Archidiecezja wrocławska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Archidiecezja wrocławska
Ilustracja
Archikatedra św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu
Państwo  Polska
Siedziba Herb wroclaw.svg Wrocław
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia wrocławska
Katedra diecezjalna św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu
Biskup diecezjalny Józef Kupny
(metropolita wrocławski)
Biskup pomocniczy Andrzej Siemieniewski
Jacek Kiciński CMF
Biskup senior Henryk Gulbinowicz
Marian Gołębiewski
Dane statystyczne (2017[1])
Liczba wiernych
• procent wiernych
1 152 710
96,1
Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych
1462
672
790
Liczba dekanatów 33
Liczba parafii 299
Powierzchnia 8850 km²
Położenie na mapie
Położenie na mapie
51°06′36″N 17°01′20″E/51,110000 17,022222
Strona internetowa
Herb archidiecezji wrocławskiej
Herb archidiecezji wrocławskiej
Klasztor cystersów w Henrykowie

Archidiecezja wrocławska (łac. Archidioecesis Vratislaviensis) – jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim. Ustanowiona diecezją w 1000 roku przez papieża Sylwestra II w metropolii gnieźnieńskiej. Papież Pius VII 16 lipca 1821 podporządkował ją bezpośrednio Stolicy Apostolskiej, a papież Pius XI 13 sierpnia 1930 podniósł ją do rangi archidiecezji. Papież Paweł VI zmienił jej granice 28 czerwca 1972 , a papież Jan Paweł II – 25 marca 1992 i 24 lutego 2004[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Diecezja wrocławska została utworzona na zjeździe gnieźnieńskim w 1000 roku. Upadła w wyniku tzw. reakcji pogańskiej (1031/1032) i najazdu czeskiego księcia Brzetysława I (1038). Zniszczone lub wywiezione zostały księgi diecezji przez co wczesne dzieje diecezji z czasów pierwszego biskupa Jana są nieznane. Upadła również dawna struktura administracyjna. Cały Śląsk znalazł się w granicach Czech, a biskup praski Sewer planował włączenie regionu do swojej diecezji. Choć po stronie Polaków wystąpił w 1039 król niemiecki Henryk III Salicki, ostatecznie, podczas arbitrażu w 1041 uznał on zabór Śląska przez Czechów za fakt dokonany, choć niewykluczone, że Polsce zwrócono jakąś część tego regionu[a]. Książę polski Kazimierz Odnowiciel dążył do odzyskania terenów zagarniętych przez Czechy i do odnowienia diecezji wrocławskiej.

Wysiłki te po kilku latach przyniosły rezultat. Prawdopodobnie na synodzie w Moguncji w październiku 1049 papież Leon IX zgodził się na reaktywowanie diecezji na Śląsku, być może podporządkowując ją metropolii magdeburskiej co wiązało się z upadkiem metropolii gnieźnieńskiej po najeździe na Gniezno Brzetysława I w roku 1038[b]. Rok później, w wyniku wojny polsko-czeskiej Śląsk został odzyskany, choć na mocy decyzji cesarza Henryka III z 1054 Polska musiała Czechom płacić czynsz z tego terytorium.

W roku 1051[c] Kazimierz Odnowiciel pierwszym biskupem restytuowanej diecezji śląskiej mianował Hieronima. Rozpoczął on wprawdzie odbudowę katedry wrocławskiej, jednak jego siedzibą był najprawdopodobniej nie Wrocław, lecz Ryczyn[3]. Hieronim pochodził z okolic Kolonii[4]. Prawdopodobnie w roku 1075 dokonujący reorganizacji polskiego Kościoła Bolesław II Szczodry miał przenieść siedzibę diecezji śląskiej z powrotem do Wrocławia[5].

Instytucje[edytuj | edytuj kod]

Biskupi[edytuj | edytuj kod]

Wikariusze generalni i biskupi[edytuj | edytuj kod]

  • ks. bp Andrzej Siemieniewski – wikariusz generalny,
  • o. bp Jacek Kiciński CMF - wikariusz generalny,
  • ks. infułat Leon Czaja – wikariusz generalny,
  • ks. Aleksander Radecki – wikariusz biskupi ds. stałej formacji kapłanów,
  • ks. Bolesław Orłowski – wikariusz sądowy.

Kapituły[6][edytuj | edytuj kod]

Główna świątynia[edytuj | edytuj kod]

Bazyliki Mniejsze[7][edytuj | edytuj kod]

Patroni[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Tomasz Jurek uważa, że już w 1041 Polska odzyskała cały Śląsk oprócz ziemi Golęszyców, którą przyłączyła w 1050 (s. 40-44). Jest to jednak pogląd odosobniony (Klaudia Dróżdż, Kazimierz Odnowiciel. Polska w okresie upadku i odbudowy, Wodzisław Śląski 2009, s. 107-108).
  2. Hipoteza o podporządkowaniu Wrocławia Magdeburgowi nie jest pozbawiona pewnych trudności, z brewe papieża Grzegorza VII z 20 kwietnia 1075 wynika bowiem, że polscy biskupi pozbawieni byli wówczas stałego zwierzchnictwa metropolitalnego. Jednakże z bulli Innocentego II z 4 czerwca 1133 wiadomo, że Leon IX przyznał arcybiskupom magdeburskim jakieś bliżej dotychczas nieustalone przywileje dotyczące zwierzchnictwa nad ziemiami polskimi (Jurek, s. 50-51.). Jurek tłumaczy te sprzeczności tym, że zwierzchnictwo to strona polska zaakceptowała bardzo niechętnie i w następnych latach doszło do rozluźnienia więzi z Magdeburgiem (s. 52-54).
  3. Datę tę podają wszystkie dawne katalogi biskupów wrocławskich z wyjątkiem tzw. edycji henrykowskiej, która datuje jego ordynację na rok 1046 (Jurek, s. 37-38).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Konferencja Episkopatu Polski, Informator 2017, Biblos 2017, ​ISBN 978-83-7793-478-4
  2. Konferencja Episkopatu Polski, Archidiecezja Wrocławska, episkopat.pl [dostęp 2017-12-29] (pol. • ang.).
  3. Tomasz Jurek. Ryczyn biskupi. Studium z dziejów Kościoła polskiego w XI wieku. „Roczniki historyczne”. LX, s. 44, 45, 1994. 
  4. Józef Pater: Poczet biskupów wrocławskich.. Wrocław: Wydawnictwo DTSK Silesia, 2000, s. 13. ISBN 83-85689-88-5.
  5. Tomasz Jurek. Ryczyn biskupi. Studium z dziejów Kościoła polskiego w XI wieku. „Roczniki historyczne”. LX, s. 51, 1994. 
  6. O Archidiecezji.
  7. Basilicas in Poland.

Literatura[edytuj | edytuj kod]