Prawica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
To jest artykuł z serii
Konserwatyzm

 p  d  e 

Prawica – określenie pochodzące z okresu rewolucji francuskiej kiedy mianem prawicy określano ugrupowania przedstawicieli duchowieństwa, szlachty i arystokracji które w Zgromadzeniu Narodowym zasiadały po prawej stronie sali w opozycji do lewicy czyli polityków żądających przemian społeczno-politycznych. Do końca XIX wieku prawica była kojarzona z grupami zachowawczymi domagającymi się utrzymania feudalnych przywilejów. Współcześnie do prawicy zalicza się partie o charakterze konserwatywnym, nacjonalistycznym, chadeckim a niekiedy liberalnym (gospodarczo nie społecznie)[1].

Wartościami uznawanymi przez zwolenników prawicy za podstawowe wartości tejże ideologii są: wstrzemięźliwość w reformach społeczno-gospodarczych i politycznych, szacunek dla tradycji i istniejącej hierarchii[1].

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Termin wywodzi się z okresu rewolucji francuskiej (1789), kiedy to w Zgromadzeniu Narodowym przedstawiciele szlachty, arystokracja i duchowieństwo zasiadali po prawej stronie sali, zaś po lewej politycy żądający przemian społecznych i politycznych (lewica). Określenie prawica przez cały XIX w. było kojarzone z ugrupowaniami zachowawczymi, klerykalnymi, walczącymi o utrzymanie feudalnych przywilejów stanowych, zwalczającymi postępowe ruchy społeczne[1][2]. Termin prawica-lewica zaczął być szerzej używany w okresie hiszpańskiej wojny domowej lat 30. XX wieku[3].

Polska przedwojenna ulotka prawicowa

Podział prawicy[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: podział dwuosiowy.

Określenie prawica pierwotnie odnosiła się do tradycyjnych konserwatystów, monarchistów i reakcjonistów, z czasem do prawicy zaliczani byli przedstawicieli nowo powstałych nurtów politycznych - neokonsewatyści, zwolennicy supremacji rasowej, nacjonaliści, chadecy, fundamentaliści religijni i klasyczni liberałowie[4][5]. Prawica jest zróżnicowana na tle gospodarczym, o ile pierwotnie prawica popierała poglądy kapitalizmu to od XX wieku część prawicy szczególnie tej skrajnej odrzuca modele kapitalistyczne (w przypadku radykałów na rzecz m.in. korporacjonizmu czy faszyzmu[6]), z kolei bardziej umiarkowana prawica coraz częściej popiera neoliberalizm[7][8].

Inne znaczenie prawica ma w Stanach Zjednoczonych gdzie kojarzona jest z tamtejszym ruchem konserwatywnym[9] i dominuje w polityce od czasów rządów Ronalda Reagana w latach 80.[10].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Prawica (pol.). W: Portal Wiedzy [on-line]. http://portalwiedzy.onet.pl.
  2. Rodney P. Carlisle. Encyclopedia of politics: the left and the right, cz.2. University of Michigan; Sage Reference, 2005, s. 693. ISBN 1-4129-0409-9
  3. Charles Loch Mowat, Britain Between the Wars: 1918–1940 (1955) s. 577
  4. Andrew Knapp and Vincent Wright (2006). The Government and Politics of France. Routledge. ISBN 978-0-415-35732-6.
  5. Iain McLean i Alistair McMillan, The Concise Oxford Dictionary of Politics, Right(-wing)...and for extreme right parties racism and fascism., s. 465, Oxford, 2009, ISBN 978-0-19-920780-0.
  6. Fascism, Comparison and Definition, Stanley Payne, University of Wisconsin Press, ISBN 0-299-08064-1, ISBN 978-0-299-08064-8, s. 19
  7. Ball, T. and R. Bellamy, eds., The Cambridge History of Twentieth-Century Political Thought s. 610–612
  8. Clark, William. Capitalism, not Globalism (University of Michigan Press, 2003) ISBN 0-472-11293-7, ISBN 978-0-472-11293-7
  9. Sean Wilentz, The Age of Reagan: A History, 1974–2008 (2008).
  10. Jerome L. Himmelstein, To the right: The transformation of American conservatism' (1992).