Prokuratura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Justice and law.png
Ten artykuł jest częścią serii
Prokuratura
Historia
Historia prokuratury na świecie
Historia prokuratury w Polsce
Instytucja na świecie
w państwach:
FrancjaLitwaNiemcy
PolskaRosjaSzwecjaUSA

przy międzynarodowych sądach
i trybunałach:
MTKMTKJMTKRMTW
MTWDWSSdSLTSdL

Ustrój
Ustrój prokuratury w Polsce

Prokurator Generalny
pion cywilny:
 • Prokuratura Krajowa
 • prokuratury regionalne
 • prokuratury okręgowe
 • prokuratury rejonowe
pion wojskowy (zlikwidowany):
 • Naczelna Prokuratura Wojskowa (zlikwidowana)
 • wojskowe prokuratury okręgowe (zlikwidowane)
 • wojskowe prokuratury garnizonowe (zlikwidowane)
Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury
samorząd prokuratorski

Instytut Pamięci Narodowej:
 • Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w IPN
 • oddziałowe komisje ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w IPN
Urząd prokuratora
prokurator • asesor prokuratury • aplikant prokuratury
Urzędnicy i pracownicy
Urzędnicy i inni pracownicy prokuratury
Działalność społeczna
 • Stowarzyszenie Prokuratorów Rzeczypospolitej Polskiej
 • Międzynarodowe Stowarzyszenie Prokuratorów
 • Kwartalnik Prokurator
 • Prokuratura i Prawo

Prokuratura – urząd państwowy powołany do stania na straży praworządności. Zazwyczaj swój cel prokuratura realizuje poprzez zaskarżanie do sądów decyzji niezgodnych z prawem, ściganie przestępstw, pomoc prawną społeczeństwu oraz branie udziału w procesie legislacyjnym jako czynnik opiniodawczy.

W niektórych państwach (zwłaszcza w tych, w których panuje system prawa o charakterze anglosaskim), prokuratura jest instytucją niezależną, niezawisłą i samorządną (tak jak sądownictwo). W większości państw prokuratura jest podległa rządowi lub określonemu ministrowi. Powszechny jest też podział na pion cywilny i wojskowy (tak jak sądownictwo).

Instytucja prokuratury w poszczególnych krajach[edytuj]

Państwa[edytuj]

Polska
 Osobny artykuł: prokuratura w Polsce.
Litwa
 Osobny artykuł: prokuratura na Litwie.
Niemcy
 Osobny artykuł: prokuratura w Niemczech.
Rosja
 Osobny artykuł: prokuratura w Rosji.

Prokuratura w Rosji funkcjonuje zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej na zasadzie centralizmu i hierarchicznego podporządkowania, a szczegółowe zasady działania określa prawo federalne. Oprócz funkcji śledczych i oskarżycielskich pełni również nadzór nad wykonywaniem prawa przez organy władzy państwowej i samorządowej.

Prokurator Generalny Federacji Rosyjskiej jest jednym z naczelnych organów władzy państwowej, organem konstytucyjnym. Prokuratora Generalnego powołuje i odwołuje Rada Federacji na wniosek Prezydenta Federacji Rosyjskiej. Prokuratorów mianuje Prokurator Generalny, po konsultacji z władzami regionalnymi Federacji.

Szwecja
 Osobny artykuł: prokuratura w Szwecji.

Międzynarodowe trybunały[edytuj]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Historia[edytuj]

Zadania prokuratury[edytuj]

Zadaniem prokuratury jest strzeżenie praworządności oraz czuwanie nad ściganiem przestępstw. Zadanie to prokuratorzy wykonują przez:

  • prowadzenie lub nadzorowanie postępowań przygotowawczych w sprawach karnych oraz sprawowanie funkcji oskarżyciela publicznego przed sądami
  • wytaczanie powództw w sprawach karnych i cywilnych oraz składanie wniosków i udział w postępowaniu sądowym w sprawach cywilnych, ze stosunku pracy i ubezpieczeń społecznych, jeżeli tego wymaga ochrona praworządności, interesu społecznego, własności lub praw obywateli
  • podejmowanie środków przewidzianych prawem, zmierzających do prawidłowego i jednolitego stosowania prawa w postępowaniu sądowym, administracyjnym, w sprawach o wykroczenia oraz w innych postępowaniach
  • sprawowanie nadzoru nad wykonaniem postanowień o tymczasowym aresztowaniu oraz innych decyzji o pozbawieniu wolności
  • prowadzenie badań w zakresie problematyki przestępczości oraz jej zwalczania i zapobiegania
  • zaskarżanie do sądu niezgodnych z prawem decyzji administracyjnych oraz udział w postępowaniu sądowym w sprawach zgodności z prawem takich decyzji
  • koordynowanie działalności w zakresie ścigania przestępstw, prowadzonej przez inne organy państwowe
  • współdziałanie z organami państwowymi, państwowymi jednostkami organizacyjnymi i organizacjami społecznymi w zapobieganiu przestępczości i innym naruszeniom prawa
  • współpracę z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w zakresie niezbędnym do realizacji jego zadań ustawowych
  • opiniowanie projektów aktów normatywnych
  • podejmowanie czynności określonych w ustawach

Urząd prokuratora, inni pracownicy prokuratury[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Joanna Bodio, Grzegorz Borkowski, Tomasz Demendecki, Ustrój organów ochrony prawnej: część szczegółowa, Kraków 2005, Kantor Wydawniczy Zakamycze, ​ISBN 83-908819-2-6​.
  • Michał Rojewski Aplikacje prawnicze, Warszawa 2005, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, ​ISBN 83-7334-468-3​.
  • Tadeusz Mołdawa, Ludzie władzy 1944-1991: władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991, Warszawa 1991, Wydawnictwo Naukowe PWN, ​ISBN 83-01-10386-8​.
  • Adam Lityński, Historia prawa Polski Ludowej, Warszawa 2005, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, ​ISBN 83-7334-388-1​.
  • Halina Zięba-Załucka, Instytucja prokuratury w Polsce, Warszawa 2003, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, ​ISBN 83-7334-228-1​.
  • Witold Kulesza, Andrzej Rzepliński (red.), Przestępstwa sędziów i prokuratorów w Polsce lat 1944-1956, Warszawa 2001, Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Uniwersytet Warszawski – Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji, ​ISBN 83-88385-65-8​.
  • Joanna Bodio, Grzegorz Borkowski, Tomasz Demendecki, Ustrój organów ochrony prawnej: część szczegółowa, Kraków 2005, Kantor Wydawniczy Zakamycze, ​ISBN 83-908819-2-6​.
  • Michał Rojewski Aplikacje prawnicze, Warszawa 2005, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, ​ISBN 83-7334-468-3​.
  • Juliusz Bardach, Bogusław Leśnodorski, Michał Pietrzak, Historia ustroju i prawa polskiego, Warszawa 2003, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, ​ISBN 83-88296-02-7​.
  • Tadeusz Mołdawa: Ludzie władzy 1944-1991. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 1991. ISBN 83-01-10386-8.
  • Krzysztof Szwagrzyk, Prawnicy czasu bezprawia: sędziowie i prokuratorzy wojskowi w Polsce 1944-1956, Warszawa 2005, Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, ​ISBN 83-88385-65-8​.
  • Bogumił Szmulik, Marek Żmigrodzki (red.), Ustrój organów ochrony prawnej, Lublin 2005, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, ​ISBN 83-227-2418-7​.
  • Informacje statystyczne o działalności powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury:

Linki zewnętrzne[edytuj]

Artykuły prasowe i naukowe[edytuj]

Ustawy i akty wykonawcze[edytuj]

  • Ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz.U. 2016 poz. 177, z późn. zm.)
    • Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 kwietnia 2016 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz.U. 2016 poz. 508)
  • Ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz.U. 2011 nr 270 poz. 1599, z późn. zm.) (uchylona)
    • Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 września 2014 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz.U. 2014 poz. 1218)
    • Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 października 2005 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów oraz innych działów administracji powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury
    • Regulamin pracy w jednostkach organizacyjnych prokuratur okręgu zielonogórskiego
    • Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie utworzenia prokuratur apelacyjnych, okręgowych i rejonowych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. 2005 nr 261 poz. 2190)
    • Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie utworzenia oraz ustalenia siedzib i terytorialnego zakresu działania wojskowych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz.U. 1998 nr 159 poz. 1048)
    • Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 listopada 2004 r. w sprawie określenia szczegółowego sposobu i trybu postępowania prokuratorów wojskowych przy wnoszeniu sprzeciwów i wystąpień oraz przeprowadzaniu kontroli przestrzegania prawa (Dz.U. 2004 nr 249 poz. 2502)
    • Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 listopada 2000 r. w sprawie określenia stroju urzędowego prokuratorów powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury i wojskowych jednostek organizacyjnych prokuratury biorących udział w rozprawach sądowych (Dz.U. 2000 nr 112 poz. 1185)
    • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2005 r. w sprawie ustalenia stanowisk prokuratorów, asesorów i aplikantów wojskowych jednostek organizacyjnych prokuratury równorzędnych ze stanowiskami prokuratorów, asesorów i aplikantów powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz.U. 2005 nr 39 poz. 366)
    • Aplikacja i asesura:
      • Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej (Dz.U. 2002 nr 154 poz. 1283)
      • Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie aplikacji prokuratorskiej w wojskowych jednostkach organizacyjnych prokuratury (Dz.U. 2003 nr 99 poz. 914)
      • Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 września 2001 r. w sprawie przedłużenia aplikacji prokuratorskiej do trzech lat (Dz.U. 2001 nr 106 poz. 1159)
    • Sprawy płacowe i socjalne:
      • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie stawek podstawowych wynagrodzenia zasadniczego prokuratorów, asesorów i aplikantów prokuratury oraz stawek dodatku funkcyjnego prokuratorów (Dz.U. 2002 nr 235 poz. 1982)
      • Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie sposobu planowania i wykorzystania środków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych prokuratorów oraz warunków przyznawania pomocy finansowej z tych środków (Dz.U. 2003 nr 80 poz. 728)
      • Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 sierpnia 2005 r. w sprawie wysokości wynagrodzenia członków komisji egzaminacyjnej za przeprowadzenie konkursu dla kandydatów na aplikantów prokuratorskich (Dz.U. 2005 nr 171 poz. 1434)
      • Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 października 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu ustalania i wypłacania uposażeń oraz uposażeń rodzinnych sędziom i prokuratorom w stanie spoczynku oraz członkom ich rodzin (Dz.U. 1997 nr 130 poz. 869)
      • Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 maja 2004 r. w sprawie dodatku wyrównawczego dla żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową na stanowiskach aplikantów, asesorów i sędziów sądów wojskowych oraz aplikantów, asesorów i prokuratorów wojskowych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz.U. 2004 nr 135 poz. 1440)
      • Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 lutego 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad waloryzacji składek na ubezpieczenie społeczne od wynagrodzeń sędziów i prokuratorów (Dz.U. 1999 nr 22 poz. 205)
  • Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach sądów i prokuratury (Dz.U. 2011 nr 109 poz. 639, z późn. zm.)
    • Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie stanowisk i szczegółowych zasad wynagradzania urzędników i innych pracowników sądów i prokuratury oraz odbywania stażu urzędniczego (Dz.U. 2003 nr 143 poz. 1399)
  • Ustawa z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. 2013 nr 0 poz. 269)
  • Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. 2007 nr 63 poz. 424, z późn. zm.)
    • Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 listopada 2000 r. w sprawie określenia diet dla członków Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. 2000 nr 105 poz. 1112)

Akty prawa międzynarodowego[edytuj]

Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego[edytuj]

  • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 kwietnia 2002 r. sygn. akt K. 26/00 (Dz.U. 2002 nr 56 poz. 517)
  • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 stycznia 1999 r. sygn. akt K. 1/98 (Dz.U. 1999 nr 20 poz. 180)
    • Obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 września 1999 r. o utracie mocy obowiązującej art. 4 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, art. 30 ust. 2 ustawy o Sądzie Najwyższym, art. 15 ustawy o prokuraturze, art. 53 par. 2 i art. 61 par. 2 pkt 3 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, art. 12a ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, art. 12 ustawy o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz niektórych innych ustaw oraz w części: art. 4b ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze, art. 122(1) par. 4 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych i art. 70 par. 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz.U. 1999 nr 75 poz. 853)
  • Uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lutego 1993 r. w sprawie wykładni art. 71 paragraf 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych, art. 45 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym, art. 62 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze, art. 3 ust. 2 i 3 a ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe nieobowiązujący (Dz.U. 1993 nr 17 poz. 81)