RENAMO

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

RENAMO (Narodowy Ruch Oporu Mozambiku, port. Resistência Nacional Moçambicana) – konserwatywna partia polityczna Mozambiku a wcześniej organizacja antykomunistyczna, jej przywódcą jest Afonso Dhlakama. Partia została założona z inicjatywy rasistowskich rządów Rodezji i RPA w celu wymuszenia na rządzie Mozambiku zaprzestania wspierania ruchów wyzwoleńczych w tych krajach a także walki z rodezyjskimi oddziałami partyzantki antyrządowej[1].

 Osobny artykuł: wojna domowa w Mozambiku.

RENAMO zostało założone w 1975 (roku uzyskania przez Mozambik niepodległości) jako antykomunistyczna organizacja polityczna, przez służby wywiadowcze Rodezji i było finansowane przez rząd tego kraju do 1979. Twórca organizacji był dawny członek FRELIMO, André Matsangaissa[2]. W 1977 RENAMO rozpoczęło walki z rządem Mozambiku co zamieniło się w kilkunastoletnią wyniszczającą wojnę domową. RENAMO z powodu braku ochotników podejmowało się porwań i przymusowych wcielań do partyzanckiej armii. Na skutek porwań dokonywanych przez rebeliantów aż jedna trzecia żołnierzy RENAMO stanowiły dzieci[3]. RENAMO na kontrolowanych obszarach wprowadziło rządy silnej ręki przejawiające się w zmuszeniu miejscowej ludności do przymusowej produkcji żywności na rzecz rebeliantów czy świadczenia usług seksualnych przez kobiety[4]. Taktyka RENAMO okazała się skuteczna a rząd w połowie lat 80. stracił kontrolę nad połową obszarów wiejskich[5]. Brutalne metody stosowane przez RENAMO poskutkowały poparciem dla mozambickiego rządu ze strony większości graczy sceny międzynarodowej. Rząd wsparty został wojskowo przez Związek Radziecki a później także przez Francję, Wielką Brytanię i Stany Zjednoczone (w USA początkowo kręgi konserwatywne lobbowały za wsparciem RENAMO jednak zostało to odrzucone przez Departament Stanu ze względu na raporty ujawniające brutalność RENAMO)[6]. Po upadku reżimu rodezyjskiego i utworzeniu w jego miejsce państwa Zimbabwe, nowy rząd składający się z przedstawicieli czarnej większości rozpoczął wspieranie rządu Mozambiku a w 1982 roku dokonał zbrojnej interwencji przeciw RENAMO[7].

Od 1980 RENAMO otrzymywało wsparcie z Afryki Południowej. W 1984 roku rząd Afryki Południowej zgodził się, na mocy ugody Nkomati, zaprzestać finansowania RENAMO, jeśli rząd Mozambiku zobowiąże się do wydalenia z kraju członków Afrykańskiego Kongresu Narodowego. Warunki zostały zaakceptowane, ale południowoafrykański reżim w dalszym ciągu finansował i wyposażał rebeliantów. Pokój między walczącymi stronami udało się podpisać dopiero w 1992 roku. Organizacje praw człowieka przypisują RENAMO większość zbrodni wojennych i zbrodni popełnionych na cywilach podczas trwania długoletniego konfliktu zbrojnego w Mozambiku.

Dzisiaj RENAMO jest normalną partią polityczną, która złożyła broń. W wyborach prezydenckich z grudnia 1999 roku urzędujący prezydent Joaquim Chissano pokonał przywódcę RENAMO Afonso Dhlakamę stosunkiem głosów 52,3% do 47,7%. Partia zdobyła wówczas 117 z 250 miejsc w krajowym parlamencie.

W kolejnych wyborach prezydenckich, przeprowadzonych w grudniu 2004 roku ponownie zwyciężyła Partia FRELIMO, a właściwie jej kandydat Armando Guebuza, zdobywając ok. 60% głosów. RENAMO i inne partie opozycyjne wystąpiły z oskarżeniami o oszustwa wyborcze, lecz głosy te nie zostały uwzględnione. Armando Guebuza objął stanowisko prezydenta 2 lutego 2005 r.

W wyborach w październiku 2009 Afonso Dhlakama po raz kolejny przegrał z kandydatem FRELIMO, uzyskując tylko 16,41% głosów. Guebuza uzyskał reelekcję na stanowisku prezydenta, zdobywając aż 75% głosów poparcia. RENAMO zmniejszył również swój stan posiadania z 90 do 51 mandatów w parlamencie[8][9].

21 października 2013 RENAMO wypowiedziało układ pokojowy z 1992, po tym jak według RENAMO siły rządowe ostrzelały i zajęły bazę Sathunjira w regionie Gorongosa w prowincji Sofala, ok. 600 km na północ od stołecznego Maputo. W bazie przebywał lider ugrupowania Afonso Dhakama, lecz zdołał uciec spod ostrzału. Już wcześniej, bo w kwietniu i czerwcu 2013 dochodziło do starć między armią a RENAMO, a w atakach bojówki zginęło 11 żołnierzy i policjantów oraz sześciu cywilów[10].

Przypisy

  1. [konflikty.wp.pl/kat,1020235,title,Mozambik-opozycja-wypowiada-porozumienie-pokojowe,wid,16093245,wiadomosc.html Mozambik: opozycja wypowiada porozumienie pokojowe] (pol.). wp.pl, 21 października 2013. [dostęp 2013-10-28].
  2. Igreja 2007 s.128.
  3. http://newhistories.group.shef.ac.uk/wordpress/wordpress/?p=2867
  4. Igreja 2007, s.153f
  5. http://www.c-r.org/our-work/accord/mozambique/key-actors.php
  6. "Our work | Conciliation Resources". C-r.org.
  7. "Defence Digest - Working Paper 3". Ccrweb.ccr.uct.ac.za.
  8. CNE confirms Frelimo victory (ang.). Mozambique News Agency – AIM Reports, 11 listopada 2009. [dostęp 2012-06-27].
  9. Mozambique's Guebuza re-elected in landslide: final results (ang.). AFP, 11 listopada 2009. [dostęp 2009-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-21)].
  10. [konflikty.wp.pl/kat,1020235,title,Mozambik-opozycja-wypowiada-porozumienie-pokojowe,wid,16093245,wiadomosc.html Mozambik: opozycja wypowiada porozumienie pokojowe] (pol.). wp.pl, 21 października 2013. [dostęp 2013-10-28].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]