych aż do stycznia 1945 roku, kiedy to ruszyła ofensywa styczniowa[16].

W walkach w rejonie Mielca wojska sowieckie wspomagane były czołgami T-34, wyrzutniami pocisków Katiusza oraz myśliwskimi samolotami amerykańskiej produkcji typu „Aircobra”.

W ramach akcji „Burza” w podczas wkraczania wojsk sowieckich do Mielca walczyła też mielecka Armia Krajowa. W dniach 28 lipca – 6 sierpnia w ramach tej akcji stoczono wiele potyczek z cofającymi się wojskami niemieckimi. Grupa AK „Hejnał” po opuszczenizez Niemców fabryki samolotów, objęła w nich straż zabezpieczając pozostawiony majątek.

Mielec spod okupacji niemieckiej wyzwolony został 6 sierpnia 1944 r. przez wojska 1 Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej z pomocą oddziałów Armii Krajowej dowodzonych przez K. Łubieńskiego[17][18][19]. Wojska niemieckie, które wycofały się z Mielca, atakowane były przez lokalne oddziały Armii Krajowej. Wehrmacht uznał za konieczne wycofanie się z miasto z powodu sytuacji na froncie w okolicy trwały walki z armią radziecką, która nad Wisłą utworzyła swój przyczółek i spychała wojska niemieckie na południe. Niemcy chcieli utworzyć nową linię obrony na południe i zachód od jego zabudowań. Zabudowa miasta nie ucierpiała w skutek walk, mimo ognia artyleryjskiego. Ciężkie walki toczyły się wokół miasta i w miejscowościach położonych po drugiej stronie Wisłoki. W ich trakcie zginęło 2291 żołnierzy radzieckich. Zostali pochowani w Rynku w Mielcu, a później przeniesieni na teren przy dzisiejszej ulicy Wolności, na zorganizowany cmentarz[20].

Burmistrzowie[21]
Lata Nazwisko
1939-1941 Apolinary Frank
1941-1944 Johann Zimmermann
Miejsca pamięci
Bunkier z czasów II wojny światowej w SSE w Mielcu
Tablica upamiętniająca zamordowanych w 1939 Żydów w Mielcu, (2012)
Tablica upamiętniająca ofiary II wojny światowej na ścianie Zespołu Szkół im. J. Groszkowskiego w Mielcu
Pomnik żołnierzy polskich i radzieckich w Mielcu - Usunięty z postumentu w nocy 28/29 listopada 2015.
Pomnik Armii Krajowej w Mielcu, (2014)

Czasy powojenne[edytuj]

Po wyzwoleniu miasta w 1944 roku powołano na terenie przedwojennych zakładów lotniczych nową fabrykę. Początkowo naprawiano tam zepsute na froncie samoloty radzieckie, a już po całkowitym wyzwoleniu kraju i kapitulacji III Rzeszy przestawiono się na przemysł cywilny. Ze względu na powojenne zapotrzebowania Polski produkowano tam m.in. wagi, garnki oraz nadwozia do autobusów i wozów strażackich. Jeszcze przed II wojną światową zakupiono dla PZL Mielec prasy do metalu. Były one tak duże, że nie wywieźli ich ani uciekający Niemcy, ani Rosjanie w 1945 roku. Po wojnie, kiedy zrujnowano przemysł motoryzacyjny, prasy te przydały się do produkcji części głęboko tłoczonych do ciągnika Ursus C-45. Zmiany w produkcji przesądziły o zmianie nazwy: w 1949 roku na Wytwórnie Sprzętu Komunikacyjnego i w 1952 roku na Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego PZL Mielec (WSK-PZL Mielec). Zakład ten był podstawowym źródłem zatrudnienia dla osób na terenie Mielca i okolicznych gmin oraz ośrodkiem kształtującym życie w mieście. W okresie jego działalności wyprodukowano w nim ponad 16 tysięcy samolotów własnej konstrukcji oraz licencjonowanych, głównie na eksport do byłego ZSRR. W Mielcu istniał ośrodek sportowy, którego wizytówką była drużyna piłkarska odnosząca wiele sukcesów na krajowej i zagranicznej arenie sportowej. Rozwój infrastruktury budowlanej zwrócony był głównie na budownictwo osiedli, budynków administracji publicznej oraz sieci dróg w mieście i okolicach. Sytuację zmienił rok 1995, w którym powstała pierwsza w Polsce Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO-PARK MIELEC. 16 marca 2007 wytwórnia Sikorsky Aircraft Corporation nabyła PZL Mielec od rządu polskiego z zamiarem rozpoczęcia produkcji śmigłowców[22][23].

Burmistrzowie[24]
Lata Nazwisko
1944 Jerzy Lubos
1944-1948 Antoni Droba
1948-1950 Stanisław Bittner
Przewodniczący Prezydiów Miejskiej Rady Narodowej[25]
Lata Nazwisko
1950-1951 Mieczysław Gebel
1951-1953 Władysław Majewski
1953-1955 Stanisław Ciach
1955-1957 Jan Wirth
1957-1960 Jan Sieprawski
1960-1971 Antoni Wróbel
1971-1972 Stanisław Ciach
1972-1973 Jerzy Korzępa
Naczelnicy miasta[26]
Lata Nazwisko
1973-1975 Zdzisław Dziedzic
1975-1978 Stefan Ćwiok
1978-1981 Józef Król
1981-1985 Lucjan Surowiec
Prezydenci[27]
Lata Nazwisko
1985-1990 Lucjan Surowiec
1990-1994 Władysław Bieniek
1994-2014 Janusz Chodorowski
2014- Daniel Kozdęba

Demografia[edytuj]

 Osobny artykuł: Ludność Mielca.
Liczba ludności i gęstość zaludnienia według płci[28]
Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 60 743 100 31 484 51,8 29 259 48,2
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
1295,4 671,4 624,0
  • Piramida wieku mieszkańców Mielca w 2014 roku [3].


Piramida wieku Mielec.png

Gospodarka[edytuj]

Zakłady Kronospan w Mielcu

Mielec jest jednym z ośrodków przemysłowych na mapie województwa podkarpackiego. Miasto kojarzone jest w głównej mierze z przemysłem lotniczym. Tu zlokalizowane są Polskie Zakłady Lotnicze, największe przedsiębiorstwo tej branży w Polsce, którego to lokalizacja została wybrana jeszcze w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego - COP w dwudziestoleciu między wojennym ze względu na dobre średnie warunki atmosferyczne w ciągu roku. Ta i kilka innych mieleckich firm wchodzi w skład Doliny Lotniczej.

W Mielcu swoją siedzibę ma Specjalna Strefa Ekonomiczna EURO-PARK MIELEC, która w głównej mierze przyczyniła się do dywersyfikacji przemysłu w mieście i ustabilizowania się sytuacji gospodarczej, a także zapewniła zatrudnienie mieszkańcom po zmianie gospodarki z centralnie planowanej na wolnorynkową i wynikającym z tego zwolnieniom. Wewnątrz strefy ulokowanych jest wiele firm prywatnych, głównie przemysłu lekkiego. Utworzony w mieście jest też Mielecki Park Przemysłowy. Podzielony został na dwie części przy terenach SEE i na osiedlu Wojsław.

Dawne mieleckie produkty[edytuj]

Współczesne mieleckie produkty[edytuj]

Dawne i współczesne mieleckie produkty
Produkowany w Mielcu S-70i Black Hawk na Radom Air Show, (2011)
Produkowany w Mielcu Leopard 6 Litre Roadster podczas prezentacji w Lipsku, (2007)
Produkowany PZL M28 Skytruck w wersji przeznaczonej do patrolu morskiego w barwach Straży Granicznej
Samolot-pomnik TS-11 Iskra, (październik 2014)

Budżet[edytuj]


Rysunek 1.1 Dochody ogółem w Mieście Mielec w latach 1995-2010 (w zł)
Tabela 1.1 Relacje działalności statutowej Miasta Mielec w latach 1995-2010
WYSZCZEGÓLNIENIE J.
m.
ROK
1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010
Dochody ogółem 22 803 156,- 39 238 488,- 54 176 943,- 56 201 893,- 61 204 733,- 66 815 927,- 76 527 040,- 77 578 578,- 80 378 789,- 90 901 170,- 98 313 591,- 115 526 067,36 119 679 027,02 135 859 991,20 143 013 199,64 159 565 544,80
ZNAK ± + + + + +
Nadwyżka/deficyt
budżetowa(-y)
931 740,- 3 140 115,- 153 501,- 1 019 171,- 1 177 393,- 1 440 142,- 3 603 540,- 3 833 448,- 2 546 983,- 8 033 741,- 4 640 341,- 1 866 955,31 12 232 099,22 1 613 896,66 324 895,63 7 233 717,06
ZNAK Σ =
Wydatki ogółem 21 871 416,- 42 378 603,- 54 330 444,- 55 182 722,- 60 027 340,- 65 375 785,- 72 923 500,- 81 412 026,- 77 831 806,- 82 867 429,- 102 953 932,- 113 659 112,05 107 446 927,80 134 246 094,54 143 338 095,27 152 331 827,74

Rysunek 1.2 Wydatki ogółem w Mieście Mielec w latach 1995-2010 (w zł)

Według danych z roku 2010 średni dochód na mieszkańca wynosił 2626,90 zł (tj. – stan na 31 XII; przy 2626,51 zł w zestawieniu na 30 VI); jednocześnie średnie wydatki na mieszkańca kształtowały się na poziomie 2507,81 zł (tj. – stan na 31 XII; przy 2507,44 zł w zestawieniu na 30 VI).[potrzebny przypis]

Transport[edytuj]

Transport drogowy[edytuj]

Do Mielca można dojechać następującymi drogami wojewódzkimi:

Mielecki rynek
Ulica Adama Mickiewicza

Obwodnica miasta[edytuj]

Ponadto istnieje oddana do użytku 12 listopada 2014 roku[60][61] trasa KielceStaszówPołaniec – Mielec – KolbuszowaRzeszów, w ramach której wybudowany został nowy most na Wiśle w okolicach Połańca[62] oraz obwodnica wschodnia Mielca, której odcinek łączący drogę powiatową Mielec - Szydłowiec z drogą wojewódzką nr 875 Mielec - Kolbuszowa został oddany do użytku 3 listopada 2014 roku[63], a odcinek łączący drogą wojewódzką nr 875 Mielec - Kolbuszowa z drogą wojewódzką nr 985 Mielec – Dębica oddano do użytku 9 stycznia 2015 roku[64][65], natomiast 13 sierpnia 2015 roku oddano odcinek łączący drogę powiatową Mielec - Szydłowiec z drogą wojewódzką nr 985 Mielec – Tarnobrzeg[66][67][68]. Obwodnica Mielca od 5 października 2015 roku jest częścią drogi wojewódzkiej nr 985[69], a ulice na terenie miasta wchodzące przed oddaniem obwodnicy w skład drogi wojewódzkiej tj. ulica Sienkiewicza i ulica Wojsławska z mocy ustawy stały się drogami powiatowymi[69].

Połączenie z autostradą[edytuj]

Około 30 km na południe od Mielca przebiega autostrada A4 będąca jednocześnie drogą międzynarodową E40, której odcinek Dębica - Rzeszów oddano do użytku 30 października 2013 roku wraz z węzłem Dębica Wschód z łączącym autostradę poprzez drogę powiatową 1288R z drogą wojewódzką nr 985 Mielec - Dębica[70] oraz z drogą krajową nr 4 (E40) na odcinku Jędrzychowice - Korczowa, natomiast 30 października 2014 roku oddano do użytku odcinek Tarnów - Dębica[71].

Dworzec autobusowy[edytuj]

W Mielcu działa duże przedsiębiorstwo liniowej komunikacji autobusowej. Spółka Miejska Komunikacja Samochodowa Sp. z o.o. pokrywa zapotrzebowanie na przewóz ludzi w obrębie miasta i jego najbliższych okolic.

Transport międzymiastowy i dalekobieżny realizowany był przez Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Mielcu. Został on wykupiony przez firmę Conex, która później została kupiona przez francuską firmę Veolia Transport Central Europe, która następnie została sprzedana europejskiej grupie transportowej Arriva, należącej do Kolei Niemieckich[72]. W ten sposób powstała PKS Arriva Mielec, której pojazdy odjeżdżają z dworca przy ul. Jagiellończyka i obsługą linie podmiejskie i dalekobieżne. Firma stopniowo zaczęła likwidację połączeń autobusowych, argumentując swoją decyzję ich nierentownością[73][74][75]. Ostatecznie spółka Arriva podjęła decyzję o wycofaniu się z Mielca i zakończeniu działalności na terenie powiatu mieleckiego, sprzedaży nieruchomości należących do niej oraz formalnym zamknięciu 1 grudnia 2017 roku dawnego PKS Mielec[76]. Porzucone przez Arrivę połączenia w powiecie mieleckim zostały przejęte przez lokalne firmy przewozowe[76].

Ponadto swoje połączenia prowadzi kilka mniejszych prywatnych firm przewozowych takich jak:

  • Golden Trans - trasa: Mielec - Radomyśl Wielki - Lisia Góra - Kraków[77]
  • MARKPOL - polączenia: Mielec - Tuszyma - Pustynia - Kraków; Mielec - Szczucin - Kraków; Mielec - Radomyśl Wielki - Dąbrowa Tarnowska - Kraków; Mielec - Zarównie; Mielec - Czajkowa; Mielec - Dębiaki; Mielec - Wojków; Mielec - Ławnica; Mielec - Sarnów; Mielec - Janowiec; Mielec - Pluty; Mielec - Tuszów Narodowy; Mielec - Grochowice[78]
  • AIR BUS - trasa: Mielec - Warszawa[79]
  • J.A Trans trasa: Mielec - Kolbuszowa - Rzeszów[80]
  • EMEX trasa: Mielec - Połaniec - Staszów - Raków - Łagów - Radom - Warszawa[81]
  • Marcel Bus trasa: Mielec - Rzeszów[82]

Transport kolejowy[edytuj]

Do Mielca doprowadzono kolej w 1887 roku[83]. Dworzec kolejowy Mielec, podobnie jak dwie małe stacje w osiedlach Rzochów i Wojsław, leżą na trasie linii kolejowej nr 25. 23 grudnia 1937 roku podjęto decyzję o budowie bocznicy kolejowej prowadzącej do powstających wtedy zakładów lotniczych w Mielcu, która została wybudowana w sierpniu 1938 roku[84].

W 1997 roku przeprowadzono remont linii kolejowej na odcinkach Mielec – Malinie, Tuszów NarodowyJaślany i JaślanyPadew Narodowa[85]. W następnych latach transport szynowy w Mielcu stracił na znaczeniu, a odcinek Dębica – Mielec – Tarnobrzeg popadł w kiepski stan techniczny. W 2009 został wstrzymany został ruch pociągów osobowych oraz pospiesznych[86]. Ruch pociągów pasażerskich miał zostać wznowiony z dniem 1 marca 2011, ale w wyniku zmiany decyzji w PKP Intercity to nie nastąpiło[87].

W 2012 prowadzony jest tylko ruch towarowy obsługiwany głównie przez państwowe PKP Cargo i prywatne spółki kolejowe. Z powodu pogarszającego się stanu torów i całej infrastruktury linia kolejowa na odcinku Dębica – Mielec - Tarnobrzeg była obecna od grudnia 2012 roku do kwietnia 2013 roku na wykazie linii kolejowych do likwidacji[88][89][90]. W kwietniu 2011 zlecono wykonanie studium wykonalności rewitalizacji tego odcinka, które zostało ukończone jesienią 2011[91]. Studium wykazało zasadność remontu, koszt prac oszacowano na 320 milionów złotych netto[92]. Remont linii kolejowej będzie realizowany z nowego budżetu Unii Europejskiej na lata 2014–2020[93][94].

23 grudnia 2014 roku PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. ogłosiło przetarg na opracowanie dokumentacji przedprojektowej dla projektu „Prace na liniach kolejowych nr 25, 74, 78 na odcinku Stalowa Wola - Tarnobrzeg/Sandomierz - Ocice/Padew” obejmujący odcinek Tarnobrzeg - Padew Narodowa[95], a 15 lipca 2015 roku ogłosiło przetarg na opracowanie dokumentacji przedprojektowej dla projektu „Rewitalizacja linii kolejowej nr 25 na odcinku Padew Narodowa – Mielec – Dębica”[96]. Linia kolejowa na odcinku Dębica - Mielec - Padew Narodowa będzie realizowana w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego w latach 2017-2020[97] a odcinek Padew Narodowa - Ocice wraz z linią kolejową Stalowa Wola - Tarnobrzeg/Sandomierz będzie realizowany w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia[69]. Początkowo procedura przetargowa była przewidziana na 2017 rok[98], a realne prace miały rozpocząć się w 2017[99] lub 2018 roku[98]. Jednak ostatecznie z powodu dużego zakresu prac jaki został zarysowany w studium wykonalności, które stale było korygowane i uzupełniane, przetarg na odcinek Mielec - Dębica miał zostać ogłoszony pod koniec 2018 roku, choć ostatecznie został ogłoszony 20 września 2017 roku[100], natomiast odcinek Mielec – Padew będzie realizowany z budżetu Polskich Linii Kolejowych lub rezerwowych funduszy Regionalnego Programu Operacyjnego[101].

29 sierpnia 2017 roku spółka PKP Polskie Linie Kolejowa S.A. ogłosiła przetarg na opracowanie dokumentacji projektowej wraz z pełnieniem nadzoru autorskiego dla linii kolejowych nr 25, 74 i 78, który zakresem działania obejmuje odcinek Tarnobrzeg - Padew Narodowa[102]. 20 września 2017 roku spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. ogłosiła przetarg na zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych na linii kolejowej na odcinku Mielec – Dębica w ramach projektu pod nazwą „Rewitalizacja linii kolejowej nr 25 na odcinku Padew – Mielec – Dębica”[100].

Około 15 km na północ od Mielca przebiega Linia Hutnicza Szerokotorowa (linia kolejowa nr 65) o rozstawie toru 1520 mm (zgodnym ze stosowanym w krajach byłego ZSRR). Terminal przeładunkowy w Woli Baranowskiej umożliwia wymianę ładunków pomiędzy koleją szerokotorową a normalnotorową oraz ciężarówkami[103].

Transport lotniczy[edytuj]

 Osobny artykuł: Lotnisko Mielec.

W północnej części miasta znajduje się lotnisko, wykorzystywane głównie przez Polskie Zakłady Lotnicze jako lotnisko fabryczne i Aeroklub Mielecki jako lotnisko sportowe. W przeszłości wielokrotnie lądowały na nim samoloty transportowe i dyspozycyjne, zawsze jednak miało to związek z realizacją zapotrzebowań wytwórni lotniczej. Mieleckie lotnisko nie jest przystosowane do ruchu pasażerskiego. Lotnisko jest wyposażone w system APV-I, który umożliwia lądowanie przy ograniczonej widoczności[104][105].

W 2012 otwarto przyszpitalne lądowisko dla helikopterów przy ul. Żeromskiego.

Zabytki[edytuj]

Plan Mielca
Pałacyk Oborskich przy ul. Legionów
Klasycystyczny Dworek Suchorzewskich
Księgarnia Dębickich przy ul. Mickiewicza 5
Willa Weryński przy ul. Kościuszki
 Z tym tematem związana jest kategoria: Zabytki Mielca.
Zabytki nieruchome wpisane do rejestru zabytków województwa podkarpackiego[106][107]
Obiekty dziś nieistniejące lub przeniesione poza teren miasta

Kultura[edytuj]

Plac Armii Krajowej w Mielcu z budynkiem Samorządowego Centrum Kultury

Instytucją promującą kulturę w Mielcu jest podlegające Urzędowi Miasta Samorządowe Centrum Kultury utworzone 15 października 1997. Strukturę organizacyjną SCK stanowią:

  • Dom Kultury – powstał w 1953 jako Zakładowy Dom Kultury WSK Mielec. Później nosił nazwy: Robotnicze Centrum Kultury WSK i Miejski Ośrodek Kultury. Szybko stał się ośrodkiem kulturalnego życia miasta. W Domu Kultury mieszczą się m.in. kino Galaktyka (dawniej Metalowiec), Centrum Wystawienniczo-Promocyjne oraz siedziba Zespołu Pieśni i Tańca „Rzeszowiacy”[117][118].
„Jadernówka” – filia Muzeum Regionalnego (muzeum fotograficzne) przy ul. Jadernych
  • Muzeum Regionalne:
    • Dworek Oborskich – wybudowany przez hrabiego Wacława Oborskiego, obecnie główna siedziba Muzeum Regionalnego,
    • Jadernówka – dawniej siedziba zakładu fotograficznego założonego przez Augusta Jadernego, obecnie muzeum fotograficzne dysponujące drugą w Polsce co do wielkości kolekcją aparatów i akcesoriów fotograficznych (ponad 500 sztuk)[119].
  • Miejska Biblioteka Publiczna.

Inną istotną organizacją jest powołane 16 stycznia 1964 Towarzystwo Miłośników Ziemi Mieleckiej im. Władysława Szafera[120]. Towarzystwo zajmuje się promocją mieleckiej kultury i szerzeniem wiedzy o historii miasta. W 2006 roku przy Towarzystwie powołano Grupę Literacką „Słowo”[121], w jej skład wchodzą m.in. Włodzimierz Kłaczyński, Włodzimierz Gąsiewski, Piotr Durak, Jerzy Mamcarz, Andrzej Ciach[122].

Od 1998 w okresie letnim w Mielcu odbywa się Międzynarodowy Festiwal Muzyczny (do roku 2000 Międzynarodowy Festiwal Organowy) poświęcony muzyce poważnej[123].

Mielec zdobi 28 rzeźb plenerowych rozmieszczonych w różnych punktach miasta[124].

Pomniki, rzeźby, miejsca
Muza, jedna z licznych rzeźb plenerowych w mieście
Park za Miejską Biblioteką Publiczną w tle widoczne jupitery stadionu Stali Mielec
Pomnik-kotwica statku „Mielec” w Parku Oborskich w Mielcu
Pomnik Jana Kilińskiego u zbiegu ulic Wolności, Jadernych i Mickiewicza
Pomnik Sokołów w Mielcu
Rzeźba w Parku Oborskich w Mielcu

Oświata[edytuj]

Szkoły podstawowe

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Władysława Szafera w Mielcu
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Tadeusza Kościuszki w Mielcu
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Wojska Polskiego w Mielcu
  • Szkoła Podstawowa nr 6 im. Żwirki i Wigury w Mielcu
  • Szkoła Podstawowa nr 9 im. Władysława Jasińskiego „Jędrusia” w Mielcu
  • Szkoła Podstawowa nr 11 im. Jana Pawła II w Mielcu
  • Szkoła Podstawowa nr 12 im. Henryka Sienkiewicza w Mielcu
  • Szkoła Podstawowa nr 13 im. Jana Bytnara „Rudego” w Mielcu
  • Szkoła Podstawowa przy Niepublicznej Szkole Mistrzostwa Sportowego w Mielcu im. Grzegorza Lato

Gimnazja

  • Gimnazjum nr 1 w Mielcu
  • Gimnazjum nr 2 w Mielcu
  • Gimnazjum nr 3 w Mielcu
  • Gimnazjum nr 4 w Mielcu
  • Gimnazjum przy Niepublicznej Szkole Mistrzostwa Sportowego w Mielcu im. Grzegorza Lato
  • Niepubliczne Gimnazjum w Mielcu
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 1 w Mielcu im. st. sierż. pilota Stanisława Działowskiego

Szkoły ponadgimnazjalne

  • I Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Konarskiego
  • II Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 1 w Mielcu im. st. sierż. pilota Stanisława Działowskiego
    • V Liceum Ogólnokształcące
  • Liceum przy Niepublicznej Szkole Mistrzostwa Sportowego w Mielcu im. Grzegorza Lato
  • Zespół Szkół Budowlanych im. Żołnierzy Armii Krajowej w Mielcu
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa Nr 2
    • Technikum Nr 2
    • II Liceum Profilowane
  • Zespół Szkół Ekonomicznych im. bł. ks. Romana Sitki w Mielcu
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa Nr 1
    • Technikum Nr 1
    • I Liceum Profilowane
  • Zespół Szkół Technicznych w Mielcu
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa Nr 3
    • Technikum Nr 3
    • III Liceum Profilowane (do 2010, obecnie nie istnieje)
    • III Liceum Ogólnokształcące
    • Szkoła Policealna Nr 3
    • Technikum Uzupełniające Nr 3
    • III Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące
  • Zespół Szkół im. prof. Janusza Groszkowskiego w Mielcu
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa Nr 4
    • Technikum Nr 4
    • IV Liceum Profilowane (do 2010, obecnie nie istnieje)
    • IV Liceum Ogólnokształcące
  • Centrum Kształcenia Praktycznego i Doskonalenia Nauczycieli w Mielcu

Uczelnie

Szkoły artystyczne

  • Szkoła muzyczna I i II stopnia
  • Dwie prywatne szkoły muzyczne

Szkoły specjalne

  • Zespół Szkół Specjalnych w Mielcu
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna Nr 1
  • Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Mielcu
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna Nr 2
    • Szkoła Specjalna Przysposabiająca do Pracy
Szkoły i uczelnie
Szkoła Podstawowa nr 1 im. Władysława Szafera w Mielcu
Szkoła Podstawowa nr 2 im. Tadeusza Kościuszki w Mielcu, (październik 2014)
Szkoła Podstawowa nr 3 w Mielcu, (październik 2014)
Budynek Państwowej Szkoły Muzycznej (dawna siedziba Rady Powiatowej)

Media[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Media w Mielcu.

Obecnie w Mielcu funkcjonują: portal informacyjny HejMielec i tygodnik regionalny Korso.

Prasa[edytuj]

  • Korso – tygodnik regionalny, wydawany od 1 sierpnia 1991[125] (nakład ponad 8000 egz.[126])
  • Głos Mielecki – bezpłatny miesięcznik regionalny, wydawany od maja 2013 roku (nakład 10 000 egz.)
  • Dobry Tydzieńtygodnik regionalny, wydawany od 10 grudnia 2008 (nakład 10 000 egz.)[potrzebny przypis]
  • Wizjer Regionalny – tygodnik regionalny[potrzebny przypis]
  • W Cieniu Jupiterów – bezpłatny dziennik internetowy, działający na mocy wpisu do rejestru mediów, jego elektroniczna wersja dostępna jest online (wcj24.pl), wydawany od stycznia 2015
  • Hejmielec – bezpłatny dwutygodnik, papierowe wydanie portalu hej.mielec.pl ukazujące się od 16 września 2011 (obecnie niepublikowany)[127]
  • Wydarzenia – tygodnik regionalny, ukazujący się od 27 października 2006[128] do 2008[potrzebny przypis]
  • Echo Dnia (wydanie podkarpackie) – kielecki dziennik regionalny, wydanie przygotowywane w Mielcu, Tarnobrzegu i Stalowej Woli, w powiecie mieleckim ukazuje się od 24 kwietnia 1998[129]
  • Gazeta Mielecka – kwartalnik[potrzebny przypis]
  • Wieści Regionalne – miesięcznik społeczno-kulturalny, wydawany od 1990 jako pierwsza w regionie mieleckim gazeta prywatna (nakład ok. 2500 egz.)[130]
  • Nadwisłocze – kwartalnik społeczno-kulturalny, kolportowany w całej Polsce (nakład ok. 1000 egz.)[131]
  • Magazyn Prasowy Mielecka Strefa – bezpłatny dwutygodnik reklamowy, wydawany od 1994 (nakład ok. 5000 egz.)[132]
  • W Kręgu Mieleckich Humanistów – kwartalnik Stowarzyszenia Nauczycieli Polonistów wydawany od 2000[133]
  • Inny Świat – pismo anarchistyczne wydawane od 1993[134]
  • Mielczanin – wydawnictwo informacyjno-promocyjne Urzędu Miasta w Mielcu ukazujące się nieregularnie od 1996 w nakładzie ok. 1000 egzemplarzy[135]

Radio i telewizja[edytuj]

Przez wiele lat w mieście funkcjonowała lokalna rozgłośnia radiowa: najpierw Hit FM (1992-1999), a wkrótce po jego upadku Puls FM (2001-2008)[128]. Obie nadawały na częstotliwości 102,4 MHz FM. Ponadto w mieście funkcjonuje studio regionalne RDN Małopolska[potrzebny przypis].

W latach 90. działała regionalna telewizja TVK Gosat[128], nadająca cotygodniowy program informacyjny Kalejdoskop Mielecki oraz relacje z lokalnych wydarzeń. Obecnie w mieście funkcjonuje lokalny oddział Twojej Telewizji Kablowej[potrzebny przypis].

Podział administracyjny[edytuj]

Podział administracyjny Mielca
Budynek sądu przy ul. Kościuszki 15

Osiedla Mielca[edytuj]

 Osobny artykuł: Osiedla Mielca.

Mielec jest podzielony na 18 osiedli[136], które są jednostkami pomocniczymi wspólnoty samorządowej. Zostały utworzone 14 czerwca 1978 przez Miejską Radę Narodową, a następnie wraz z przyłączeniem kolejnych terenów, podział ten był korygowany. Podział na osiedla obejmuje cały obszar miasta, a przy ich wyznaczaniu pod uwagę wzięta została jednorodność układu osadniczego, układ przestrzenny oraz możliwości integracji w celu wykonywania zadań publicznych.

Religia[edytuj]

Przypuszcza się, że pierwsza parafia w Mielcu (wymienianym w dokumentach jako Imelecz) została ufundowana przez właściciela Mielca, Paszko Trestkę, pomiędzy rokiem 1357 a 1374. Żydzi zaczęli osiedlać się z końcem XVI wieku. Kalwinizm w Mielcu się nie pojawił, natomiast pierwszy zbór Kościoła Zielonoświątkowego otworzono w latach 90. XX wieku[137][138].

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:

Obiekty sakralne
Widok na kościół pw. Ducha Świętego
Kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy
Kaplica grobowa rodziny Boguszów
Kaplica grobowa Sękowskich (osiedle Rzochów)
Nieistniejąca synagoga w Mielcu

Sport[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Sport w Mielcu.
Grzegorz Lato (pośrodku) strzela jedyną bramkę w meczu Polska – Szwecja podczas MŚ w RFN w 1974; Reprezentacja Polski zajęła na tych Mistrzostwach trzecie miejsce, a Lato został królem strzelców
Piłkarsko-lekkoatletyczny Stadion Stali Mielec przy ul. Solskiego

Mielecki sport kojarzony jest przede wszystkim z drużyną piłkarską reprezentującą wielosekcyjny klub Stal Mielec. Zespół ten dwukrotnie, w latach 1973 i 1976, zdobył tytuł Mistrza Polski. Jego zawodnicy często byli nagradzani powołaniami do kadry narodowej, a stadion, na którego murawie rozgrywane były mecze, zaliczano do największych tego typu obiektów w kraju. W wyniku transformacji ustrojowej właściciel Stali – WSK „PZL-Mielec” (ob. Polskie Zakłady Lotnicze) – popadł w poważne kłopoty finansowe, czego skutkiem był rozpad klubu na kilka mniejszych w połowie 1997 roku[128].

Kontynuatorem piłkarskiej tradycji jest FKS Stal Mielec, który od sezonu 2013/2014 występuje na murawach II ligi[140]. Ponadto klub słynie z bardzo wysokiego poziomu kształcenia młodzieży. Duże w tym zasługi ma funkcjonująca przy klubie Szkoła Mistrzostwa Sportowego im. Grzegorza Laty. W 2006 FKS Stal Mielec zajął trzecie miejsce w Mistrzostwach Polski Juniorów Starszych. Rok 2007 przyniósł kolejne sukcesy – juniorzy starsi zajęli drugie miejsce, pokonując przy tym mistrza Polski z poprzedniego sezonu Gwarka Zabrze, juniorzy młodsi natomiast zdobyli tytuł Mistrza Polski[141] pokonując w turnieju finałowym SMS Łódź 1:0, MKS Cracovię Kraków SSA 5:0 i remisując z Jagiellonią Białystok 0:0. Jest to największe osiągnięcie w historii juniorskiej Stali.

Siatkarki Stali Mielec w sezonie 2010/2011

Klub Piłki Siatkowej Kobiet Stal Mielec w latach 1997–2012 reprezentował miasto w rozgrywkach najwyższego szczeblu w Polsce (kolejno Serii A, Ligi Siatkówki Kobiet i PlusLigi Kobiet), sporadycznie także w europejskich pucharach. Zespół zdobył Wicemistrzostwo Polski w sezonie 1999/2000, brązowy medal Mistrzostw Polski w 1998/1999 i 2003/2004, srebrny medal Pucharu Polski w 1998/1999[128], a w sezonie 2002/2003 dotarł do ćwierćfinału Pucharu Konfederacji CEV[142]. Od sezonu 2012/2012 zespół występuje jako Stal Mielec S.A. w 1 lidze.

PGE Stal Mielec od sezonu 2010/11 gra w ekstraklasie[143]. Z sekcji lekkoatletycznej wyłonił się natomiast Lekkoatletyczny Klub Sportowy Stal Mielec[144], a z pływackiej Uczniowski Klub Sportowy Ikar Mielec (obecnie Międzyszkolny Klub Sportowy Ikar Mielec)[145]. Z biegiem czasu powstawały kolejne kluby, które nazwą odwoływały się do Stali. W 2005 roku zawiązał się Mielecki Klub Piłki Siatkowej Stal Mielec, który występuje w III lidze, a w 2009 futsalowy Klub Sportowy Fair Play Mielec (obecnie Klub Futsalu Stal Mielec), grający w II lidze[146].

Szczególne zasługi dla polskiego chodu sportowego ma Odrodzone Towarzystwo Gimnastyczne Sokół Mielec, klub niezwiązany z dawną Stalą, którego wychowankami są m.in. Rafał Augustyn[147], Paulina Buziak[148] i Rafał Sikora[149], Mistrzowie i Reprezentanci Polski.

Dużą rolę w dziedzinie propagowania zdrowego stylu życia odgrywa Mielecki Ośrodek Sportu i Rekreacji. Zajmuje się on m.in. administracją obiektów sportowych: stadionu, hali sportowo-widowiskowej, kąpieliska, lodowiska, kortów tenisowych i innych. Od roku akademickiego 2008/2009 w mieście funkcjonuje oddział zamiejscowy Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie[150].

Park Leśny na Górce Cyranowskiej w Mielcu
Bulwary nad Wisłoką w Mielcu, (2014)

Ponadto w Mielcu działają m.in.[151]:

  • Mielecki Klub Sportowy Gryf
  • Towarzystwo Gimnastyczne Sokół Mielec
  • Aeroklub Mielecki
  • Klub Szachowy SDK-Lotnik
  • Klub Sportowy Smoczanka
  • MKS TS Reg-Benz Mielec – klub tenisa stołowego startujący w II lidze
  • USB „Iryda” Mielec
  • Klub Żeglarski „Orkan” Mielec
  • Klub Futbolu Amerykańskiego „Aviators” Mielec

Miasta partnerskie[edytuj]

Ludzie związani z Mielcem[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Mielcem.

Znani mielczanie[edytuj]

Historyczni
Artyści
Pisarze i poeci
Dziennikarze
Naukowcy
Politycy
Sportowcy

Inne osoby związane z Mielcem[edytuj]

Honorowi obywatele miasta[edytuj]

Decyzja o wręczeniu tego szczególnego wyróżnienia leży w gestii Rady Miejskiej. Honorowe obywatelstwo może być przyznane wyłącznie osobie nie mieszkającej na stale w Mielcu, która w nadzwyczajnym stopniu przysłużyła się miastu. Najprawdopodobniej jedynie sześć osób zostało uhonorowanych w ten sposób[158]:

1873 Eugeniusz Beneszek starosta mielecki
1897 Seweryn Chrząszczewski starosta mielecki
1903 hrabia Leon Piniński namiestnik Galicji
1913 dr Andrzej Kędzior dyrektor Krajowego Biura Melioracyjnego we Lwowie
1938 Zygmunt Szlichting starosta mielecki
1990 Lech Wałęsa prezydent Polski

Przyjaciele miasta Mielca[edytuj]

Za szczególne zasługi wobec Mielca przyznawany jest Medal Przyjaciel miasta Mielca[159].

Data wyróżnienia Wyróżniony Uzasadnienie
18 marca 1997 Stanisław Soloch (mer miasta Douchy-les-Mines we Francji) za zasługi położone dla nawiązania, umacniania i rozwijania współpracy Douchy-les-Mines i Mielca
Paulo Rodrigues (sekretarz przemysłu, handlu i turystyki stanu Goiás w Brazylii) za zasługi w nawiązaniu i rozwoju współpracy gospodarczej Brazylii i Polski (głównie miast Anapolis i Mielca)
Erivan Bueno De Morais (deputowany stanu Goiás w Brazylii)
22 września 1997 Jose Paes De Lucena (prezes zarządu PZL-Mielec w Brazylii (Fabica de Avioes do Brasil)
3 października 1997 Marek Pol za szczególny wkład pracy w restrukturyzację mieleckiego przemysłu, a także w przygotowanie i powołanie pierwszej w Polsce Specjalnej Strefy Ekonomicznej EURO-PARK MIELEC
Wacław Niewiarowski
Tadeusz Soroka
Arkadiusz Krężel
Edward Nowak
Teresa Korycińska
14 września 1998 Robert Grudzień (organista) za szczególny wkład pracy w przygotowanie i przeprowadzenie Międzynarodowego Festiwalu Organowego w Mielcu
20 września 1999 Wiesław Ochman (polski śpiewak) za sympatię dla Mielca, polską i światową wielkość artystyczną, uświetnienie występem koncertów finałowych Międzynarodowego Festiwalu Organowego w Mielcu
19 września 2001 Maciej Sysło (profesor Uniwersytetu Wrocławskiego) za otwartą sympatię dla Mielca, pomoc przy organizowaniu ogólnopolskich konferencji edukacyjnych Informatyka w szkole 2000 i 2001 w Mielcu, oraz promowanie Mielca jako miasta przyjaznego nowoczesnej edukacji
3 kwietnia 2003 Feliks Kiryk (profesor Akademii Pedagogicznej w Krakowie) za naukowo-historyczne badania regionu mieleckiego w latach 1970-2000, zawarte w trzytomowym dziele Mielec. Z dziejów miasta i regionu oraz prezentowane w niezliczonych artykułach naukowych i na wielu sympozjach, za sympatię wobec Mielca
30 maja 2003 Andrzej Niemczyk (trener polskiej reprezentacji siatkarek) za trenerskie i zawodnicze zasługi w siatkarskich reprezentacjach Polski oraz kadrze Stali Mielec
11 lutego 2004 Wiktor Skworc (biskup ordynariusz Diecezji Tarnowskiej) za wspieranie wspólnych inicjatyw kulturalnych i oświatowych, za opiekę duchową nad wszystkimi mielczanami oraz parafiami Mielca i powiatu mieleckiego
2 maja 2004 Werner Hamel (burmistrz miasta Löhne w Niemczech) za zasługi w zakresie nawiązania i rozwoju partnerskiej współpracy Löhne i Mielca oraz przygotowanie przyjacielskiej platformy dla przyszłej współpracy samorządów obu miast i ich mieszkańców
9 lipca 2004 Henryk Kasperczak (zawodnik i trener piłki nożnej) za wielkie zasługi dla Stali Mielec w latach 1965-1978, sukcesy jako piłkarz i trener, jako wyraz dumy i uznania mielczan
15 maja 2005 Paweł Adamek (dyrygent orkiestry Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia w Dębicy) za aktywność w budowaniu współpracy pomiędzy środowiskami kulturalnymi Mielca i Dębicy
1 czerwca 2007 rodzina Kirchhoff za zasługi w pomnażaniu potencjału gospodarczego Mielca, za harmonijną współpracę w dziedzinie kultury Mielca i innych stref życia publicznego
21 lutego 2011 Antoni Tajduś (profesor i rektor Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie) za zasługi w pomnażaniu potencjału intelektualnego młodzieży, a przy tym za wybitny wkład na rzecz rozwoju Mielca w dziedzinie nowoczesnego szkolnictwa wyższego oraz za przydawanie prestiżu uczelni macierzystej także Zamiejscowemu Ośrodkowi Dydaktycznemu AGH w Mielcu.
29 września 2012 Heinz-Dieter Held (burmistrz miasta Löhne w Niemczech) za kontynuację zapoczątkowanych w 2002 roku wzajemnych uzgodnień o partnerstwie Mielca i Löhne oraz za budowanie przyjaznych więzi pomiędzy środowiskami Mielca i Löhne w dziedzinie samorządności, kultury, oświaty, sportu i przemysłu
10 maja 2013 Renata i Henryk Bury (przedsiębiorcy) za szczególne zasługi w budowaniu pomostów zaufania między mieszkańcami Unii Europejskiej oraz w podzięce za harmonijne pomnażanie potencjału gospodarczego miasta Mielca i transfer innowacji technicznych.

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Mimo że dawna siedziba Oborskich wpisana jest do rejestru zabytków jako zespół pałacowy, to rzeczony obiekt faktycznie jest dworem zaprojektowanym według modnej niegdyś koncepcji nazywanej pałacykiem i powszechnie nazywany jest Pałacykiem Oborskich lub Dworkiem Oborskich. Porównaj: [1].
  2. We wnętrzu synagogi (oraz kilku innych budynków, które podpalono) życie straciło kilkadziesiąt osób narodowości żydowskiej. Była to pierwsza na dużą skalę zbrodnia ludobójstwa dokonana na ziemiach polskich.

Przypisy

  1. Handel w Mielcu. www.mielec.pl. [dostęp 2011-11-24].
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2015 r.
  3. a b http://www.polskawliczbach.pl/Mielec, w oparciu o dane GUS.
  4. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2015 r.
  5. Historia miasta – śreniowiecze w Encyklopedii miasta Mielca
  6. Własność ziemska w powiecie sandomierskim w roku 1629, w:Przegląd Nauk Historycznych 2012, r. XI, Nr 2, s. 50.
  7. Historia miasta – lata 1457-1772 w Encyklopedii miasta Mielca
  8. Encyklopedia Miasta Mielca: BURMISTRZE MIELCA.
  9. pod red. Feliksa Kiryka: Mielec. Dzieje miasta i regionu. Tom I. Rzeszów: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984, s. 440.
  10. Historia miasta pod zaborem austriackim (1772-1918) w Encyklopedii miasta Mielca
  11. l, Setna rocznica wybuchu I wojny światowej. Walki dotarły również do Mielca Reportaż, relacja, wywiad - HEJ.MIELEC.PL - wiadomości z Mielca i regionu: reportaże, wywiady, obszerne relacje / Miasto i Powiat / Reportaż, relacja, wywiad, www.hej.mielec.pl [dostęp 2017-10-06].
  12. Encyklopedia Miasta Mielca: BURMISTRZE MIELCA.
  13. Historia miasta – lata 1918-1939 w Encyklopedii miasta Mielca
  14. a b c d e f g Mielecki wrzesień 1939, tmzm.mielec.pl [dostęp 2017-10-06].
  15. Encyklopedia Miasta Mielca: BURMISTRZE MIELCA.
  16. a b c d e 63 rocznica wyzwolenia Mielca, tmzm.mielec.pl [dostęp 2017-10-06].
  17. Praca zbiorowa, Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa 1975, s.325,
  18. Andrzej Krempa: 63 rocznica wyzwolenia Mielca. TMZM, 2007-08-02. [dostęp 2013-03-08].
  19. Historia miasta – II wojna swiatowa w Encyklopedii miasta Mielca
  20. l, Uczcili pamięć żołnierzy walczących o wyzwolenie Mielca Społeczność - Hej.MIELEC.pl - Wiadomości Zdjęcia Ogłoszenia Firmy / Aktywni / Społeczność, www.hej.mielec.pl [dostęp 2017-10-06].
  21. Encyklopedia Miasta Mielca: BURMISTRZE MIELCA.
  22. Historia Miasta w latach 1945-1988 w Encyklopedii miasta Mielca
  23. Historia miasta – od 1989 w Encyklopedii miasta Mielca
  24. Encyklopedia Miasta Mielca: BURMISTRZE MIELCA.
  25. Encyklopedia Miasta Mielca: URZĄD MIEJSKI (ZARZĄD GMINNY, MAGISTRAT, ZARZĄD MIEJSKI, PREZYDIUM MIEJSKIEJ RADY NARODOWEJ).
  26. Encyklopedia Miasta Mielca: URZĄD MIEJSKI (ZARZĄD GMINNY, MAGISTRAT, ZARZĄD MIEJSKI, PREZYDIUM MIEJSKIEJ RADY NARODOWEJ).
  27. Encyklopedia Miasta Mielca: URZĄD MIEJSKI (ZARZĄD GMINNY, MAGISTRAT, ZARZĄD MIEJSKI, PREZYDIUM MIEJSKIEJ RADY NARODOWEJ).
  28. Ludność w 2010 roku, Mielec – gmina miejska. GUS. [dostęp 2011-08-07].
  29. PZL 37 Łoś powraca! W Mielcu odtworzyli legendę, „Newsweek.pl”, 28 września 2012 [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  30. l, Belfegor symbolicznie odsłonięty. Samolot M-15 znowu w Mielcu Wydarzenia - Hej.MIELEC.pl - Wiadomości Zdjęcia Ogłoszenia Firmy / Miasto i Powiat / Wydarzenia, www.hej.mielec.pl [dostęp 2017-10-07].
  31. TS-11 Iskra - legendarny polski samolot szkolno-treningowy, „Onet Technowinki”, 18 grudnia 2015 [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  32. Fakty i kontrowersje o samolocie Iryda | |, „e-mielec24.pl”, 6 stycznia 2016 [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  33. Kacper Placha, Polot - PZL-Mielec M-20 Mewa, Piper PA-34 Seneca II, www.polot.net [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  34. Kacper Placha, Polot - PZL M-26 Iskierka, www.polot.net [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  35. a b Kacper Placha, Polot - Historia PZL WSK Mielec 1938r.-2007r., www.polot.net [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  36. a b Samochód z Mielca podbije świat?, „Onet Moto”, 13 sierpnia 2009 [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  37. Aleksander Rummel. Polskie konstrukcje i licencje motoryzacyjne w latach 1922–1980. WKiŁ 1985.
  38. Instrukcja obsługi silników wysokoprężnych, WSK Mielec 1972
  39. Mielecki samolot M28 wyleciał do Ameryki Łacińskiej, rzeszow.tvp.pl [dostęp 2017-10-07].
  40. Mielecki samolot Bryza wchodzi na brazylijski rynek, „nowiny24.pl” [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  41. a b l, PZL MIELEC, www.pzlmielec.pl [dostęp 2017-10-07].
  42. Magda Gembal, Mielecka firma Aero AT broni się przed kryzysem. Sprzedała już 10 samolotów, „nowiny24.pl” [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  43. Ferrari, Lamborghini, AC Cobra z Mielca? Spokojnie, to tylko kopia, „forsal.pl” [dostęp 2017-10-07].
  44. MELEX - Producent pojazdów elektrycznych / Oferta, www.melex.com.pl [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  45. Intellect.pl, Historia firmy - R&G PL, www.rg.com.pl [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  46. fronty szafek kuchennych MDF, fronty lakierowane i foliowane, BRW Mielec [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  47. BitArtis.pl, Wiesław Bożek - Zakład Metalowy, www.zmwb.pl [dostęp 2017-10-07].
  48. Kirchhoff Automotive: Strona główna, www.kirchhoff-automotive.com [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  49. l, SANGLASS hartowania szkła płaskiego i giętego - Mielec, www.sanglass.com.pl [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  50. Winowajca, BIKEPOL Mielec - Producent aluminiowych ram rowerowych BikeMielec, www.bikepol.pl [dostęp 2017-10-07].
  51. Geyer&Hosaja | Producent dywaników samochodowych, www.geyer-hosaja.com.pl [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  52. Joanna Tarnowska, Jest praca w fabryce Husqvarna w Mielcu, „nowiny24.pl” [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  53. Okna dachowe, schody strychowe od FAKRO - FAKRO, www.fakro.pl [dostęp 2017-10-07].
  54. Grupa E-budownictwo.pl, Eurocast Sp. z o.o. Produkcja parapetów i okien - Mielec, E-okna [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  55. O firmie | Termo Organika, termoorganika.pl [dostęp 2017-10-07].
  56. Mielec - Kronospan, pl.kronospan-express.com [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  57. l, COBI SA / O firmie - Sklep z zabawkami Cobi.pl, cobi.pl [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  58. AUTOPART - akumulatory, AUTOPART [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  59. Zielona Budka, zielonabudka.pl [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  60. Otwarto most na Wiśle w Połańcu. Łączy Podkarpacie i Świętokrzyskie (pol.). Polskie Radio Rzeszów, 2014-11-12. [dostęp 2014-11-12].
  61. Most na Wiśle oficjalnie otwarty. „To historyczna chwila dla obu regionów” [FOTO, WIDEO] hej.mielec.pl, 2014-11-12 [dostęp 2014-11-12]
  62. Małgorzata Bujara, Marcin Sztandera: Most w Połańcu już się kroi. rzeszow.gazeta.pl, 2010-02-18. [dostęp 2011-05-18].
  63. Pierwszy etap obwodnicy otwarty dla ruchu! Kierowcy mogą pojechać od ul. Wolności do drogi Mielec - Szydłowiec (pol.). hej.mielec.pl, 03-11-2014. [dostęp 2014-11-03].
  64. Południowy fragment obwodnicy zakończony. W piątek otwarcie drogi dla kierowców (pol.). hej.mielec.pl, 2015-01-08. [dostęp 2015-01-09].
  65. Oddany został drugi etap obwodnicy Mielca (pol.). logistyka.wnp.pl, 2015-01-09. [dostęp 2015-01-09].
  66. Obwodnica otwarta. – Korso Mielec. Korso Mielec, 2015-08-13. [dostęp 2015-08-13].
  67. Mielec ma w końcu obwodnicę - Polskie Radio Rzeszów. [dostęp 2015-08-13].
  68. Mielec ma całą obwodnicę! To inwestycja ponad podziałami! [FOTO]. hej.mielec.pl, 2015-08-13. [dostęp 2015-08-13].
  69. a b c Ulica Sienkiewicza, Wojsławska to teraz drogi powiatowe Drogi - Hej.MIELEC.pl - Wiadomości Zdjęcia Ogłoszenia Firmy / Miasto / Drogi. www.hej.mielec.pl. [dostęp 2015-10-31].
  70. Autostrada A4 z Rzeszowa do Dębicy otwarta dla kierowców (pol.). gddkia.gov.pl, 2013-10-30. [dostęp 2013-10-30].
  71. A4 dłuższa o 35 km. Otwarto odcinek z Tarnowa do Dębicy (pol.). gddkia.gov.pl, 30-10-2014. [dostęp 2014-10-30].
  72. l, Koniec Veolii Transport. Zastąpi ją niemiecka Arriva Oferty firm - Hej.MIELEC.pl - Wiadomości Zdjęcia Ogłoszenia Firmy / Biznes / Oferty firm, www.hej.mielec.pl [dostęp 2017-10-07].
  73. Grozi nam wykluczenie komunikacyjne? Arriva likwiduje oddziały i zwalnia ludzi, „eSanok.pl” [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  74. Arriva wywiesiła białą flagę, korso.pl [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  75. l, Arriva likwiduje połączenia z okolicznymi miejscowościami. Powód: niska liczba pasażerów Wydarzenia - Hej.MIELEC.pl - Wiadomości Zdjęcia Ogłoszenia Firmy / Miasto i Powiat / Wydarzenia, www.hej.mielec.pl [dostęp 2017-10-07].
  76. a b l, Dlaczego Arriva opuściła Mielec? Jest wyjaśnienie! Wydarzenia - Hej.MIELEC.pl - Wiadomości Zdjęcia Ogłoszenia Firmy / Miasto i Powiat / Wydarzenia, www.hej.mielec.pl [dostęp 2017-12-01].
  77. l, GoldenTrans | linia expresowa, bus Mielec - Kraków - Mielec, busy, przewozy biznesowe, samochód do ślubu, www.goldentrans.pl [dostęp 2017-10-07].
  78. l, Rozkład jazdy - MARKPOL - transport osób i rzeczy na terenie Europy, regularna linia Mielec - Kraków - Nowa Dęba, markpol.mielec.pl [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  79. MIELEC - WARSZAWA - MIELEC | AIR BUS, airbus.com.pl [dostęp 2017-10-07].
  80. Prywatna Komunikacja Samochodowa J.A.Trans, jatrans.prv.pl [dostęp 2017-10-07].
  81. Rozkład jazdy, emex.mielec.pl [dostęp 2017-10-07].
  82. Marcel Bus | Linia: Rzeszów – Mielec, marcel-bus.pl [dostęp 2017-10-07] (pol.).
  83. Historia miasta – Pod zaborem austriackim (1772-1918) w Encyklopedii miasta Mielca
  84. Włodzimierz Gąsiewski: Leksykon ziemi mieleckiej. Mielec: Promocja, 2006, s. 22. ISBN 83-87549-23-1.
  85. Kolejowy przełom?. hej.mielec.pl, 2008-04-17. [dostęp 2011-06-08].
  86. l, Pasażer z Mielca nie pojedzie – na razie Polityka - Hej.MIELEC.pl - Wiadomości Zdjęcia Ogłoszenia Firmy / Miasto i Powiat / Polityka, www.hej.mielec.pl [dostęp 2017-10-07].
  87. Joanna Tarnowska: PKP Intercity zmieniło trasę Hetmana. Pociąg nie pojedzie przez Mielec. nowiny24.pl, 2011-01-27. [dostęp 2011-05-18].
  88. Kolejarze chcą zamknąć linię kolejową biegnącą przez Mielec! Ruszają protesty!. hejmielec.pl, 15-12-2012. [dostęp 15-12-2012]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-12)].
  89. ZNPK zna linie do likwidacji. Kurier Kolejowy. [dostęp 08-12-2012]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-07-05)].
  90. Linia Kolejowa Dębica-Mielec-Chmielów nie zostanie zlikwidowana. TVP Rzeszów, 2013-05-15. [dostęp 15 maja 2013]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-25)].
  91. Informacje dotyczące postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. 2011-04-11. [dostęp 2011-06-13].
  92. Studium wykonalności dla odcinka Ocice – Mielec – Dębica. RynekInfrastruktury.pl, 2012-01-16. [dostęp 2012-05-07].
  93. Kiedy wreszcie pociąg zabierze pasażerów?. Korso, 2012-08-02. [dostęp 2.08.2012].
  94. Przyszłością regionalnej trasy kolejowej z Dębicy przez Mielec do Tarnobrzega zainteresowali się podkarpaccy parlamentarzyści (pol.). TVP Rzeszów. [dostęp 2013-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-11)].
  95. Opracowanie dokumentacji przedprojektowej dla projektów „PRACE NA LINIACH KOLEJOWYCH NR 25, 74, 78 NA ODCINKU STALOWA WOLA – TARNOBRZEG/SANDOMIERZ – OCICE/PADEW”, „PRACE NA LINII KOLEJOWEJ NR 25 NA ODCINKU SKARŻYSKO KAMIENNA – SANDOMIERZ” W RAMACH PROJEKTU „PRACE PRZYGOTOWAWCZE DLA WYBRANYCH PROJEKTÓW PERSPEKTYWY 2014-2020”, „Platforma Zakupowa PKP Polskie Linie Kolejowe S.A”, zamowienia.plk-sa.pl [dostęp 2016-09-20].
  96. Opracowanie dokumentacji przedprojektowych dla projektów:„Rewitalizacja linii kolejowej nr 25 na odcinku Padew Narodowa – Mielec – Dębica”, „Rewitalizacja linii kolejowej nr 108 na odcinku Jasło – Nowy Zagórz”, „Budowa łącznicy kolejowej Jedlicze – Szebnie” w ramach RPO Województwa Podkarpackiego na lata 2014 – 2020 w ramach projektu „Prace przygotowawcze dla wybranych projektów perspektywy 2014 – 2020, etap II, „Platforma Zakupowa PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.”, zamowienia.plk-sa.pl [dostęp 2016-09-20].
  97. 1,2 mld zł na zmiany kolei na Podkarpaciu, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. [dostęp 2016-06-02].
  98. a b Tomasz Poręba: Modernizacja linii kolejowej Dębica-Mielec-Ocice wśród priorytetów inwestycyjnych PKP PLK Inwestycje - Hej.MIELEC.pl, www.hej.mielec.pl, 5 maja 2016 [dostęp 2016-06-02].
  99. Mielec: Prace nad L25 w przyszłym roku., Radio Leliwa, 28 września 2016 [dostęp 2016-10-02].
  100. a b Zaprojektowanie i wykonanie robót na odcinku Mielec – Dębica w ramach projektu pn.: „Rewitalizacja linii kolejowej nr 25 na odcinku Padew – Mielec – Dębica”, „Platforma Zakupowa PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.”, zamowienia.plk-sa.pl, 20 września 2017 [dostęp 2017-09-21].
  101. Co w sprawie modernizacji linii kolejowej L-25? Przetarg na odcinek Mielec – Dębica końcem 2018 roku Inwestycje - Hej.MIELEC.pl - Wiadomości Zdjęcia Ogłoszenia Firmy / Miasto i Powiat / Inwestycje, www.hej.mielec.pl, 10 kwietnia 2017 [dostęp 2017-05-16].
  102. Opracowanie dokumentacji projektowej wraz z pełnieniem nadzoru autorskiego dla projektu pn. „Prace na liniach kolejowych nr 25, 74, 78 na odcinku Stalowa Wola – Tarnobrzeg/Sandomierz – Ocice/Padew”, zamowienia.plk-sa.pl, 29 sierpnia 2017 [dostęp 2017-09-06].
  103. Wola Baranowska LHS. LHS. [dostęp 2013-10-16].
  104. Marcin Kołacz: Pozytywny wynik testów systemu APV-I. EPML Spotters. [dostęp 2011-06-24].
  105. Testy procedury lądowania APV na EPML. EPML Spotters. [dostęp 2011-06-24].
  106. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podkarpackie. 30 września 2017; 3 miesiące temu. [dostęp 2011-05-25]. s. 71-72.
  107. Zabytkowe obiekty wpisane do rejestru zabytków w Encyklopedii miasta Mielca
  108. Jadernówka – rys historyczny. SCK w Mielcu. [dostęp 2011-05-25].
  109. Dworek przy ul. T. Kościuszki 5 w Encyklopedii miasta Mielca
  110. Sala Królewska w Encyklopedii miasta Mielca
  111. Wojsław w Encyklopedii miasta Mielca
  112. Zamek Mieleckich. Tow. Miłośników Ziemi Mieleckiej. [dostęp 2011-05-25].
  113. Rynek w Encyklopedii miasta Mielca
  114. Tablica na pomniku.
  115. Mielec – synagoga. Wirtualny Sztetl. [dostęp 2011-06-27].
  116. Oficjalna strona parafii pw. Św. Marka Ewangelisty w Mielcu-Rzochowie. [dostęp 2011-05-25].
  117. Dom kultury w Encyklopedii miasta Mielca
  118. Dom Kultury. SCK w Mielcu. [dostęp 2011-05-25].
  119. Rozpoczęto kapitalny remont Jadernówki w Mielcu. www.tmzm.mielec.pl, 2010-05-07. [dostęp 2013-06-16].
  120. Jan Stępień: Historia, cz. 2. TMZM. [dostęp 2011-09-29].
  121. Zbigniew Michalski: Mielecka Grupa Literacka „Słowo”. TMZM. [dostęp 2011-09-29].
  122. Grupa Literacka „Słowo”. [dostęp 2011-09-29].
  123. Historia Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego. Samorządowe Centrum Kultury. [dostęp 2011-05-18].
  124. Rzeźby plenerowe w Encyklopedii miasta Mielca
  125. „Korso” w Encyklopedii miasta Mielca
  126. O nas, kontakt. Korso. [dostęp 2011-08-16].
  127. hejmielec na papierze!. hej.mielec.pl, 2011-09-16. [dostęp 2012-01-19].
  128. a b c d e Kalendarium (od 1989 r.) w Encyklopedii miasta Mielca
  129. O gazecie. Echo Dnia. [dostęp 2011-08-16].
  130. Wieści Regionalne. AW Promocja. [dostęp 2011-08-16].
  131. Nadwisłocze. AW Promocja. [dostęp 2011-08-16].
  132. Magazyn Prasowy Mielecka Strefa. AW Promocja. [dostęp 2011-08-16].
  133. W Kręgu Mieleckich Humanistów w Encyklopedii miasta Mielca
  134. Pismo. Inny Świat. [dostęp 2011-08-16].
  135. „Mielczanin” w Encyklopedii miasta Mielca
  136. Osiedla. www.mielec.pl. [dostęp 2011-05-22].
  137. Kościół katolicki w Mielcu w Encyklopedii miasta Mielca
  138. Kościół Zielonoświątkowy – zbór w Mielcu w Encyklopedii miasta Mielca
  139. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 25 maja 2014.
  140. Tomasz Leyko: Stal Mielec jednak zostaje w III lidze, Sokół w Nisko w IV!. Nowiny24. [dostęp 2011-09-28].
  141. Marcin Lew: Juniorzy Stali Mielec mistrzami Polski!. rzeszow.gazeta.pl, 2007-07-15. [dostęp 2011-05-18].
  142. Oficjalna strona CEV (ang.). web.archive.org. [dostęp 2011-06-28].
  143. Sławomir Bromboszcz: Stal i AZS AWF w ekstraklasie, czas na baraże. SportoweFakty.pl, 2010-05-09. [dostęp 2011-06-28].
  144. Lekkoatletyczny Klub Sportowy w Encyklopedii miasta Mielca
  145. Ikar (Uczniowski Klub Sportowy, Międzyszkolny Klub Sportowy w Encyklopedii miasta Mielca
  146. Historia klubu. KF Stal Mielec. [dostęp 2011-09-28].
  147. Rafał Augustyn. Ludzie Sportu. [dostęp 2011-06-28].
  148. Mielec w bazie Polskiego Związku Lekkiej Atletyki (pol.)
  149. Rafał Sikora. Ludzie Sportu. [dostęp 2011-06-28].
  150. Warszawska AWF otwiera swój oddział w Mielcu. nowiny24.pl, 2008-03-25. [dostęp 2011-06-28].
  151. Wykaz klubów, stowarzyszeń i organizacji sportowych działających na terenie Mielca. [dostęp 2011-05-18].
  152. Międzynarodowa współpraca Mielca: Douchy-les-Mines. www.mielec.pl. [dostęp 2011-06-10].
  153. Międzynarodowa współpraca Mielca: Löhne. www.mielec.pl. [dostęp 2011-06-10].
  154. a b c Mamy nowe miasta partnerskie we Francji. www.mielec.pl, 2011-05-30. [dostęp 2011-06-10].
  155. Międzynarodowa współpraca Mielca: Mukaczewo. www.mielec.pl. [dostęp 2011-06-10].
  156. Międzynarodowa współpraca Mielca: Tiszaföldvár. www.mielec.pl. [dostęp 2011-06-10].
  157. Międzynarodowa współpraca Mielca: Vila Nova de Poiares. www.mielec.pl. [dostęp 2011-06-10].
  158. Honorowe obywatelstwo Mielca w Encyklopedii miasta Mielca
  159. Przyjaciele miasta Mielca. www.mielec.pl. [dostęp 2013-06-22].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]