Psary (powiat oławski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Psary
Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat oławski
Gmina Oława
Liczba ludności (III 2011) 272[1]
Strefa numeracyjna (+48) 71
Kod pocztowy 55-200
Tablice rejestracyjne DOA
SIMC 0879564
Położenie na mapie gminy wiejskiej Oława
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Oława
Psary
Psary
Położenie na mapie powiatu oławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu oławskiego
Psary
Psary
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Psary
Psary
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Psary
Psary
Ziemia50°52′07″N 17°21′44″E/50,868611 17,362222

Psarywieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wrocławskiego.

Religia rzymsko-katolicka[edytuj]

Psary należą do parafii pw. św. Jakuba Apostoła w Małujowicach.

Nazwa[edytuj]

Nazwa miejscowości wywodzi się od polskiej nazwy psa domowego.

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizownej formie villa Psar[2][3].

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[4]:

  • kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny, klasycystyczny z 1713 r.
  • kaplica, przy kościele parafialnym, z około 1800 r.
  • dwór, (nie istnieje)
  • stajnia-spichlerz, z około 1800 r.

inne zabytki:

  • stary kamienny krzyż nieznanego wieku i funkcji znajdujący się w starym zdziczałym parku, należącym do nieistniejącego już majątku. Krzyż często łączony jest z zabójstwem dokonanym około 1360 r. przez rycerza Gebharda von Kittlitz na Bavarusie von Stinavia z rodu Bavorów spod Czeskich Budziejowic, właścicielu wsi Psary, Ścinawy Polskiej i kilku innych. Przed radą miejską Brzegu odbyła się rozprawa, na której rodzinę zamordowanego reprezentowali Fransko i Mladeta von Stinavia, a w imieniu zabójcy wystąpił Mirsonus von Pogarell. Pokuta, którą zadano skazanemu i jego rodzinie nakazywała wysłanie dwóch pielgrzymów - do Rzymu i Akwizgranu, przy czym w Rzymie wysłannik Kittlitzów miał obowiązek uzyskać pisemne poświadczenie od papieża, które miał następnie przekazać wdowie, Annie von Stinavia. W okolicznych klasztorach Kittlitzowie musieli opłacić tysiąc mszy w intencji ofiary, a także zapłacić główszczyznę (okup za głowę zabitego) jego rodzinie. Niektóre z takich umów zawierały również nakaz wystawienia przez zabójcę krzyża lub kapliczki (tzw. krzyż pokutny lub pojednania). Jednak umowa dotycząca zabójstwa Bavarusa von Stinavia takiego nakazu nie zawiera[5] dlatego łączenie opisywanego krzyża z tym zabójstwem nie ma podstaw i jest oparte jedynie na nieuprawnionym założeniu, że wszystkie stare kamienne krzyże monolitowe, o których nic nie wiadomo, zwłaszcza te z rytami broni, są krzyżami pokutnymi[6], chociaż w rzeczywistości powód fundacji takiego krzyża może być różnoraki, tak jak każdego innego krzyża. Niestety hipoteza ta stała się na tyle popularna, że zaczęła być odbierana jako fakt i pojawiać się w lokalnych opracowaniach, informatorach czy przewodnikach jako faktyczna informacja. Tymczasem w przypadku morderstwa dokonanego przez Gebharda von Kittlitz istnieje właściwie pewność, że krzyż pokutny w ogóle nie powstał.

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  3. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  4. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 24.9.2012]. s. 135.
  5. Barbara Adamska, Przemysław Nocuń. Czu troste und czu hulffe des zele". Późnośredniowieczne ugody kompozycyjne z terenu Śląska.. „Ślaski Kwartalnik Historyczny Sobótka”. LIX (2004) nr 2, s. 124, 2004. 
  6. Arkadiusz Dobrzyniecki. Krzyże i kapliczki pokutne ziemi złotoryjskiej - historia pewnego mitu. „Pomniki Dawnego Prawa”. 11-12 (wrzesień-grudzień 2010), s. 32-37, 2010.