Region Środkowozachodni (Brazylia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Region Środkowozachodni
Região Centro-Oeste do Brasil
Region
ilustracja
Państwo  Brazylia
Powierzchnia 1 606 234 km²
Populacja (2017)
• liczba ludności

15 875 907
• gęstość 9,88 os./km²
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba stanów 3 oraz Dystrykt Federalny
Położenie na mapie
Położenie na mapie

Region Środkowozachodni (port. Região Centro-Oeste do Brasil) – jeden z pięciu regionów Brazylii, zgodnie z kategoryzacją Brazylijskiego Instytutu Geografii i Statystyki. Do regionu należy trzy z 26 stanów: Goiás, Mato Grosso, Mato Grosso do Sul oraz Dystrykt Federalny. Powierzchnia Regionu Środkowozachodniego wynosi 1 606 234,466 km2, co odpowiada ok. 18,8% powierzchni kraju[1]. Liczba mieszkańców regionu wynosi 15 875 907, co odpowiada 7,6% ludności Brazylii. Gęstość zaludnienia wynosi niecałe 10 osób na km2.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia Regionu Środkowozachodniego wynosi 1 606 234,466 km2, co odpowiada ok. 18,8% powierzchni kraju. Jest to drugi pod względem wielkości region Brazylii, za Regionem Północnym. Największym stanem w regionie jest Mato Grosso, którego powierzchnia przekracza 903 tys. km2. Najmniejszy jest Dystrykt Federalny o powierzchni 5,8 tys. km2. Region Środkowozachodni graniczy ze wszystkimi pozostałymi regionami oraz z Paragwajem i Boliwią. Jest położony w centralnej części kontynentu, bez dostępu do morza.

Ukształtowanie powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Region Środkowozachodni składa się z trzech głównych jednostek geomorfologicznych:

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Pantanal w porze deszczowej

W Regionie Środkowozachodnim występuje klimat zwrotnikowy wilgotny. Charakteryzuje się wysokimi opadami deszczu od października do kwietnia oraz porą suchą pomiędzy majem a wrześniem. Podczas najcieplejszych pór roku - wiosny i lata - średnia temperatura oscyluje w granicach 24-26 °C, a maksymalne przekraczają 30 °C. W najzimniejszych zimowych miesiącach temperatura spada nawet poniżej 10 °C.

Północ stanu Mato Grosso, leżąca na obszarze Amazonii, znajduje się w strefie klimatu równikowego i tu notuje się największe w regionie opady, mogące osiągać 2500 mm rocznie. W pozostałej części regionu opady mieszczą się w granicach 1000-1500 mm rocznie[2]. Na północy regionu temperatury w zimie sięgają powyżej 18 °C, w lecie powyżej 25 °C[3]. W tym regionie występuje też zjawisko surazos - zimnego arktycznego wiatru, który przemieszcza się doliną rzeki Paragwaj i dociera do zachodnich krańców stanów Mato Grosso i Mato Grosso do Sul.

W wyższych partiach Płaskowyżu Centralnego mogą występować przymrozki.

Roślinność[edytuj | edytuj kod]

Typowy krajobraz cerrado

W Regionie Środkowozachodnim występuje kilka różnych rodzajów roślinności. Północne i zachodnie krańce regionu porasta puszcza amazońska, odznaczająca się bujną i gęstą roślinnością[4]. Większość regionu zajmuje cerrado, rodzaj sawanny porośniętej trawami, krzakami i drzewami o skarłowaciałych pniach, grubych liściach i rozbudowanych korzeniach, przystosowanych do wrastania głęboko w glebę aż sięgną wody. Jednym z najpopularniejszych gatunków drzew porastających cerrado jest pequi lub pequizeiro (Caryocar brasiliense), którego owoce są składnikiem miejscowej diety[5]. Region cerrado został w znacznej mierze zniszczony przez działalność człowieka i szacuje się, że do dziś zostało zaledwie ok. 20% oryginalnej roślinności tego rodzaju[5].

W stanie Mato Grosso do Sul występują duże powierzchnie użytków zielonych, znanych jako pola Vacaria, które przypominają argentyńską pampę. Na terenie Pantanalu, który w lecie jest zalewany wodą, występuje jednocześnie kilka rodzajów roślinności: las, łąki, a nawet caatinga.

Hydrografia[edytuj | edytuj kod]

W Regionie Środkowozachodnim znajdują się 4 główne dorzecza:

  • Dorzecze Amazonki - leży na obszarze stanu Mato Grosso i obejmuje większe rzeki, takie jak Xingu oraz jedne z największych dopływów Amazonki, czyli Juruena i Teles Pires, które tworzą rzekę Tapajós
  • Dorzecze Tocantins - Araguaia - znajduje się na północy i na zachodzie stanu Goiás oraz we wschodniej części stanu Mato Grosso, obydwie rzeki mają swoje źródła w stanie Goiás
  • Dorzecze Parany - leży na terenie 7 stanów: Minas Gerais, Goiás, Mato Grosso do Sul, São Paulo, Paraná, Santa Catarina i Dystryktu Federalnego. Główną rzeką jest Parana, ale do dorzecza należą także inne duże rzeki, będące jej dopływami: Grande, Paranaíba, Tietê, Paranapanema i Iguaçu.
  • Dorzecze rzeki Paragwaj - znajduje się na obszarze stanów Mato Grosso i Mato Grosso do Sul, a także na terytorium państw graniczących z Brazylią: Argentyny, Paragwaju i Boliwii. Główną rzeką jest Paragwaj, którego źródła znajdują się na Chapada dos Parecis w Mato Grosso.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tereny obecnego Regionu Środkowozachodniego były początkowo zamieszkane przez plemiona indiańskie. W XVI wieku przybyli tu pierwsi bandeirantes z południa, poszukujący bogactw mineralnych i Indiańskich niewolników. Jednocześnie z północy przybyli misjonarze, pragnący nawracać Indian na chrześcijaństwo[6]. Część terytorium, które obecnie wchodzi w skład Regionu Środkowozachodniego należała do Hiszpanii, zgodnie z Traktatem z Tordesillas, jednak portugalscy odkrywcy wdzierali się na te ziemie, zajmując je w imieniu korony portugalskiej, wbrew traktatowi. Obszar dzisiejszego stanu Mato Grosso był podporządkowany kapitanii São Paulo, a na początku XVIII wieku gubernator tej kapitanii przeniósł się do osady Arraial de Cuiabá i nadał jej prawa miejskie - obecnie to miasto Cuiabá, stolica stanu Mato Grosso[7]. Rozwój regionu był związany z odkryciem złota na początku XVIII wieku, a później z migracjami hodowców bydła, którzy wypasali swoje stada na rozległych pastwiskach środkowego zachodu.

W 1864 r. rozpoczęła się wojna paragwajska. Jej początek miał miejsce w stanie Mato Grosso, napadniętym przez wojska paragwajskie. Wojna zakończyła się w 1870 roku, a jednym z jej postanowień było przyznanie Brazylii części terytorium Paragwaju, które dzisiaj wchodzi w skład stanu Mato Grosso do Sul[8]. W kwietniu 1977 prezydent Ernesto Geisel podjął decyzję o podzieleniu stanu Mato Grosso i wydzieleniu z jego południowej części odrębnego stanu Mato Grosso do Sul. Podział dokonał się w styczniu 1979 wraz z powołaniem rządu nowego stanu[9].

Budowa Brasílii[edytuj | edytuj kod]

Kongres w Brasílii

Pomysł wzniesienia nowej stolicy, która miałaby zastąpić Rio de Janeiro, pojawił się już w XIX wieku. W konstytucji z 1891 wpisano pierwsze wzmianki, a w konstytucji z 1946 sprezycowano miejsce, gdzie miała zostać wybudowana: Płaskowyż Centralny. 15 marca 1956 prezydent Juscelino Kubitschek uzyskał zgodę Kongresu na rozpoczęcie budowy[10]. Konkurs na projekt miasta wygrał Lúcio Costa i on był odpowiedzialny za kwestie urbanistyczne, a głównym architektem został jego przyjaciel Oscar Niemeyer. Miejskie krajobrazy zaprojektowali bracia Burle Marx.

Do pracy przy budowie stolicy zatrudniono robotników przybyłych z wielu regionów Brazylii, głównie z Nordeste. Byli oni nazywani candangos i do dzisiaj pomnik ku ich czci stoi na jednym z głównych placów miasta, Placu Trzech Władz (Praça dos Três Poderes).

Budowa Brasílii trwała 4 lata i kosztowała ok. miliarda dolarów. Wysokie  koszty były spowodowane głównie brakiem infrastruktury w rejonie budowy i koniecznością sprowadzania materiałów budowlanych drogą lotniczą[11]. Inauguracja Brasílii miała miejsce 21 kwietnia 1960, w rocznicę odkrycia Brazylii przez Portugalczyków (22 kwietnia 1500). Wkrótce potem do nowej stolicy przeniosły się główne urzędy i organy władzy państwowej[11].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba mieszkańców regionu wynosi 15 875 907, co odpowiada 7,6% ludności Brazylii. Gęstość zaludnienia wynosi niecałe 10 osób na km2[12]. Największy pod względem populacji jest stan Goiás, który liczy 6,8 mln mieszkańców. Kolejne są: Mato Grosso (3,3 mln), Dystrykt Federalny (3 mln) i Mato Grosso do Sul (2,7 mln). Największe miasta to stolice stanów oraz stolica kraju, Brasília.

Pozycja Miasto Stan Liczba ludności
1 Brasília Dystrykt Federalny                      3 039 444
2 Goiânia Goiás                      1 466 105
3 Campo Grande Mato Grosso do Sul                         874 210
4 Cuiabá Mato Grosso                         590 118
5 Aparecida de Goiânia Goiás                         542 090

Region Środkowozachodni odznacza się wysokim wskaźnikiem urbanizacji, który wynosi prawie 90% i ustępuje pod tym względem jedynie Regionowi Południowo-Wschodniemu[13]. Jeszcze w latach 70. XX wieku procent mieszkańców wsi w regionie wynosił ok. 60%, ale w zaledwie 10 lat spadł do 32%, a w kolejnych latach do niewielu ponad 10%. Powodem była budowa nowej stolicy, gdzie migrowano z terenów wiejskich. Miejscowe rolnictwo opiera się na rozległych zmechanizowanych gospodarstwach, gdzie nie potrzeba licznej siły roboczej[13].

Pod względem pochodzenia rasowego, w regionie dominują biali (46,2%) oraz Mulaci (49,4%). Czarni stanowią ok. 3,5%, a pozostałe rasy poniżej 1%[14].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka Regionu Środkowozachodniego opiera się na hodowli bydła oraz rolnictwie. PKB regionu wynosi 542,632 miliardów reali, co odpowiada prawie 10% PKB całego kraju[15]. W kilku ostatnich dziesięcioleciach nastąpił gwałtowny rozwój gospodarczy regionu. W latach 70. XX wieku, jego udział w PKB Brazylii wynosił niecałe 4%. Do tego wzrostu przyczyniła się budowa nowej stolicy, a co za tym idzie lepsza infrastruktura i zwiększona migracja do interioru. Od lat 70. nastąpiła poprawa produktywności upraw, między innymi dzięki dostosowaniu nasion takich roślin jak soja, kukurydza, fasola i bawełna do nieurodzajnych gleb cerrado, a także zastosowaniu płodozmianu, skuteczniejsze,u zwalczaniu szkodników i nawożeniu. Poprawiła się również wydajność hodowli bydła - w ciągu 30 lat czas chowu bydła do momentu uboju zmniejszył się z 72 do 24 miesięcy[16].

PKB w 2014[17]

Stan PKB % PKB krajowego % PKB regionu PKB na jednego

mieszkańca

Dystrykt Federalny 197 432 mln 3,4% 36,40% 69 216,80
Goiás 165 015 mln 2,9% 30,41% 25 296,60
Mato Grosso 101 235 mln 1,8% 18,65% 31 396,81
Mato Grosso do Sul 78 950 mln 1,4% 14,54% 30 137,58
Região Centro-Oeste 542 632 mln 9,38% 100% 35 653,48

Główne sektory gospodarki[edytuj | edytuj kod]

Rolnictwo i hodowla bydła[edytuj | edytuj kod]

Hodowla bydła jest podstawą gospodarki regionu

Najważniejszą uprawą regionu jest soja. W 1985 uprawy soi w Regionie Środkowozachodnim stanowiły ok. 25% wszystkich upraw tej rośliny w kraju, dzisiaj jest to ok. 50%[16]. Inne uprawy obejmują bawełnę, kukurydzę, trzcinę cukrową, ryż, maniok i sorgo. Stan Goiás jest jednym z głównych producentów pomidorów[18].

W regionie hoduje się ok. 70 mln sztuk bydła, co odpowiada 36% krajowej produkcji. Na drugim miejscu znajduje się hodowla trzody chlewnej, zwłaszcza na południu stanu Goiás i w Mato Grosso do Sul[19]. Region Środkowowschodni jest jednym z głównych eksporterów wołowiny za granicę. W pierwszym kwartale 2016 stan Mato Grosso odpowiadał za 16,7% brazylijskiego eksportu tego produktu, a Goiás za 12,5%. Łącznie region eksportował więcej wołowiny niż zajmujący pierwsze miejsce na tej liście stan São Paulo (26,3%)[20].

Region dostarcza ok. 15% produkcji krajowej mleka (dane z 2012), z czego ponad 70% przypada na stan Goiás, który jest na 4. miejscu w kraju pod względem produkcji mleka[21].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Region Środkowozachodni przyciąga głównie miłośników przyrody i nowoczesnej architektury. Najchętniej odwiedzanym przez turystów miejscem jest Pantanal, leżący w stanach Mato Grosso i Mato Grosso do Sul. Największą równinę aluwialną na świecie odwiedza rocznie ponad 200 tys. turystów z czego ok. 75% to Brazylijczycy[22]. Spośród turystów zagranicznych, najliczniejszą grupę stanowią Holendrzy (32%), Francuzi (11%) i Niemcy (9%). W 2016 w Corumbá, jednym z głównych ośrodków turystycznych w Pantanalu, ilość miejsc pracy w tym sektorze gospodarki zwiększyła się o ponad 34% w porównaniu z poprzednim rokiem. Turyści odwiedzający ten region wydali ponad 318 mln reali[23]. Inne ważne miejsca na mapie turystycznej regionu to parki narodowe Chapada dos Veadeiros i Chapada dos Guimarães, Bonito oraz stolica kraju, Brasília. W 2015 dziennik The Guardian umieścił stolicę na liście 10 miejsc na świecie, które warto odwiedzić ze względu na architekturę[24]. Miasto posiada 6. pod względem wielkości bazę hotelową w kraju, znajduje się tu ponad 270 hoteli, hosteli i pensjonatów[25].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. IBGE :: Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística, www.ibge.gov.br [dostęp 2017-09-05].
  2. .:: Só Geografia - Climas por Região do Brasil ::., www.sogeografia.com.br [dostęp 2017-09-14].
  3. caracteristicas da regiao centro oeste - Resumos Diversos - Alvarodubi, „Trabalhos Feitos” [dostęp 2017-09-14] (port. braz.).
  4. Região Centro-Oeste, „Toda Matéria” [dostęp 2017-09-14] (port. braz.).
  5. a b Aspectos naturais do Centro-Oeste - Brasil Escola, Brasil Escola [dostęp 2017-09-14] (port. braz.).
  6. Sua Historia, „Visite o Brasil” [dostęp 2017-09-15] (port. braz.).
  7. Expedições Europeia, „Visite o Brasil” [dostęp 2017-09-15] (port. braz.).
  8. Firma del Tratado Loizaga-Cotegipe entre Paraguay y Brasil (hiszp.). www.mdn.gov.py. [dostęp 2017-09-15].
  9. Portal do MS, www.ms.gov.br [dostęp 2017-09-15].
  10. r, ifolha.com.br, www.ifolha.com.br [dostęp 2017-09-15].
  11. a b Construção de Brasília, „InfoEscola” [dostęp 2017-09-15] (port. braz.).
  12. IBGE :: Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística, www.ibge.gov.br [dostęp 2017-09-15].
  13. a b A população da região Centro-Oeste - Mundo Educação, Mundo Educação [dostęp 2017-09-15] (port. braz.).
  14. IBGE :: Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. www.ibge.gov.br. [dostęp 2017-09-15].
  15. CacauLimão Comunicação Digital, Economia do Centro-Oeste Brasileiro, www.suapesquisa.com [dostęp 2017-09-15].
  16. a b https://web.bndes.gov.br/bib/jspui/bitstream/1408/7301/1/O%20desempenho%20da%20economia%20na%20Regi%C3%A3o%20Centro-Oeste_14_P.pdf
  17. IBGE - Agência de Notícias, IBGE - Agência de Notícias [dostęp 2017-09-15] (port. braz.).
  18. Kerdna, Economia da região Centro-Oeste - Região Centro-Oeste, regiao-centro-oeste.info [dostęp 2017-09-15] (port. braz.).
  19. Pecuária na região Centro-Oeste - Brasil Escola (port. braz.). Brasil Escola. [dostęp 2017-09-15].
  20. Centro-Oeste lidera exportação de carne bovina no primeiro trimestre, „Campo Grande News” [dostęp 2017-09-15] (port. braz.).
  21. Juliana Pila, Como e onde tem crescido a pecuária leiteira na região Centro-Oeste - SCOT CONSULTORIA, www.scotconsultoria.com.br [dostęp 2017-09-15] (port. braz.).
  22. Turismo atrai mais de 115 mil visitantes e acrescenta R$ 104 milhões à economia de Corumbá - Ministério do Turismo, www.turismo.gov.br [dostęp 2017-09-15] (port. braz.).
  23. No Pantanal, fluxo de turistas estrangeiros aumentou quase 40%, „Campo Grande News” [dostęp 2017-09-15] (port. braz.).
  24. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Jane Dunford, 10 of the best architecture tours, „The Guardian”, 21 września 2015, ISSN 0261-3077 [dostęp 2017-09-15] (ang.).
  25. Correio Braziliense, Pesquisa: Brasília é a sexta cidade com maior número de hotéis, „Correio Braziliense”, 19 lipca 2017 [dostęp 2017-09-15] (port. braz.).