Straż gminna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Osiedlowy Punkt Interwencyjny Straży Miejskiej przy ul. Nałkowskich na Wrotkowie w Lublinie

Straż gminna – funkcjonująca w niektórych krajach instytucja powołana w celu utrzymywania porządku publicznego i bezpieczeństwa ludzi, która podlega lokalnemu samorządowi a nie władzy centralnej. Zazwyczaj straż gminna dysponuje bardziej ograniczonymi uprawnieniami w porównaniu z policją państwową.

Historia[edytuj]

W średniowieczu straż miejską nazywano[styl do poprawy] „drabami miejskimi”[1].

Straż miejska i straż gminna w Polsce[edytuj]

W Polsce straż gminna i miejska jest to umundurowana formacja tworzona przez radę miasta (gminy) mająca na celu ochronę porządku publicznego na terenie miasta (gminy). Podstawą ich działania jest ustawa o strażach gminnych z 29 sierpnia 1997 (Dz. U. z 2016 r. poz. 706). Zgodnie z nią (Rozdz. I, Art. 2. pkt 3.) w gminach, w których organem wykonawczym jest burmistrz (prezydent miasta), straż nosi nazwę „straż miejska”. Numer alarmowy to 986 (bezpłatny).

Współczesna straż miejska powstała w Polsce w 1991 roku. Początkowo nosiła różne nazwy, np. Policja Municypalna. Po zmianie przepisów w roku 1997, zakazane zostało używanie tej nazwy. Ustawowo ujednolicone zostało ponadto umundurowanie pracowników[a] straży, aby obywatele nie mieli problemu z odnalezieniem patroli straży miejskiej niezależnie od miasta, w którym się znajdują. Każdy strażnik posiada czapkę z charakterystyczną żółto-czarną szachownicą. Przepisy ujednolicają także wygląd radiowozów straży gminnych. Pojazdy straży mają być koloru srebrnego z wyróżniającym pasem w postaci trójrzędnej żółto-granatowej szachownicy. Przepis dotyczy radiowozów zakupionych po 1 lipca 2012[2].

Stanowiska w straży miejskiej/gminnej[edytuj]

Aspirant-sm.svg
Aplikant
Mlodszy straznik-sm.svg
Młodszy
Strażnik
Straznik-sm.gif
Strażnik
Starszy straznik-sm.gif
Starszy
Strażnik
Mlodszy inspektor.gif
Młodszy
specjalista
Inspektor-sm.gif
Specjalista
Starszy inspektor-sm.gif
Starszy
specjalista
Młodszy inspektor-sm.gif
Młodszy
inspektor
Inspektor -sm.gif
Inspektor
Starszy inspektor -sm.gif
Starszy
inspektor
Kierownik referatu-sm.gif
Zastępca
kierownika
Zastepca naczelnika oddzialu-sm.gif
Kierownik
Naczelnik oddzialu-sm.gif
Zastępca
naczelnika
Naczelnik -sm.gif
Naczelnik
Zastepca naczelnika-sm.gif
Zastępca
komendanta
Straży
Naczelnik-sm.gif
Komendant
Straży

Ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy o strażach gminnych, ustawy o Policji oraz ustawy – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2009 r. Nr 97, poz. 803), dodano cztery nowe stanowiska: młodszego specjalisty, specjalisty, starszego specjalisty oraz zastępcy kierownika. Ponadto dokonano zmian nazw stanowisk (z Z-ca naczelnika oddziału, wydziału na Zastępca naczelnika oraz z Naczelnik oddziału, wydziału na Naczelnik).

Zadania straży miejskich/gminnych w Polsce[edytuj]

Straż miejska (gminna) ma na celu przede wszystkim ochronę spokoju i porządku w miejscach publicznych, a także ochronę obiektów komunalnych i urządzeń użyteczności publicznej. Ma też czuwać nad porządkiem i kontrolować ruch drogowy (w zakresie określonym w przepisach o ruchu drogowym, o wiele mniejszym niż policja). Współdziała z właściwymi podmiotami w zakresie ratowania życia i zdrowia obywateli, pomocy w usuwaniu awarii technicznych i skutków klęsk żywiołowych oraz innych miejscowych zagrożeń. Do momentu przybycia właściwych służb, zabezpiecza miejsca przestępstwa, katastrofy lub innego podobnego zdarzenia – albo miejsc zagrożonych takim zdarzeniem – przed dostępem osób postronnych lub zniszczeniem śladów i dowodów, a także ustala wstępnie świadków zdarzenia. Często współdziała z organizatorami i innymi służbami w ochronie porządku podczas zgromadzeń i imprez publicznych. Doprowadza osoby nietrzeźwe do izby wytrzeźwień lub miejsca ich zamieszkania, jeżeli osoby te zachowaniem swoim dają powód do zgorszenia w miejscu publicznym, znajdują się w okolicznościach zagrażających zdrowiu albo życiu ich lub innych osób.

Straż miejska (gminna) informuje społeczność lokalną o stanie i rodzajach zagrożeń, a także inicjuje i uczestniczy w działaniach mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziała w tym zakresie z organami państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi.

Poza tym konwojuje dokumenty, przedmioty wartościowe lub wartości pieniężne dla potrzeb gminy.

Uprawnienia strażników miejskich/gminnych w Polsce[edytuj]

Podczas interwencji
Sztandar SM w Szczecinie
  • udzielanie pouczeń,
  • legitymowanie osób w uzasadnionych przypadkach w celu ustalenia ich tożsamości,
  • ujęcie osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, a także dla mienia i niezwłocznego doprowadzenia do najbliższej jednostki Policji,
  • nakładanie grzywien w postępowaniu mandatowym za wykroczenia określone w trybie przewidzianym przepisami o postępowaniu w sprawach o wykroczenia,
  • dokonywanie czynności wyjaśniających, kierowanie wniosków o ukaranie do sądu, oskarżanie przed sądem i wnoszenie środków odwoławczych – w trybie i zakresie określonymi w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia,
  • usuwanie pojazdów i ich unieruchamianie przez blokowanie kół w przypadkach, zakresie i trybie określonymi w przepisach o ruchu drogowym,
  • wydawanie poleceń,
  • żądanie niezbędnej pomocy od instytucji państwowych i samorządowych,
  • zwracanie się, w nagłych przypadkach, o pomoc do jednostek gospodarczych, prowadzących działalność w zakresie użyteczności publicznej oraz organizacji społecznych, jak również do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy na zasadach określonych w ustawie o Policji,
  • obserwowanie i rejestrowanie przy użyciu środków technicznych obrazu zdarzeń w miejscach publicznych.
  • możliwość dokonania kontroli osobistej oraz przeglądania zawartości bagażu podręcznego osób w stosunku co do których zachodzi podejrzenie popełnienia przez nie czynu zabronionego.

Kontrowersje i likwidacje[edytuj]

Do 2015 roku łącznie 12 polskich miast zlikwidowało straż miejską (m.in. Chrzanów, Trzebinia, Szczyrk, Zakroczym, Żory, Stalowa Wola, Jarocin[3]). Podstawowym zarzutem jest dublowanie zadań Policji. Zasadniczo problemem jest nacisk na mandaty drogowe, zamiast służenia obywatelom i dbania o czystość ulic, wykonując czynności porządkowe[4].

Straż miejska i gminna w innych krajach[edytuj]

Straż miejska w innych krajach
Radiowóz praskiej straży miejskiej
Patrol straży miejskiej w Bratysławie
Radiowóz madryckiej straży miejskiej
Straż miejska we Francji
Konny patrol straży miejskiej we Florencji

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. popularnie nazywani funkcjonariuszami

Przypisy

  1. Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście, W Krakowie, 1868, t. 3, ks. 9, 10
  2. Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 27 kwietnia 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2012 r. poz. 525).
  3. Maciej Parysek: Straży miejskiej nie ma, ale on pozostał :: wlkp24.info – informacje południowej Wielkopolski. wlkp24.info, 5 marca 2016. [dostęp 2016-03-16].
  4. http://finanse.wp.pl/kat,104132,title,Straz-odmaszerowac,wid,15318585,wiadomosc.html.

Linki zewnętrzne[edytuj]