Popieliczka japońska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Popieliczka japońska
Glirulus japonicus[1]
(Schinz, 1845)
Okres istnienia: środkowy plejstocen–dziś
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd wiewiórkokształtne
Rodzina popielicowate
Podrodzina popielice
Rodzaj popieliczka
Gatunek popieliczka japońska
Synonimy
  • Myoxus elegans Temminck, 1844
  • Myoxus javanicus Schinz, 1845
  • Myoxus lasiotis Thomas, 1880
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Popieliczka japońska[3] (Glirulus japonicus) – gatunek gryzonia z rodziny popielicowatych, występujący endemicznie w Japonii[2][4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Gatunek został opisany naukowo w 1845 roku przez H.R. Schinza jako Myoxus javanicus[5]. Autor omyłkowo nadał mu epitet gatunkowy odnoszący się do Jawy, nie Japonii. Zostało to skorygowane w 1906 roku przez O. Thomasa, który ponadto umieścił zwierzę w monotypowym rodzaju Glirulus[6][7] (popieliczka[3]). Popieliczka japońska jest obecna na Wyspach Japońskich co najmniej od środkowego plejstocenu. Co najmniej dwie współczesne populacje tego gatunku mogą być w rzeczywistości odrębnymi gatunkami[4].

Polska nazwa została ustalona przez publikację „Polskie nazewnictwo ssaków świata” wydaną przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk[3], wcześniej stosowana była nazwa pilch japoński[8].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Popieliczka japońska występuje na Honsiu, Sikoku, Kiusiu i Wyspach Oki. Jest spotykana od 400 do 1800 m n.p.m., od dolnego piętra lasów po piętro subalpejskie. Żyje w dojrzałych lasach pierwotnych i wtórnych[2].

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Głowa gryzonia

Jest to mały gryzoń, wielkości myszy. Ciało z głową ma długość od 105 do 135 mm, masa ciała zwierzątka to od 14 do 40 gramów. Obie płci wyglądają podobnie. Ma gęste, miękkie, orzechowo–brązowe futro z szeroką ciemnobrązową lub czarną pręgą wzdłuż grzbietu. Ogon jest puszysty, spłaszczony grzbietobrzusznie. Stopy są wyposażone w miękkie poduszki i krótkie pazury, przednie stopy mają pięć, a tylne cztery palce. Budowa stóp pozwala im szybko biegać po spodniej stronie gałęzi[9].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Śpiąca popieliczka

Prowadzi samotny, nocny tryb życia, jest wysoce przystosowana do życia nadrzewnego. Areał osobniczy samców jest bardzo rozległy i często obejmuje areały kilku samic, ale także areał osobniczy samicy jest dosyć duży jak na gryzonia tego rozmiaru. Zwierzę zapada w długi sen zimowy. Na wolności żyje od 3 do 5 lat, najstarszy znany osobnik przeżył 6 lat[9].

Dla popieliczki bardzo ważnym zmysłem jest węch; gniazda są oznaczane moczem, aby wskazać własność terytorium. Dotyk jest kluczowy dla poruszania się nocą po drzewach[9].

Popieliczka japońska jest wszystkożerna. Żywi się owadami, nasionami, owocami, jajami ptaków i małymi zwierzętami. Gromadzi zapasy w pobliżu gniazd. Przyczynia się do rozprzestrzeniania nasion, a zjadając duże ilości owadów, w tym szarańczaków, pełni ważną rolę regulacyjną w ekosystemie[2][9].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

W maju, po przebudzeniu ze snu zimowego, gryzonie wydają głośne dźwięki, które pomagają im zlokalizować potencjalnych partnerów. Ssaki te są poligyniczne, samiec kopuluje z kilkoma samicami. Sezon rozrodczy trwa od późnej wiosny do wczesnego lata. Ciąża trwa około miesiąc, między czerwcem a lipcem samica rodzi średnio cztery młode. Samiec nie uczestniczy w opiece nad młodymi. Matka zaprzestaje karmienia mlekiem po około 18 dniach, mając od 4 do 6 tygodni młode usamodzielniają się. Stają się dojrzałe płciowo mając rok[9].

Gryzonie te budują złożone gniazda z porostów i kory[9].

Populacja i zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Popieliczka japońska ma duży obszar występowania, ale nie jest liczna. Gęstość populacji jest oceniana w niektórych obszarach na 0,8 na hektar[2]. Małe zagęszczenie populacji i skryty tryb życia sprawiają, że nie jest ona ważnym źródłem pokarmu dla drapieżników[9]. Nie są znane większe zagrożenia dla tego gatunku[2]. W Japonii zwierzątko jest znane pod nazwą Yamane (jap. 山鼠) (dosł. „górski szczur”) i ma znaczenie w religii Shintō[9]. W 1975 roku Japonia uznała ten gatunek za pomnik przyrody i objęła ochroną obszary jego występowania[2][9]. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje popieliczkę japońską za gatunek najmniejszej troski[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Glirulus japonicus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e f g h Cassola, F. 2016, Glirulus japonicus [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2017-3, DOI10.2305/IUCN.UK.2016-2.RLTS.T9246A22222495.en [dostęp 2018-02-08] (ang.).
  3. a b c W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska, A. Jasiński, W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 265. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Glirulus japonicus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2018-02-06]
  5. Heinrich Schinz: Systematisches Verzeichniß aller bis jetzt bekannten Säugethiere oder Synopsis mammalium nach dem Cuvier’schen System. T. 2. Solura: Jent & Gaßmann, 1845, s. 530.
  6. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Glirulus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2018-02-08]
  7. Olfield Thomas. 3. The Duke of Bedford’s Zoological Exploration in Eastern Asia – I. List of Mammals obtained by Mr. M. P. Anderson in Japan. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1905 (2), s. 347–348, 1906. 
  8. E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ssaki. Cz. 2. Warszawa: Horyzont, 2001. ISBN 83-7227-614-5.
  9. a b c d e f g h i Matthew Shaw: Glirulus japonicus, Japanese dormouse. W: Animal Diversity Web [on-line]. University of Michigan, 2009. [dostęp 2018-02-08].